§2.8#2καὶ ἔαρος δὲ καὶ μετοπώρου μάλιστα καὶ ἐν ἐπομβρίαις καὶ ἐν αὐχμοῖς γίγνονται διὰ τὴν αὐτὴν αἰτίαν·
또한 지진이 봄과 가을에, 그리고 비가 많이 올 때나 가뭄일 때 가장 많이 발생하는 것도 이와 같은 원인 때문이다.
αἵ τε γὰρ ὧραι αὗται πνευματωδέσταται·
왜냐하면 이 계절들이 가장 바람이 많이 부는 계절이기 때문이다.
τὸ γὰρ θέρος καὶ ὁ χειμών, τὸ μὲν διὰ τὸν πάγον, τὸ δὲ διὰ τὴν ἀλέαν ποιεῖ τὴν ἀκινησίαν·
여름과 겨울은 한쪽은 빙결 때문에, 다른 쪽은 더위 때문에 대기의 정지 상태를 만들기 때문이다.
τὸ μὲν γὰρ ἄγαν ψυχρόν, τὸ δ᾿ ἄγαν ξηρόν ἐστι·
왜냐하면 한쪽은 너무 춥고, 다른 쪽은 너무 건조하기 때문이다.
καὶ ἐν μὲν τοῖς αὐχμοