§24.1Διὰ τί τὸ θερμὸν ὕδωρ, ἐὰν ἐπικεχρισμένοι ὦσιν ἐλαίῳ, ἧττον θερμόν ἐστι καταχεόμενον, τοῦ ἐλαίου θερμοῦ ὄντος;
왜 온수는 사람들이 기름을 바르고 있을 때, 부어졌을 때 그 기름이 따뜻함에도 불구하고 덜 따뜻하게 느껴지는가?
ἢ διὰ τὸ λεαίνειν ὀλισθαίνει καὶ ἧττον ἐνδύνει;
아니면 [기름이] 매끄럽게 함으로써 흘러내려 덜 침투하기 때문인가?
§24.2Διὰ τί τὰ ὕδατα ἐν τοῖς φρέασι μετὰ μεσημβρίαν γίνεται τοῦ θέρους θερμά;
왜 우물물은 여름날 오후에 따뜻해지는가?
ἢ διότι τηνικαῦτα ἤδη κεκράτηκεν τὸ θερμὸν τὸν ἀέρα;
아니면 그 무렵에는 이미 따뜻함이 공기를 압도했기 때문인가?
πρὸ μεσημβρίας δὲ τὸ θερμὸν λύει τε τὸ ψυχρὸν καὶ παύει· οὐχ ἅμα δὲ πέπαυται καὶ κρατεῖ. ἀλλ’ ὅταν ἐπιχρονίσῃ.
정오 이전에는 따뜻함이 차가움을 풀어주고 끝내지만, 끝내는 것과 압도하는 것은 동시에 일어나는 것이 아니라 시간이 경과했을 때 [압도하기] 때문인가?
§24.3Διὰ τί τὸ ὕδωρ θερμότερον ἐνίοτε τῆς φλογὸς γινόμενον οὐ κατακάει τὰ ξύλα, ἡ δὲ φλὸξ κατακάει;
왜 물은 때로 불꽃보다 더 뜨거워지면서도 나무를 태워버리지 않는데, 불꽃은 태워버리는가?
ἢ ὅτι ἡ μὲν φλὸξ λεπτομερές, καὶ τὸ ἀπ’ αὐτῆς πνεῦμα, τὸ δὲ ὕδωρ μεγαλομερές, ὥστε οὐκ εἰσδύεται;
아니면 불꽃은 미세한 부분들로 이루어져 있고 그것으로부터 나오는 기운도 그러하지만, 물은 조대한 부분들로 이루어져 있어서 침투하지 못하기 때문인가?
ἡ δὲ φλὸξ καὶ τὸ ἀπὸ τῶν ἀνθράκων διὰ λεπτότητα εἰσιὸν διαλύει.
반면 불꽃과 숯불에서 나오는 것은 미세함 때문에 안으로 들어가 분해하기 때문인가?
§24.4Διὰ τί τὸ μὲν ὕδωρ τὸ ζέον οὐ τήκει, ἡ δὲ κοιλία τήκει;
왜 끓는 물은 [음식물을] 소화하지 못하는데, 위는 소화하는가?
πότερον ὅτι τὸ μὲν θερμὸν τὸ ἐν τῇ κοιλίᾳ εἰσέρχεται διὰ λεπτότητα, τὸ δὲ ὕδωρ οὐκ εἰσέρχεται διὰ παχύτητα;
위 속의 따뜻함은 그 미세함 때문에 들어가는 반면, 물은 조대함 때문에 들어가지 못하기 때문인가?
ἢ διότι καὶ τὰ ἄλλα κωλύει τήκεσθαι τὸ ὑγρόν;
아니면 수분 역시 다른 것들이 소화되는 것을 방해하기 때문인가?
οὐθὲν γὰρ ἐν ὑγρῷ τήκεται.
실제로 수분 속에서는 아무것도 소화되지 않는다.
ἐν δὲ τῇ κοιλίᾳ τὸ ὑγρὸν εἰς τὴν κύστιν ὑπονοστοῦν οὕτω λύει.
그러나 위 속에서는 수분이 방광으로 빠져나감으로써 이와 같이 [음식물을] 분해하기 때문인가?
§24.5Διὰ τί τῶν ἀγγείων ὁ πυθμὴν οὐ κάει ἐνόντος τοῦ ὕδατος καὶ ζέοντος, ἀλλὰ καὶ φέρουσι τοῦ πυθμένος ἐχόμενοι, ἐξαιρεθέντος δὲ κάει;
왜 그릇의 바닥은 물이 들어있고 끓고 있을 때는 뜨겁지 않아서 바닥을 붙잡고 나를 수도 있을 정도인데, [물이] 제거되면 뜨거워지는가?
ἢ ὅτι σβέννυται τὸ ἐγγινόμενον θερμὸν ἐν τῷ πυθμένι ὑπὸ τοῦ ὕδατος;
아니면 바닥에 생기는 따뜻함이 물에 의해 꺼지기 때문인가?
διὸ καὶ οὐ τήκεται τὰ τηκτά, ἂν μὴ ψόφος ἐμπέσῃ.
그렇기 때문에 격렬한 소리가 나지 않는 한, 녹기 쉬운 것도 녹지 않는다.
§24.6Διὰ τί οὐχ ὑπερζεῖ τοῦ χειμῶνος ὁμοίως καὶ τοῦ θέρους τὸ ὕδωρ, οὐ μόνον ὁμοίως θερμαινόμενον, ἀλλὰ καὶ μᾶλλον καὶ ὁμοίως θερμὸν ὄν, καὶ ἔτι μᾶλλον;
왜 물은 겨울에는 여름과 마찬가지로 끓어 넘치지 않는가, 단지 마찬가지로 데워질 뿐만 아니라 더 많이 [데워지고], 마찬가지로 뜨겁고, 심지어 그 이상으로 뜨거울 때도 그러한가?
ἢ διότι ἡ ὑπέρζεσίς ἐστιν ἡ ἀναβολὴ τῶν πομφολύγων;
아니면 끓어 넘침이란 거품이 솟구쳐 오르는 것이기 때문인가?
τὸ μὲν οὗν ὕδωρ αὐτὸ θερμαίνεται τότε οὐθὲν ἧττον ἢ τοῦ ψύχους, αἱ δὲ πομφόλυγες αἴρεσθαι οὐ δύνανται ὁμοίως διὰ τὸ τὸν περιέχοντα ἀέρα εἶναι ψυχρόν, ἀλλὰ ἐλάττους τε τὰ μεγέθη αἴρονται ὑπὸ τοῦ ψύχους θλιβόμεναι, καὶ διακόπτοντος τοῦ ἀέρος ταχὺ διαπίπτουσιν, ὥστε ἐλάττους τε τῷ ὄγκῳ καὶ τῷ πλήθει γίνονται τοῦ χειμῶνος, τοῦ δὲ θέρους τοὐνανττίον.
물 자체는 그때도 추울 때에 못지않게 데워지지만, 거품은 둘러싼 공기가 차갑기 때문에 마찬가지로 솟구치지 못하고, 추위에 짓눌려 더 작은 크기로 솟구치며, 공기가 [그것들을] 차단하여 빠르게 꺼져버리기 때문에, 겨울에는 부피로도 양으로도 적어지기 때문이다. 반면 여름에는 그 반대이다.
ἡ δὲ ὑπέρζεσις γίνεται διὰ τὸ πλῆθος καὶ τὸ μέγεθος τοῦ ἀφροῦ.
끓어 넘침은 거품의 양과 크기 때문에 일어난다.
§24.7Διὰ τί τὸ μὲν θερμὸν ὕδωρ ῥυτιδοῖ, τὸ δὲ πῦρ θερμὸν ὂν οὔ;
왜 온수는 [피부를] 주름지게 만드는데, 불은 뜨거운 것이면서도 그렇지 않은가?
ἢ ὅτι τὸ μὲν πῦρ ποιεῖ πνεῦμα, ὥστε ὀγκοῖ;
아니면 불은 기운을 만들어내어 [피부를] 부풀어 오르게 만들기 때문인가?
περιτείνεται γὰρ τὸ δέρμα.
왜냐하면 피부가 팽팽해지기 때문이다.
ἡ δὲ κάμψις ῥυτίς ἐστιν.
그리고 주름이란 [피부의] 처짐이다.
§24.8Διὰ τί τῶν ἀγγείων οἱ πυθμένες θερμαινομένου τοῦ ὕδατος, ἕως ἂν ᾖ ψυχρὸν τὸ ὕδωρ, θερμότεροί εἰσιν;
왜 그릇의 바닥은 물이 데워지는 동안, 그 물이 차가운 동안에는 더 뜨거운가?
ἢ διότι ψυχροῦ μὲν ἔτι ὄντος τοῦ ὕδατος ἐγκατακλείεται τὸ θερμὸν καὶ ἀντιπεριίσταται εἴσω, κωλυόμενον ἐξιέναι, ὅταν δὲ διαθερμανθῇ τὸ ἐνὸν ὕδωρ, οὐκέτι ἀποστέγοντος, ἀλλὰ διαπνέοντος καὶ ἐλάττονος γινομένου τοῦ πυρὸς ψυχρότερος γίνεται ὁ πυθμήν, ὁμοίως ὥσπερ καὶ τὰ βαλανεῖα·
아니면 물이 아직 차가운 동안에는 열이 갇혀 안으로 역류하여 밖으로 나가는 것이 방해받지만, 안에 있는 물이 충분히 데워지면 더 이상 [열을] 차단하지 않고 [열이] 발산되어 불이 더 작아지기 때문에 바닥이 더 차가워지는 것인가?
καὶ γὰρ ταῦτα τοῦ χειμῶνος θερμότερα ἢ τοῦ θέρους διὰ τὸ ἐγκατακλείεσθαι τὸ θερμὸν ἐν τῷ χειμῶνι μᾶλλον ἢ ἐν τῷ θέρει ὑπὸ τοῦ περιέχοντος ἀέρος ὄντος ψυχροῦ.
목욕탕의 경우와 완전히 마찬가지이다. 실제로 목욕탕 역시 둘러싼 공기가 차갑기 때문에 여름보다 겨울에 열이 더 잘 갇히며, 그리하여 여름보다 겨울에 더 따뜻하기 때문이다.
§24.9Διὰ τί τὸ μὲν ὕδωρ ζέον οὐκ ἐκπαφλάζει, τὸ δὲ ἔτνος καὶ ἡ φακῆ;
왜 물은 끓을 때 튀지 않는데, 죽이나 렌틸콩 수프는 튀는가?
καίτοι κουφότερον τὸ ὕδωρ τούτων, τὰ δὲ κοῦφα ῥᾷον ῥῖψαι πόρρω.
그런데도 물은 이것들보다 가벼우며, 가벼운 것은 더 쉽게 멀리 던져지기 마련이다.
ποιεῖ δὲ καὶ τὸ ἀργύριον ταὐτό, καὶ τοῦτο καθαιρόμενον·
그리고 은도 정련될 때 똑같은 일을 한다.
διὸ οἱ ἐν τῷ ἀργυροκοπείῳ καλλύνοντες κερδαίνουσιν·
그렇기 때문에 은세공소에서 청소하는 사람들은 이득을 본다.
τὸ γὰρ διαρριπτούμενον συγκαλλύνοντες λαμβάνουσι τὰ λείψανα.
사방으로 튄 잔해들을 청소하면서 거두어들이기 때문이다.
ἢ διότι ποιεῖ μὲν τὸν ἐκπαφλασμὸν τὸ θερμὸν ἐξατμίζον καὶ βιαζόμενον τὰ ἀντικραύοντα τῇ κατὰ φύσιν αὑτοῦ φορᾷ;
아니면 열이 증발하면서 자신의 자연스러운 운동에 저항하는 것들에 억지로 힘을 가함으로써 튐을 일으키기 때문인가?
τὸ μὲν οὖν ὕδωρ διὰ κουφότητα καὶ λεπτότητα οὐκ ἀποβιάζεται, ὥστε οὐκ ἀθροίζεται πολὺ θερμόν, ἀλλὰ πρὶν ἁλισθῆναι φθάνει διακόψαν τὸ ἀεὶ προσελθόν.
물은 가벼움과 미세함 때문에 억지로 밀려나지 않으며, 그리하여 많은 열이 모이지 않고, 모이기 전에 그때마다 다가오는 것을 뚫고 선점하기 때문인가?
τὰ δὲ ἔχοντα ἐν αὑτοῖς σῶμα, οἷον τὰ ῥοφήματα ἢ ὁ ἄργυρος, διὰ βάρος τὸ σωματοειδὲς ἔχοντα πολύ, καὶ ἀνταπωθοῦντα διὰ τὸ ἀποβιάζεσθαι βίᾳ, ἐξιόντος ἀποσφαιρίζεται ᾗ ἂν κρατήσῃ τὸ θερμόν·
반면에 자신의 내부에 많은 물체를 지니고 있는 것들은, 예컨대 수프나 은 같은 것은, 그 물체적 성질 때문에 매우 무겁고 힘에 의해 밀려나는 것에 강하게 반발하기 때문에, 열이 나갈 때 열이 압도한 지점에서 구형으로 튀어 나가기 때문인가?
οὐ γὰρ δίεισι διὰ πυκνότητα, ἀλλὰ κρατεῖ, ἕως ἂν ὑπὸ τοῦ ἐπιρρέοντος θερμοῦ ἀπορριφθῇ.
왜냐하면 [열은 그것들의] 조밀함 때문에 통과하지 못하고, 흘러드는 열에 의해 내던져질 때까지 계속 압도하기 때문이다.
γίνεται δὲ πληγή, οὐκ ὦσις, διὰ τὸ ταχὺ φέρεσθαι τὸ θερμὸν κάτωθεν ἄνω.
그리고 이것은 열이 아래에서 위로 빠르게 운반되기 때문에 밀어냄이 아니라 충격이 되는 것이다.