§59αἰτιασάμενοι τοὺς μὲν φυγαῖς, τοὺς δὲ θανάτοις ἐζημίωσαν, οὐδὲν τούτων ἐποίησεν, οὐδὲ τὸν τρόπον μετέθετο, ἀλλʼ οὕτως ἐστὶ πάντων πόρρω τῶν τοιούτων καὶ τοσοῦτον ἀπέχει τοῦ σφαγὰς καὶ θανάτους βούλεσθαι ποιεῖν, ὥστε καὶ τῶν ἐπιβουλευόντων τινὰς καὶ τῶν φανερῶς ἐξελεγχομένων, καὶ τούτους περιεῖναι καὶ ζῆν τῇ τούτου φιλανθρωπίᾳ·
...그들을 고발하여 어떤 이들은 추방하고 어떤 이들은 사형에 처했으나, 그는 이 중 아무것도 하지 않았고 자신의 태도를 바꾸지도 않았으며, 오히려 그러한 모든 일에서 멀리 떨어져 있고 학살과 죽음을 집행하려는 의도에서 너무나 멀리 벗어나 있기에, 그를 상대로 음모를 꾸민 자들과 명백하게 유죄가 입증된 자들 중 일부조차도 그의 박애 덕분에 살아남아 생을 이어가고 있다.
καὶ ταῦτʼ οὐ μόνον πραότητός ἐστιν ἐπίδειγμα οὐδὲ τοῦ πρὸς πάντας ὁσίως ἔχειν αὐτὸν καὶ μὴ φθονερῶς διακεῖσθαι πρός τινας τῶν ἐντίμων καὶ ὑπερεχόντων, ἀλλὰ καὶ τοῦ μὴ καταπεπλῆχθαι ὑπὸ φόβων τὴν ἀρχὴν, μηδὲ ταραχωδῶς ἔχειν πρὸς τὰ συμβαίνοντα, μηδὲ ὀξύρροπον εἶναι πρός τε ὀργὴν καὶ θυμὸν, ἀλλὰ βεβαίᾳ καὶ ἀκινήτῳ χρῆσθαι τῇ διανοίᾳ πρὸς ἅπαντας·
그리고 이것은 단지 온화함의 표출일 뿐만 아니라, 그가 모든 이들을 경건하게 대하고 명망 있고 뛰어난 이들 중 누구에게도 시기심을 품지 않는다는 표출일 뿐만 아니라, 공포에 의해 통치권이 위축되지 않고, 발생하는 사건들에 동요하지 않으며, 분노와 격정에 치우치지 않고, 모든 이들에 대해 확고하고 부동한 마음가짐을 유지한다는 표출이기도 하다.
εἰκότως.
이는 당연한 일이다.
τὸν γὰρ μαθόντα ἃ χρὴ καὶ παιδευθέντα καὶ μηδενὸς τῶν καλῶν ἀμελήσαντα μηδὲ ἀμαθῆ γενόμενον, ἀλλὰ πᾶσι τοῖς τῆς ἀρετῆς μέρεσι κατακοσμήσαντα τὴν ψυχὴν, εἰκὸς ἦν πάσης ἔξω γενέσθαι ἁμαρτίας.
배워야 할 바를 배우고 교육을 받았으며, 훌륭한 일 중 그 어떤 것도 소홀히 하지 않고 무지해지지도 않은 채, 덕의 모든 부분들로 영혼을 장식한 이가 온갖 잘못에서 벗어나는 것은 자연스러운 일이었기 때문이다.
ταύτην τοίνυν τὴν παιδείαν καὶ ὁ βασιλεὺς παιδευθεὶς καὶ πάντων τῶν καλλίστων μετασχὼν τῶν μὲν καὶ ἀπὸ φύσεως ὑπαρξάντων αὐτῷ, τῶν δὲ καὶ ἀπὸ παιδείας γενομένων, οὐ μέσως οὐδʼ ὥσπερ ἄλλοις τισὶν, ἀλλὰ πρὸς ὑπερβολὴν ἑκάστου, ἦν μὲν μέγα ὄφελος τῇ βασιλείᾳ καὶ πρὶν εἰς ταύτην καταστῆναι.
그러므로 왕 역시 이러한 교육을 받았고 모든 가장 아름다운 일들을 공유했으니, 일부는 천성적으로 그에게 갖추어져 있었고 일부는 교육을 통해 형성된 것으로, 평범하게나 다른 이들처럼이 아니라 각각의 뛰어난 수준에 이르렀기에, 그가 이 왕위에 오르기 전부터 이미 왕국에 큰 보탬이 되었다.
