§1.3.5πρὸς δὲ τὸν Στράτωνα λέγοιτʼ ἄν, ὅτι πολλῶν αἰτίων ὄντων ἀφεὶς ταῦτα τὰ μὴ ὄντα αἰτιᾶται.
그러나 스트라톤에 대해서는 다음과 같이 말할 수 있을 것이다. 많은 원인들이 있음에도 불구하고 그는 이것들을 제쳐두고 존재하지 않는 원인들을 탓하고 있다고 말이다.
πρώτην γὰρ αἰτίαν φησίν, ὅτι τῆς ἐντὸς θαλάττης καὶ τῆς ἐκτὸς οὐ ταὐτὸν τὸ ἔδαφος καὶ ὁ βυθός.
왜냐하면 그가 말하는 첫 번째 원인은 내해와 외해의 바닥과 깊이가 같지 않다는 것이기 때문이다.
πρὸς γὰρ τὸ μετεωρίζεσθαι ταύτην καὶ ταπεινοῦσθαι καὶ ἐπικλύζειν τόπους τινὰς καὶ ἀναχωρεῖν ἀπʼ αὐτῶν οὐ τοῦτό ἐστιν αἴτιον ἄλλα καὶ ἄλλα ἐδάφη τὰ μὲν ταπεινότερα εἶναι τὰ δὲ ὑψηλότερα, ἀλλὰ τὸ τὰ αὐτὰ ἐδάφη ποτὲ μὲν μετεωρίζεσθαι ποτὲ δʼ αὖ ταπεινοῦσθαι καὶ συνεξαίρειν ἢ συνενδιδόναι τὸ πέλαγος·
바다가 상승하고 하강하며 특정 지역을 범람시키고 그곳으로부터 물러나는 것에 있어서, 서로 다른 바닥들이 어떤 것은 더 낮고 어떤 것은 더 높다는 점이 원인이 아니라, 동일한 바닥이 어떤 때는 상승하고 또 어떤 때는 하강하여 바다를 함께 밀어 올리거나 가라앉게 하는 것이 원인이기 때문이다.
ἐξαρθὲν μὲν γὰρ ἐπικλύσαι ἄν, ταπεινωθὲν δὲ ἀναδράμοι ἂν εἰς τὴν ἀρχαίαν κατάστασιν.
왜냐하면 바닥이 들어 올려지면 바다는 범람할 것이고, 낮아지면 옛 상태로 되돌아갈 것이기 때문이다.
εἰ γὰρ οὕτω, δεήσει πλεονασμῷ τῆς θαλάττης αἰφνιδίῳ γενομένῳ τὴν ἐπίκλυσιν συμβαίνειν, καθάπερ ἐν ταῖς ἀναβάσεσι τῶν ποταμῶν, τοτὲ μὲν ἐπενεχθέντος ἑτέρωθεν τοτὲ δʼ αὐξηθέντος τοῦ ὕδατος.
만약 그렇다면, 마치 강의 범람에 있어서 어떤 때는 다른 곳으로부터 물이 유입되고 어떤 때는 물 자체가 불어나는 것처럼, 바다의 갑작스러운 양적 증가에 의해 범람이 일어나야만 할 것이다.
ἀλλʼ οὔθʼ αἱ αὐξήσεις ἀθρόαι καὶ αἰφνίδιοι γίνονται, οὔθʼ αἱ πλημμυρίδες τοσοῦτον ἐπιμένουσι χρόνον οὐδʼ ἄτακτοί εἰσιν, οὔτε κατὰ τὴν ἡμετέραν ἐπικλύζουσι θάλατταν οὐδʼ ὅπου ἔτυχε.
그러나 물의 증가가 한꺼번에 그리고 갑작스럽게 일어나는 것도 아니고, 만조가 그렇게 오랜 시간 지속되는 것도 아니며 불규칙하지도 않고, 우리 바다를 따라 범람하는 것도 아니며 아무 곳에서나 무작위로 일어나는 것도 아니다.
λοιπὸν οὖν αἰτιᾶσθαι τὸ ἔδαφος ἢ τὸ τῇ θαλάττῃ ὑποκείμενον ἢ τὸ ἐπικλυζόμενον, μᾶλλον δὲ τὸ ὕφαλον.
