§4.13.1τὰ δὲ ἐντεῦθεν—ἔρρεπε γὰρ ἤδη τὸ χρεὼν ἐς ἅλωσιν τῶν Μεσσηνίων—προεσήμαινεν αὐτοῖς τὰ μέλλοντα ὁ θεός.
이후의 일들은—운명이 이미 메세니아인들의 함락으로 기울고 있었기 때문이다—신이 그들에게 미래의 일들을 미리 예시해 주었다.
τό τε γὰρ τῆς Ἀρτέμιδος ἄγαλμα, ὂν χαλκοῦν καὶ αὐτὸ καὶ τὰ ὅπλα, παρῆκε τὴν ἀσπίδα· καὶ Ἀριστοδήμου τῷ Διὶ τῷ Ἰθωμάτᾳ θύειν μέλλοντος τὰ ἱερεῖα, οἱ κριοὶ ἐπὶ τὸν βωμὸν αὐτόματοι καὶ βίᾳ τὰ κέρατα ἐνράξαντες ἀποθνήσκουσιν ὑπὸ τῆς πληγῆς.
알테미스의 신상은 그 자체도 무구도 청동이었는데 방패를 떨어뜨렸고, 아리스토데모스가 이토마타스 제우스에게 희생물을 바치려 할 때 숫양들이 스스로 제단으로 가 힘껏 뿔을 부딪쳐 그 충격으로 죽었다.
τρίτον δὲ ἄλλο συνέβη σφίσιν· οἱ κύνες συνιόντες ἐς τὸ αὐτὸ ἀνὰ πᾶσαν νύκτα ὠρύοντο, τέλος δὲ καὶ ἀπεχώρησαν ἀθρόοι πρὸς τὸ τῶν Λακεδαιμονίων στρατόπεδον.
그들에게 세 번째 다른 일이 일어났으니, 개들이 밤마다 같은 곳에 모여 짖어대다가 결국에는 무리를 지어 라케다이몬인들의 진영으로 떠나가 버렸다.
§4.13.2ταῦτά τε δὴ τὸν Ἀριστόδημον ἐτάρασσε καὶ ὀνείρατος ὄψις ἐπιγενομένη τοιάδε.
이 일들이 아리스토데모스를 뒤흔들었고, 뒤이어 다음과 같은 꿈의 형상이 나타났다.
ἔδοξεν ἐξιέναι οἱ μέλλοντι ἐς μάχην καὶ ὡπλισμένῳ τῶν ἱερείων τὰ σπλάγχνα ἐπὶ τραπέζῃ προκεῖσθαι, τὴν δέ οἱ θυγατέρα ἐπιφανῆναι μέλαιναν ἐσθῆτα ἔχουσαν καὶ φαίνουσαν τό τε στέρνον καὶ τὴν γαστέρα ἀνατετμημένα, ἀναφανεῖσαν δὲ ἀπορρῖψαι μὲν τὰ ἀπὸ τῆς τραπέζης, ἀφελέσθαι δὲ αὐτοῦ τὰ ὅπλα, ἀντὶ τούτων δὲ στέφανον ἐπιθεῖναι χρυσοῦν καὶ ἱμάτιον ἐπιβαλεῖν λευκόν.
그가 무장을 하고 전투에 나가려 할 때 희생물의 내장이 탁자 위에 놓여 있는 것처럼 보였고, 그의 딸이 검은 옷을 입고 가슴과 배가 갈라진 모습을 드러내며 나타났는데, 나타나서는 탁자 위에 있던 것들을 던져 버리고 그의 무구를 빼앗았으며, 이것들 대신에 금관을 씌워 주고 흰 외투를 입혀 주는 것처럼 보였다.
§4.13.3ἔχοντος δὲ Ἀριστοδήμου τά τε ἄλλα ἀθύμως καὶ τὸν ὄνειρον ἡγουμένου προλέγειν οἱ τοῦ βίου τελευτήν, ὅτι οἱ Μεσσήνιοι τῶν ἐπιφανῶν τὰς ἐκφορὰς ἐποιοῦντο ἐστεφανωμένων καὶ ἱμάτια ἐπιβεβλημένων λευκά, ἀπαγγέλλει τις Ὀφιονέα τὸν μάντιν οὐχ ὁρᾶν ἔτι ἀλλʼ ἐξαίφνης γενέσθαι τυφλόν, ὥσπερ γε καὶ ἦν τὸ ἐξ ἀρχῆς.
아리스토데모스가 다른 일로도 낙담해 있었고 그 꿈이 자신의 생명의 종말을 예고한다고 여기고 있었는데—메세니아인들은 저명한 이들의 장례를 치를 때 관을 씌우고 흰 외투를 입혔기 때문이다—어떤 이가 예언자 오피오네우스가 더 이상 보지 못하고 처음처럼 갑자기 시각장애인이 되었다고 보고했다.
συνιᾶσι δὴ καὶ τοῦ χρησμοῦ τότε, ὡς τοὺς ἀναδύντας δύο ἐκ τοῦ λόχου καὶ ἐς τὸ χρεὼν αὖθις ἐλθόντας τοῦ Ὀφιονέως τοὺς ὀφθαλμοὺς εἶπεν ἡ Πυθία.
이때 그들은 신탁도 이해하게 되었으니, 피티아가 매복지에서 나와 다시 운명으로 돌아간 둘이라고 말한 것이 오피오네우스의 두 눈을 뜻했음을 깨달은 것이다.
