§A.15_col1## ἡ ῥητορεία.
## 수사학.
τῆς ῥητορείας εἴδη ἐστὶν ἕξ.
수사학의 종류는 여섯 가지가 있다.
ὅταν μὲν γὰρ κελεύωσι πολεμεῖν ἢ συμμαχεῖν πρός τινα, καλεῖται τὸ τοιοῦτον εἶδος προτροπή·
왜냐하면 사람들이 전쟁을 하거나 누군가와 동맹을 맺을 것을 권할 때, 이러한 종류는 권고라고 불리기 때문이다.
ὅταν δὲ ἀξιῶσι μὴ πολεμεῖν μηδὲ συμμαχεῖν, ἀλλὰ ἡσυχίαν ἄγειν, τὸ τοιοῦτον εἶδος ἀποτροπή ἐστι.
반면에 전쟁을 하지도 동맹을 맺지도 않고 평온을 유지할 것을 요구할 때, 이러한 종류는 만류이다.
τρίτον εἶδος τῆς ῥητορείας, ὅταν τις φάσκῃ ἀδικεῖσθαι ὑπό τινος καὶ πολλῶν κακῶν αἴτιον ἀποφαίνῃ· τὸ δὴ τοιοῦτον εἶδος κατηγορία ὀνομάζεται.
수사학의 세 번째 종류는 누군가가 어떤 사람에게 부당한 일을 당했다고 주장하며 그가 많은 잘못의 원인이라고 밝힐 때이며, 바로 이러한 종류는 고발이라고 이름 불린다.
τέταρτον εἶδος τῆς ῥητορείας [ἀπολογία καλεῖται], ὅταν ἀποφαίνῃ τις αὑτὸν μηθὲν ἀδικοῦντα μήτε ἄλλο ἄτοπον μηθὲν πράττοντα· τὸ δὴ τοιοῦτον ἀπολογίαν καλοῦσι.
수사학의 네 번째 종류는 [변명이라 불리는데], 누군가가 자신이 아무런 잘못도 저지르지 않았고 다른 어떤 부당한 행동도 하지 않았음을 밝힐 때이며, 바로 이러한 종류를 사람들은 변명이라고 부른다.
| πέμπτον εἶδος ῥητορείας, ὅταν τις εὖ λέγῃ καὶ ἀποφαίνῃ καλὸν κἀγαθόν·
| 수사학의 다섯 번째 종류는 누군가를 칭송하며 그가 훌륭하고 선한 사람임을 밝힐 때이며, 바로 이러한 종류는 찬사라고 불린다.
τὸ δὴ τοιοῦτον εἶδος καλεῖται ἐγκώμιον. ἕκτον εἶδος, ὅταν τις ἀποφαίνῃ φαῦλον· τὸ δὴ τοιοῦτον εἶδος καλεῖται ψόγος.
여섯 번째 종류는 누군가가 열등함을 밝힐 때이며, 바로 이러한 종류는 비난이라고 불린다.
τῆς ἄρα ῥητορείας ἐστὶ τὸ μὲν ἐγκώμιον, τὸ δὲ ψόγος, τὸ δὲ προτροπή, τὸ δὲ ἀποτροπή, τὸ δὲ κατηγορία, τὸ δὲ ἀπολογία.
따라서 수사학 중 어떤 것은 찬사이고, 어떤 것은 비난이며, 어떤 것은 권고이고, 어떤 것은 만류이며, 어떤 것은 고발이고, 어떤 것은 변명이다.
§A.17_col2## ἡ ῥητορεία.
## 수사학.
διαιρεῖται ἡ ῥητορεία εἰς πέντε·
수사학은 다섯 가지로 나누어진다.
ἔστι γὰρ αὐτῆς ἓν μὲν κατηγορία, ἓν δὲ ἀπολογία, ἓν δὲ συμβουλία, ἓν δὲ ἐγκώμιον, ἓν δὲ ψόγος.
왜냐하면 그것 중 하나는 고발이고, 하나는 변명이며, 하나는 조언(심의)이고, 하나는 찬사이며, 하나는 비난이기 때문이다.
§A.16_col1## τὸ ὀρθῶς λέγειν.
## 올바르게 말하기.
τὸ ὀρθῶς λέγειν διαιρεῖται εἰς τέτταρα·
올바르게 말하기는 네 가지로 나누어진다.
ἓν μὲν ἃ δεῖ λέγειν, ἓν δὲ ὅσα δεῖ λέγειν, τρίτον πρὸς οὓς δεῖ λέγειν, τέταρτον δὲ πηνίκα λέγειν δεῖ.
하나는 말해야 할 것, 하나는 말해야 할 분량, 세 번째는 누구에게 말해야 할 것인가, 네 번째는 언제 말해야 할 것인가이다.
ἃ μὲν οὖν δεῖ λέγειν, ἃ μέλλει συμφέρειν τῷ λέγοντι καὶ τῷ ἀκούοντι·
그리하여 말해야 할 것이란 말하는 자와 듣는 자 모두에게 유익을 주게 될 것이다.
τὸ δὲ ὅσα δεῖ λέγειν, μὴ πλείω μηδὲ ἐλάττω τῶν ἱκανῶν.
말해야 할 분량이란 충분한 정도보다 많지도 적지도 않은 것이다.
| τὸ δὲ πρὸς οὓς δεῖ λέγειν, ἐάν τε πρὸς πρεσβυτέρους ἁμαρτάνοντας διαλέγῃ, ἁρμόττοντας δεῖ τοὺς λόγους διαλέγεσθαι ὡς πρεσβυτέροις· ἐάν τε πρὸς νεωτέρους, ἁρμόττοντας δεῖ λέγεσθαι ὡς νεωτέροις.
| 누구에게 말해야 할 것인가에 대해서는, 만약 잘못을 범하고 있는 연장자에게 대화하는 것이라면 연장자에게 걸맞은 알맞은 말들로 대화해야 하며, 만약 연소자에게라면 연소자에게 걸맞은 알맞은 말들이 말해져야 한다.
πηνίκα δὲ λέγειν ἐστὶ μήτε πρότερον μήτε ὕστερον·
언제 말해야 하는가란 너무 이르지도 늦지도 않게 말하는 것이다.
εἰ δὲ μή, διαμαρτήσεσθαι καὶ κακῶς ἐρεῖν.
그렇지 않으면 실수를 범하고 나쁘게 말하게 될 것이다.
§A.52_col2## τὸ ὀρθῶς λέγειν.
## 올바르게 말하기.
διαιρεῖται τὸ ὀρθῶς λέγειν εἰς πέντε·
올바르게 말하기는 다섯 가지로 나누어진다.
ἔστι γὰρ αὐτοῦ ἓν μὲν ὅσα δεῖ λέγειν, ἓν δὲ ὅπου δεῖ λέγειν, ἓν δὲ πρὸς οὓς δεῖ λέγειν, ἓν δὲ ἡνίκα δεῖ λέγειν, ἓν δὲ ἃ δεῖ λέγειν.
왜냐하면 그것 중 하나는 말해야 할 분량이고, 하나는 말해야 할 장소이며, 하나는 누구에게 말해야 할 것인가이고, 하나는 언제 말해야 할 것인가이며, 하나는 말해야 할 것이기 때문이다.
τὸ μὲν οὖν ὅσα δεῖ λέγειν ἐστὶ τὸ μήτε πλείω μήτε ἐλάσσω τῶν ἱκανῶν, τὸ δὲ ὅπου δεῖ λέγειν ἐστὶν ἐν τόπῳ, οἷον ἐν ἀγορᾷ καὶ ἐν γυμνασίῳ καὶ ἐν διατριβῇ καὶ ἐν τοῖς δέουσιν ἄλλοις τόποις, τὸ δὲ πρὸς οὓς δεῖ λέγειν ἑκάστῳ τὸ ἁρμόττον [καὶ πρὸς ὃν ὃ ἁρμόττει], οἷον πρὸς πρεσβυτέρους 〈ἢ νεωτέρους καὶ〉 πρὸς μοχθηροῦς ἢ ἡδεῖς καὶ πρὸς ἐχθροὺς ἢ φίλους, τὸ δὲ ἡνίκα δεῖ, οἷον τὸ μήτε πρότερον μήτε ὕστερον μήτε διὰ μέσου ἄτερ τοῦ καιροῦ λέγειν, ἀλλ’ ἐγκαίρως, τὸ δὲ ἃ δεῖ λέγειν οἷον τὰ συμφέροντα καὶ ὠφέλιμα καὶ αὐτῷ καὶ τῷ φίλῳ.
그리하여 말해야 할 분량이란 충분한 정도보다 많지도 적지도 않은 것이며, 말해야 할 장소란 [적절한] 장소에서이니, 예컨대 광장이나 체육장, 학당 및 다른 필요한 장소들이다. 누구에게 말해야 할 것인가란 각자에게 걸맞은 것[그리고 걸맞은 상대에게 걸맞은 말을 하는 것]이니, 예컨대 연장자[혹은 연소자]에게, 또한 악한 사람 혹은 유쾌한 사람에게, 그리고 적 혹은 친구에게 말하는 것이다. 언제 말해야 하는가란, 예컨대 너무 이르지도 늦지도 않게 말하며, 기회를 얻지 못하고 중간에 말하지도 않고, 오히려 때를 맞추어 말하는 것이다. 말해야 할 것이란, 예컨대 자기 자신과 친구 모두에게 유익하고 도움이 되는 것들이다.
§A.17_col1## ἡ εὐεργεσία.
## 선행.
ἡ εὐεργεσία διαιρεῖται εἰς τέτταρα·
선행은 네 가지로 나누어진다.
ἢ γὰρ χρήμασιν ἢ σώμασιν ἢ ταῖς ἐπιστήμαις ἢ τοῖς λόγοις.
즉 돈에 의해서거나, 몸에 의해서거나, 지식에 의해서거나, 말에 의해서이다.
τοῖς μὲν οὖν χρήμασιν, ὅταν δεομένῳ παραβοηθήσῃ τις εἰς χρημάτων λόγον εὐπορῆσαι·
그리하여 돈에 의한 것이란, 누군가가 [돈을] 필요로 하는 사람을 도와 돈의 측면에서 여유를 갖게 해줄 때이다.
τοῖς δὲ σώμασιν εὖ ποιοῦσιν ἄλλους, ὅταν παραγενόμενοι τυπτομένοις παραβοηθῶσιν·
몸으로 다른 이들에게 선을 행하는 것이란, 매 맞고 있는 사람들에게 달려가 도와줄 때이다.
| οἱ δὲ παιδεύοντες καὶ ἰατρεύοντες καὶ διδάσκοντες ἀγαθόν τι, οὗτοι ταῖς ἐπιστήμαις εὐεργετοῦσιν·
| 그리고 교육하는 자들, 치료하는 자들, 좋은 것을 가르치는 자들, 이들은 지식에 의해 선행을 베푼다.
ὅταν δὲ εἰσέλθωσιν εἰς δικαστήριον ἄλλος ὑπὲρ ἄλλου βοηθὸς καὶ λόγον τινὰ ἐπιεικῆ εἴπῃ ὑπὲρ αὐτοῦ, οὗτος δὴ λόγῳ εὐεργετεῖ.
반면에 누군가가 다른 사람을 위해 조력자로서 법정에 들어가 그를 위해 온당한 말을 해줄 때, 바로 이 사람은 말에 의해 선행을 베푼다.
τῆς ἄρα εὐεργεσίας ἡ μέν ἐστι διὰ χρημάτων, ἡ δὲ διὰ σωμάτων, ἡ δὲ διὰ ἐπιστημῶν, τετάρτη δὲ διὰ λόγων.
따라서 선행 중 어떤 것은 돈을 통해서이고, 어떤 것은 몸을 통해서이며, 어떤 것은 지식을 통해서이고, 네 번째는 말을 통해서이다.