따라서 바닥, 즉 바다 밑에 있는 것이나 범람하는 육지, 혹은 오히려 수중 영역을 원인으로 삼는 일이 남는다.
πολὺ γὰρ εὐκινητότερον καὶ μεταβολὰς θάττους δέξασθαι δυνάμενον τὸ ἔνυγρον·
왜냐하면 물에 젖은 영역은 훨씬 더 움직이기 쉽고 더 빠른 변화를 받아들일 수 있기 때문이다.
καὶ γὰρ τὸ πνευματικὸν τὸ πάντων τῶν τοιούτων αἴτιον πλέον ἐνταῦθα.
실제로 이러한 모든 현상의 원인인 기적인 원소가 그곳에 더 많이 존재한다.
ἀλλʼ, ὡς ἔφην, τῶν τοιούτων ἀπεργαστικόν ἐστι παθῶν τὸ τὰ αὐτὰ ἐδάφη ποτὲ μὲν ἐξαίρεσθαι ποτὲ δὲ ὑφίζησιν λαμβάνειν, οὐ τὸ τὰ μὲν εἶναι ὑψηλὰ τὰ δὲ ἧττον·
그러나 내가 말했듯이, 이러한 변화를 만들어내는 것은 동일한 바닥이 어떤 때는 융기하고 어떤 때는 침하를 겪는다는 점이지, 어떤 것은 높고 어떤 것은 덜 높다는 점이 아니다.
ὁ δὲ τοῦτο λαμβάνει, νομίζων ὅπερ ἐπὶ τῶν ποταμῶν συμβαίνει τοῦτο καὶ ἐπὶ τῆς θαλάττης ἀπαντᾶν, τὸ ἀπὸ τῶν μετεώρων τόπων εἶναι τὴν ῥύσιν.
그런데 그는 이를 원인으로 취하고 있으며, 강에서 일어나는 일이 바다에서도 일어난다고 생각한다. 즉, 흐름이 높은 곳으로부터 생긴다는 점이다.
οὐδὲ γὰρ ἂν τοῦ κατὰ Βυζάντιον ῥοῦ τὸ ἔδαφος ᾐτιᾶτο, λέγων ὑψηλότερον τὸ τοῦ Εὐξείνου ἢ τὸ τῆς Προποντίδος καὶ τοῦ ἑξῆς πελάγους, ἅμα καὶ αἰτίαν προστιθείς·
그렇지 않았다면 그가 비잔티온 쪽 흐름의 원인을 바닥으로 돌리며, 에우크세이노스의 바닥이 프로폰티스나 그 뒤에 이어지는 바다의 바닥보다 더 높다고 말하면서 동시에 다음과 같은 원인을 덧붙이지는 않았을 것이다.
ἀπὸ γὰρ τῆς ἰλύος τῆς ἀπὸ τῶν ποταμῶν καταφερομένης πληροῦσθαι τὸν βυθὸν καὶ βραχὺν γίνεσθαι, διὰ τοῦτο δὲ καὶ ῥεῖν εἰς τὰ ἐκτός.
즉, 강들로부터 떠내려오는 진흙 때문에 바닥이 채워지고 얕아지며, 이 때문에 바깥으로 흐르게 된다는 것이다.
τὸν δʼ αὐτὸν λόγον καὶ ἐπὶ τὴν ἡμετέραν θάλατταν σύμπασαν μεταφέρει πρὸς τὴν ἐκτός, ὡς καὶ ταύτης μετεωρότερον τοὔδαφος ποιούσης τοῦ ὑποκειμένου τῷ Ἀτλαντικῷ πελάγει·
그리고 그는 똑같은 논리를 우리 바다 전체와 외해의 관계에도 적용하여, 우리 바다의 바닥 역시 아틀란티코스해 밑에 있는 바닥보다 더 높은 곳에 위치한다고 주장한다.
καὶ γὰρ αὕτη ἐκ πολλῶν ποταμῶν πληροῦται καὶ τὴν ὑποστάθμην τῆς ἰλύος δέχεται τὴν ἀνάλογον.
왜냐하면 이 바다 또한 많은 강들로부터 채워지며 그에 상응하는 진흙의 앙금을 받아들이기 때문이다.
ἐχρῆν οὖν καὶ τὸν εἴσρουν ὅμοιον γίνεσθαι τῷ κατὰ Βυζάντιον τὸν κατὰ στήλας καὶ τὴν Κάλπην.
그렇다면 기둥들과 칼페에서의 유입도 비잔티온에서의 흐름과 비슷해졌어야 했다.
ἀλλὰ τοῦτο μὲν ἐῶ·
그러나 이 점은 묵인하겠다.
ἐροῦσι γὰρ κἀκεῖ τοῦτο συμβαίνειν, περισπᾶσθαι δὲ ὑπὸ τῶν ἀμπώτεων καὶ τῶν πλημμυρίδων καὶ ἐπικρύπτεσθαι.
왜냐하면 그들은 그곳에서도 똑같은 일이 일어나지만 조수의 썰물과 밀물에 의해 흐트러지고 가려진다고 말할 것이기 때문이다.
§1.3.6Ἐκεῖνο δὲ πυνθάνομαι τί ἐκώλυε, πρὶν ἀνεῳγέναι τὸ στόμα τὸ κατὰ Βυζάντιον, ταπεινότερον ὂν τὸ τοῦ Εὐξείνου ἔδαφος τοῦ τῆς Προποντίδος καὶ τῆς ἑξῆς θαλάττης πληρωθῆναι ὑπὸ τῶν ποταμῶν, εἴτε θάλατταν οὖσαν καὶ πρότερον εἴτε λίμνην μείζω τῆς Μαιώτιδος;
하지만 나는 비잔티온의 해협 입구가 열리기 전에, 에우크세이노스의 바닥이 프로폰티스 및 그 뒤에 이어지는 바다의 바닥보다 더 낮았다고 한들, 그것이 강들에 의해 채워지는 것을 무엇이 가로막았는지 묻고 싶다. 그것이 이전부터 바다였든, 마이오티스보다 더 큰 호수였든 말이다.
εἰ γὰρ τοῦτο συγχωροῖτο, προσερήσομαι καὶ τοῦτο·
만약 이 점이 인정된다면, 나는 나아가 이것도 묻겠다.
ἆρά γε ἡ ἐπιφάνεια τοῦ ὕδατος ἐκείνου καὶ τοῦ τῆς Προποντίδος οὐχ οὕτως εἶχεν ὥστε, μέχρι μὲν ἡ αὐτὴ ἦν, μὴ βιάζεσθαι πρὸς ἔκρυσιν διὰ τὴν ἐξ ἴσης ἀντέρεισιν καὶ θλῖψιν, ἐπειδὴ δὲ ὑπερεπόλασεν ἡ ἐντός, βιάσασθαι καὶ ἀπερᾶσαι τὸ πλεονάζον, ἐκ δὲ τούτου γενέσθαι σύρρουν τὸ ἔξω πέλαγος τῷ ἐντὸς καὶ τὴν αὐτὴν ἐπιφάνειαν ἐκείνῳ λαβεῖν, εἴτε θαλαττίῳ εἴτε λιμναίῳ μὲν πρότερον ὄντι, θαλαττίῳ δὲ ὕστερον, διὰ τὴν μῖξιν καὶ τὴν ἐπικράτειαν;
그 물과 프로폰티스 물의 표면은, 그것이 동일한 높이로 유지되는 한은 똑같은 저항과 압력 때문에 유출을 향해 밀어내지 않다가, 내해의 물이 넘치게 되었을 때 강제로 밀어내어 넘치는 물을 배출하고, 이로부터 외해가 내해와 합류하여 그것과 동일한 수면을 취하게 되도록 되어 있지 않았겠는가? 그것이 전에는 바다였든, 혹은 전에는 호수였으나 나중에 섞임과 바닷물의 우세함 때문에 바다가 되었든 간에 말이다.
εἰ γὰρ καὶ τοῦτο δώσουσιν, ἡ μὲν ἔκρυσις οὐκ ἂν κωλύοιτο ἡ νῦν, οὐκ ἀπὸ ὑπερτέρου δὲ ἐδάφους οὐδὲ ἐπικλινοῦς, ὅπερ ἠξίου Στράτων.
만약 그들이 이 점도 인정한다면, 현재의 유출 자체는 방해받지 않겠지만, 그것은 스트라톤이 주장했듯이 더 높은 바닥이나 기울어진 바닥으로부터 일어나는 것은 아닐 것이다.