§33.15Διὰ τί μόνον ὁ πταρμὸς ἡμῖν καθεύδουσιν οὐ γίνεται, ἀλλ’ ὡς εἰπεῖν ἅπαντα ἐγρηγορόσιν;
어찌하여 우리에게 오직 재채기만은 자고 있을 때 일어나지 않는 반면, 말하자면 다른 모든 것은 깨어 있을 때 일어나는가?
ἢ ὅτι ὁ μὲν πταρμὸς γίνεται καὶ ὑπὸ θερμοῦ τινος κινήσαντος τὸν τόπον τοῦτον ἀφ’ οὗ γίνεται·
재채기 역시 그것이 일어나는 부위를 자극하는 어떤 열에 의해 발생하기 때문인가?
διὸ καὶ ἀνακύπτομεν πρὸς τὸν ἥλιον, ὅταν βουλώμεθα πτάρειν·
그래서 우리는 재채기를 하고 싶을 때 태양을 올려다보는 것이다.
〈ἢ〉 ὅτι καθευδόντων ἡμῶν ἀντιπεριίσταται τὸ θερμὸν ἐντός.
〈혹은〉 우리가 자고 있을 때 열이 내부로 집중되기 때문인가?
διὸ καὶ γίνεται τὰ κάτω θερμὰ τῶν καθευδόντων, καὶ τὸ πνεῦμα τὸ πολὺ αἴτιόν ἐστιν τοῦ ἐξονειρώττειν ἡμᾶς.
그렇기에 자고 있는 이들의 아래쪽이 따뜻해지며, 많은 양의 숨이 우리가 몽정을 하는 원인이 된다.
εἰκότως οὖν οὐ πταρνύμεθα·
따라서 우리가 재채기를 하지 않는 것은 당연하다.
ἀπαλλαγέντος γὰρ τοῦ θερμοῦ τοῦ ἐκ τῆς κεφαλῆς, ὃ κινεῖν πέφυκεν τὸ ἐνταῦθα ὑγρόν, οὗ ἐξαιρουμένου γίνεται ὁ πταρμός, καὶ τὸ συμβαῖνον πάθος εἰκὸς μὴ γίνεσθαι.
머리로부터 나온 열(그곳의 습기를 움직이는 성질을 가져 그것이 배출됨으로써 재채기가 일어나는 것)이 사라졌을 때, 일어날 법한 증상이 일어나지 않는 것도 자연스럽기 때문이다.
ἀποψοφοῦσι δὲ μᾶλλον ἢ πτάρνυνται καὶ ἐρεύγονται καθεύδοντες ἢ ἐγρηγορότες, ὅτι ἐκθερμαινομένου τοῦ περὶ τὴν κοιλίαν τόπου ἐν τοῖς ὕπνοις μᾶλλον ἐκπνευματοῦσθαι συμβαίνει τὰ περὶ αὐτὴν ὑγρά, πνευματούμενα δὲ εἰς τοὺς ἔγγιστα τόπους φέρεσθαι.
반면 자고 있는 이들은 깨어 있을 때보다 재채기를 하거나 트림을 하기보다는 오히려 방귀를 뀌는데, 잠결에 위 주변 부위가 데워짐으로써 그 주변의 습기가 더 많이 기화하고, 기화한 습기가 가장 가까운 부위로 이동하기 때문이다.
ἐνταῦθα γὰρ καὶ συναπωθεῖται ὑπὸ τοῦ ἐν τῷ ὕπνῳ γινομένου πνεύματος, καθεκτικώτερος γάρ ἐστιν ἢ προετικώτερος ὁ καθεύδων τοῦ πνεύματος, διὸ καὶ συστέλλει τὸ θερμὸν ἐντός.
실로 그 부위에서 잠잘 때 생기는 숨에 의해 함께 밀려 나가기 때문이다. 자는 사람은 숨을 내보내기보다는 오히려 붙잡아 두는 성향이 있으며, 그렇기에 열을 내부로 수축시킨다.
ὁ δὲ κατέχων τὸ πνεῦμα ὠθεῖ κάτω αὐτό· παρὰ φύσιν γάρ ἐστι τῷ πνεύματι ἡ κάτω φορά, διὸ καὶ χαλεπόν ἐστι κατέχειν τὸ πνεῦμα.
그리고 숨을 붙잡아 두는 사람은 그것을 아래로 밀어내는데, 숨에게 아래로 흐르는 것은 자연에 반하는 것이며, 그렇기에 숨을 붙잡아 두는 것도 어렵기 때문이다.
τὸ δ’ αὐτὸ αἴτιον καὶ τοῦ καθεύδειν ἡμῖν ἐστίν.
그리고 이 동일한 원인이 우리가 잠을 자는 원인이기도 하다.
οὔσης γὰρ τῆς ἐγρηγόρσεως κινήσεως, ταύτης δ’ ἐν τοῖς αἰσθητηρίοις ἡμῶν γινομένης μάλιστα ἐν τῷ ἐγρηγορέναι ἡμᾶς, δῆλον ὡς καὶ ἠρεμούντων ἡμῶν καθεύδοιμεν ἄν.
깨어 있음이란 운동이고, 이 운동은 우리가 깨어 있을 때 특히 감각기관에서 일어나므로, 그것들이 가만히 있을 때 우리가 잠을 자게 된다는 것은 분명하기 때문이다.
ἐπεὶ δὲ τὸ μὲν πῦρ κινητικόν ἐστι τῶν ἐν ἡμῖν μορίων, τοῦτο δ’ ἐν τῷ ὕπνῳ ἐντὸς περιίσταται, λιπὸν τὸν περὶ τὴν κεφαλὴν τόπον οὗ ἐστὶ τὸ αἰσθητήριον, ἠρεμοίη ἂν μάλιστα ἡμῶν τότε τὰ αἰσθητήρια·
그리고 불은 우리 안의 지체들을 움직이게 하는 것인데, 잠잘 때 이것이 내부로 집중되어 감각기관이 있는 머리 주변 부위를 떠나므로, 그때 우리의 감각기관은 특히 가만히 있게 될 것이다.
ὃ εἴη ἂν αἴτιον τοῦ καθεύδειν.
이것이 잠을 자는 원인일 것이다.
§33.16Διὰ τί πτάραντες καὶ οὐρήσαντες φρίττουσιν;
어찌하여 사람들은 재채기를 하거나 소변을 본 후에 몸을 떠는가?
ἢ ὅτι κενοῦνται αἱ φλέβες ἀμφοτέροις τούτοις τοῦ πρότερον ἐνυπάρχοντος ἀέρος θερμοῦ, κενωθέντων δὲ ἄλλος ἀὴρ ἔξωθεν εἰσέρχεται ψυχρότερος τοῦ προϋπάρχοντος ἐν ταῖς φλεψίν·
이 두 가지 일로 인해 혈관에서 이전에 존재하던 따뜻한 공기가 비워지고, 그것이 비워졌을 때 이전에 혈관 안에 존재하던 것보다 더 차가운 다른 공기가 외부로부터 들어오기 때문인가?
τοιοῦτος δ’ εἰσιὼν ποιεῖ φρίττειν.
그러한 공기가 들어옴으로써 몸을 떨게 만드는 것이다.
§33.17Διὰ τί τοὺς λυγμοὺς οἱ πταρμοὶ παύουσιν;
어찌하여 재채기는 딸꿈질을 멈추게 하는가?
ἢ ὅτι ὁ λυγμὸς οὐχ ὥσπερ οἱ ἐρυγμοὶ ἀπὸ τῆς τὰ σιτία δεχομένης κοιλίας ἐστίν, ἀλλ’ ἀπὸ τοῦ πνεύματος, συμβαίνει δὲ μάλιστα ἀπὸ καταψύξεως ἐκ ῥίγους καὶ λύπης καὶ φαρμακείας τῆς ἄνω μάλιστα γίνεσθαι.
딸꾹질은 트림과 달리 음식을 받아들이는 위로부터 생기는 것이 아니라 숨으로부터 생기며, 특히 오한과 슬픔, 그리고 특히 위쪽 부위에 대한 약물 투여로 인한 냉각 때문에 발생하기 때문인가?
θερμὸς γὰρ ὢν φύσει ὁ τόπος, ὅταν καταψυχθῇ, οὐ προίεται τὸ πνεῦμα πᾶν, ἀλλ’ ὥσπερ πομφόλυγας ποιεῖ·
실로 그 부위는 본래 따뜻한 곳인데, 냉각되었을 때 숨을 모두 내보내지 못하고 마치 거품처럼 만들기 때문이다.
διὸ καὶ τὸ πνεῦμα κατασχοῦσι παύεται (ἐκθερμαίνεται γὰρ ὁ τόπος), καὶ τὸ ὄξος, θερμαντικὸν ὄν, προσφερόμενον.
그렇기에 숨을 참는 이들에게서도 그것이 멈추고(그 부위가 완전히 데워지기 때문이다), 온화하게 데우는 성질을 가진 식초를 복용할 때도 멈춘다.
τοῦ δὴ θερμοῦ συμβαίνοντος ἀπὸ θερμασίας καὶ τοῦ ἐγκεφάλου, τῶν ἄνω τόπων εἰς τὸν πνεύμονα συντετρημένων, θερμοῦ τοῦ πνεύμονος ὄντος, ἥ τε πρὸ τοῦ πταρμοῦ κατοχὴ καὶ ἡ ἄνωθεν κατάκρουσις λύει τὸ πάθος.
그리하여 뇌의 가열로부터 열이 발생하고, 위쪽 부위가 허파로 뚫려 통하므로 그곳의 숨이 따뜻한데, 재채기 전의 숨 참기와 위로부터의 충격 모두가 그 증상을 해소하는 것이다.
§33.18Διὰ τί οἱ οὐλότριχες, καὶ οἷς ἐπέστραπται τὸ τρίχιον, ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ σιμότεροι;
어찌하여 곱슬머리인 이들과 머리카락이 꼬인 이들은 대개 코가 납작한가?
ἢ εἴπερ ἡ οὐλότης ἐν παχύτητι, ἡ δὲ παχύτης μετὰ σκληρότητος, σκληρὸν δ’ ὂν τὸ αἷμα θερμόν, ἡ δὲ θερμότης οὐ ποιεῖ περίττωσιν, τὸ δὲ ὀστοῦν ἐκ περιττώματος, ὁ δὲ χόνδρος ὀστοῦν, εὐλόγως ἂν ἔκλειψις εἴη τοῦ μορίου;
곱슬거림이 두꺼움에 있고, 두꺼움은 단단함을 동반하며, 피가 단단한 것은 뜨겁기 때문이고, 뜨거움은 잉여물을 만들지 않는 반면, 뼈는 잉여물로부터 생기고 연골도 일종의 뼈라면, 그 부위의 결핍이 생기는 것은 이치에 맞기 때문인가?
σημεῖον δὲ τὸ τὰ παιδία πάντα εἶναι σιμά.
그 증거는 모든 아기가 코가 납작하다는 점이다.