μόνῳ γὰρ δὴ καὶ τούτῳ βασιλέων ἢ ἐν ὀλίγοις διαφερόντως ὑπῆρξε, τί οὖν ἐστι τοῦτο;
왕들 중에서 참으로 이 사람에게만, 혹은 극소수의 사람들에게만 도드라지게 이러한 점이 갖추어져 있었으니, 그렇다면 이것은 무엇인가?
ἐκεῖνοι τὸν μὲν ἄλλον χρόνον πράττουσι τὰ αὑτῶν, ἐπειδὰν δὲ εἰσέλθωσιν εἰς τὴν ἀρχὴν, τηνικαῦτα ἐπιμελεῖσθαι αὐτῆς ἄρχονται·
다른 왕들은 평소에는 자신들의 사적인 일을 하다가, 지배권을 잡고 난 후에야 비로소 국정을 돌보기 시작한다.
ὁ δὲ οὕτω καθωσίωτο τῇ βασιλείᾳ ὥστε τὴν πρώτην τεταγμένος ὅπως ἔτυχε ταχθεὶς, ἀδήλου ὄντος τοῦ μέλλοντος, ὁρῶν πολλὰ τῆς βασιλείας οὐ καλῶς οὐδὲ ὁσίως διοικούμενα, ἀλλὰ πολλὴν αὐθάδειαν καὶ ὕβριν καὶ ἀκολασίαν ἐγγενομένην, οὐκ εἴα αὔξεσθαι οὐδὲ περαιτέρω χωρεῖν, ἀλλʼ ὥσπερ μεγάλου σώματος καὶ οὐχ ὑγιαίνοντος ἰώμενος τὰ ὕπουλα καὶ νενοσηκότα αὐτοῦ, ἢ καθάπερ ἵππου χαλεποῦ καὶ βιαίου κατέχων τὸ ἄγριον καὶ §60ἀπειθὲς, ἐκφερόμενος μὲν ὑπʼ αὐτοῦ, πολλάκις δὲ κατέχων καὶ ἀνακόπτων τὰς συνεχεῖς καὶ ἀλόγους καὶ βιαίους ὁρμὰς, ἔπραττεν αὐτῷ καὶ προεώρα τὰ συμφέροντα.
그러나 그는 왕정에 아주 헌신적이었기에, 처음에 어떠한 방식으로 배치되었든 간에, 미래가 불투명한 상황에서도 왕국의 많은 일들이 아름답고 경건하지 못하게 관리되고 있으며 많은 오만과 불손과 무질서가 생겨난 것을 보고, 그것들이 자라나거나 더 나아가지 못하게 하였고, 마치 거대하고 건강하지 못한 신체의 잠복된 병소와 아픈 부위를 치료하듯이, 혹은 사납고 난폭한 말의 야생성과 불복종을 억누르듯이, 때로는 그 말에 끌려가면서도 자주 그 끊임없고 비이성적이며 난폭한 충동을 억제하고 차단하면서, 말에게 유익한 일을 행하고 그 이익을 내다보았던 것이다.
τοιοῦτος μὲν δὴ πρὸ τοῦ βασιλεῦσαι ἦν.
왕이 되기 전에 그는 참으로 그러한 인물이었다.
ἐπεὶ δὲ ἡ τὰ πάντα διοικοῦσα πρόνοια καὶ διατάττουσα καὶ τοῦτον ἐκάθισεν εἰς τὸν βασίλειον θρόνον τὸν δικαιότατον καὶ ὁσιώτατον βασιλέων, τί ἄν τις πρῶτον καὶ μέγιστον εἰπεῖν ἔχοι ὧν τῆς ἀγαθῆς αὐτοῦ τύχης καὶ προνοίας ἀπολαύομεν;
그러나 모든 것을 관리하고 질서 지우는 섭리가 이 가장 공정하고 경건한 왕을 왕좌에 앉혔을 때, 우리가 그의 좋은 운명과 섭리로부터 누리고 있는 혜택들 중에서 무엇을 첫 번째이자 가장 큰 것으로 말할 수 있겠는가?
ὃς ἁπάντων μὲν κεκινημένων καὶ μεθισταμένων, ὡς ἔπος εἰπεῖν, εἰς ἑτέραν γῆν, σαλευούσης δὲ τῆς ἀρχῆς ὥσπερ ἐν μεγάλῳ χειμῶνι ἢ σεισμῷ, κᾆτα ὥσπερ νεὼς καταδύεσθαι μελλούσης ἀποφερομένης πρὸς ἔσχατα γῆς, οὗ καὶ πρότερον ἀπεπλανήθησάν τινες τῶν ἐν ἀρχαῖς καὶ βασιλείαις γενομένων, κἄπειτα ὥσπερ ἐν λαβυρίνθῳ πολλαῖς καὶ χαλεπαῖς ἀπορίαις ἐντυχόντες, τελευτῶντες αὑτοὺς ἀπεῖπον ἀποκλεισθέντες τῆς ὀπίσω ὁδοῦ ἐπανελθεῖν μὴ δυνηθέντες, ταῦτα ὁρῶν οὐχ ὡς ἄπειρος κυβερνήτης εἴασεν ὅπως ἔτυχε φέρεσθαι οὐδὲ κινδυνεύειν, ἀλλʼ ὡς ἂν ἐμπειρότατος βασιλέων καὶ γνώμῃ προέχων πρῶτον μὲν ἐπέσχε καὶ ἔπαυσε τῆς ἐκεῖσε ὁρμῆς, ἔπειτα κατέστησεν εἰς ὅρμον ἄγων.
모든 것이 요동치고 말하자면 다른 땅으로 옮겨 가고 있으며, 지배권이 거대한 폭풍이나 지진 속에서 흔들리는 것처럼 요동치고, 그리하여 마치 침몰하기 직전의 배가 땅의 끝자락으로 떠내려가고 있는 것 같을 때—그곳에서는 일찍이 권력과 왕위에 있던 자들 중 일부도 길을 잃었고, 이어서 미로 속에서처럼 많고 까다로운 난관에 봉착하여 결국 퇴로가 차단된 채 되돌아오지 못하고 스스로 포기해 버렸다—이러한 일들을 보면서, 그는 미숙한 조타수처럼 되는 대로 흘러가게 두거나 위험에 빠뜨리지 않고, 왕들 중에서 가장 경험 많고 지혜가 뛰어난 이처럼 우선 그 방향으로의 돌진을 억제하고 가라앉혔으며, 이어서 항구로 인도하여 안착시켰다.
καὶ νῦν ἡ μὲν ἐν ἀσφαλεστάτῳ ὁρμεῖ, ὥσπερ ναῦς ἐκ πολλοῦ καταστᾶσα χειμῶνος, ὁ δὲ οὕτως ἐξηγεῖται καὶ διέπει τὸ τῆς ἀρχῆς ὅνπερ χρὴ τρόπον, τὴν εὐσέβειαν μὲν καὶ δικαιοσύνην, ἔτι δὲ σωφροσύνην καὶ ἐγκράτειαν καὶ φρόνησιν καὶ τὴν ἄλλην * * κόσμου γε ἀρετήν.
그리하여 지금 지배권은 거대한 폭풍에서 벗어난 배처럼 가장 안전한 곳에 정박해 있으며, 그는 지배권을 마땅히 그래야 할 방식, 즉 경건함과 정의, 나아가 절제와 자제와 지혜, 그리고 그 밖의 * * 질서의 덕을 가지고 이끌며 다스리고 있다.
ἤρξατο μὲν γὰρ, ὥσπερ προσήκει, ἀπὸ εὐσεβείας, διεξῆλθε δὲ καὶ διὰ τῶν ἄλλων μερῶν τῆς ἀρετῆς.
그는 마땅히 그러해야 하듯이 경건함에서 시작하여, 덕의 다른 부분들도 거쳐 갔다.
τίς μὲν γὰρ δικαιοσύνης, τίς δὲ φιλανθρωπίας, τίς δὲ τῆς ἄλλης ἀρετῆς τοσαῦτα δείγματα καὶ τοιαῦτα ὅσα καὶ οἷα ὁ βασιλεὺς οὗτος ἐξήνεγκε;
정의에 대해, 박애에 대해, 그리고 그 밖의 덕에 대해, 이 왕이 보여준 만큼 많고 훌륭한 증거들을 과연 누가 보여주었겠는가?
καὶ πρῶτόν γε τὴν εἰς χρήματα δικαιοσύνην αὐτοῦ θεασώμεθα.
그리고 우선 그가 재물에 대해 보여준 정의를 살펴보자.
τῆς γὰρ συντάξεως ὑπερβαλλούσης τῆς εἰς τὴν διοίκησεν συντεταγμένης καὶ φόρων ἐπιταχθέντων
행정을 위해 책정된 세금이 과도하고 세금이 부과되었을 때...