§4.13.4ἐνταῦθα Ἀριστόδημος τά τε οἰκεῖα ἀναλογιζόμενος, ὡς οὐδὲν ὠφέλιμον γένοιτο φονεὺς θυγατρός, καὶ τῇ πατρίδι οὐχ ὁρῶν ἔτι ὑποῦσαν σωτηρίας ἐλπίδα, ἐπικατέσφαξεν ἑαυτὸν τῆς παιδὸς τῷ τάφῳ, τὰ μὲν ἐς ἀνθρώπου λογισμὸν ἥκοντα Μεσσηνίους σώσας, τῆς τύχης δὲ ἐς τὸ μηδὲν ἀγαγούσης τά τε ἔργα αὐτοῦ καὶ τὰ βουλεύματα.
이에 아리스토데모스는 자신의 집안일을 되돌아보며 딸의 살해자가 된 것이 아무런 도움이 되지 못했음을 깨닫고, 조국에 더 이상 구원의 희망이 남아 있지 않음을 보며 딸의 무덤 위에서 자결했다. 인간의 사려로서는 메세니아인들을 구한 셈이었으나, 운명이 그의 행동과 계획을 무위로 돌려버린 것이다.
ἀπέθανε δὲ βασιλεύσας ἔτη τε ἓξ καὶ ἐκ τοῦ ἑβδόμου μῆνας ἐπιλαβὼν οὐ πολλούς.
그는 6년과 7년째의 몇 달을 더 다스린 뒤에 사망했다.
§4.13.5τοῖς δὲ Μεσσηνίοις ἀπεγνωκέναι τὰ πράγματα παρίστατο, ὥστε καὶ ὥρμησαν ἱκεσίαν ἐς τοὺς Λακεδαιμονίους ἀποστέλλειν·
메세니아인들에게는 사태를 자포자기하는 마음이 생겨나 스파르타인들에게 탄원의 사절을 보내려 하기까지 했다.
οὕτω σφόδρα κατέπληξεν αὐτοὺς ἡ τοῦ Ἀριστοδήμου τελευτή.
아리스토데모스의 죽음이 그만큼 그들을 크게 낙담시켰던 것이다.
καὶ τοῦτο μὲν ὁ θυμὸς ἐπέσχεν αὐτοὺς μὴ ποιῆσαι· συλλεγέντες δὲ ἐς ἐκκλησίαν βασιλέα μὲν οὐδένα, Δᾶμιν δὲ στρατηγὸν αὐτοκράτορα εἵλοντο.
그러나 그들의 기개가 이를 행하지 못하도록 막았고, 민회에 모여 왕은 한 명도 뽑지 않는 대신 다미스를 전권장군으로 선출했다.
ὁ δὲ Κλέοννίν τε αὑτῷ καὶ Φυλέα ἑλόμενος συνάρχοντας παρεσκευάζετο ὡς καὶ ἐκ τῶν παρόντων συνάψων μάχην·
다미스는 클레온니스와 필레우스를 자신의 공동 통치자로 선택하고 현재 상황 속에서도 전투를 벌일 준비를 했다.
ἐπηνάγκαζε γὰρ ἥ τε πολιορκία καὶ οὐχ ἥκιστα ὁ λιμὸς καὶ ἀπʼ αὐτοῦ δέος, μὴ καὶ προδιαφθαρῶσιν ὑπὸ ἐνδείας.
포위 공격과 무엇보다도 기근, 그리고 그로 인해 결핍으로 먼저 멸망할지 모른다는 두려움이 그들을 압박했기 때문이다.
§4.13.6ἀρετῇ μὲν δὴ καὶ τολμήμασιν οὐδὲ τότε ἀπεδέησε τὰ τῶν Μεσσηνίων·
용기와 대담함에서 메세니아인들의 사정은 그때도 결코 뒤처지지 않았다.
ἀπέθανον δὲ οἵ τε στρατηγοί σφισιν ἅπαντες καὶ τῶν ἄλλων οἱ λόγου μάλιστα ἄξιοι.
그러나 그들의 장군들은 모두 전사했고, 다른 이들 중에서도 특히 언급할 가치가 있는 자들이 죽었다.
τὸ δὲ ἀπὸ τούτου μῆνας μέν που πέντε μάλιστα ἀντέσχον, περὶ δὲ τὸν ἐνιαυτὸν λήγοντα ἐξέλιπον τὴν Ἰθώμην, πολεμήσαντες ἔτη τὰ πάντα εἴκοσι, καθὰ καὶ Τυρταίῳ πεποιημένα ἐστίν·
이로 인해 그 후 그들은 대략 다섯 달 정도를 버텨냈고, 한 해가 저물어갈 무렵 이토메를 버리고 떠났다. 총 20년 동안 전쟁을 치렀으니, 이는 티르타이오스가 다음과 같이 시로 읊은 바와 같다.
"
εἰκοστῷ δʼ οἱ μὲν κατὰ πίονα ἔργα λιπόντες
φεῦγον Ἰθωμαίων ἐκ μεγάλων ὀρέων.
"스무 해째에 그들은 기름진 논밭을 버려두고 이토메의 거대한 산들로부터 도망쳤도다.
" §4.13.7ὁ δὲ πόλεμος ἔλαβεν οὗτος τέλος ἔτει πρώτῳ τῆς τετάρτης καὶ δεκάτης Ὀλυμπιάδος, ἣν Δάσμων Κορίνθιος ἐνίκα στάδιον, Ἀθήνῃσι Μεδοντιδῶν τὴν ἀρχὴν ἔτι ἐχόντων τὴν δεκέτιν καὶ ἔτους Ἱππομένει τετάρτου τῆς ἀρχῆς ἠνυσμένου.
"이 전쟁은 코린토스의 다스몬이 스타디온 경주에서 우승한 제14회 올림피아드의 첫해에 끝이 났는데, 이때 아테나이에서는 메돈티다이 가문이 여전히 10년 임기의 지배권을 쥐고 있었고, 히포메네스의 치세 제4년이 채워졌을 때였다.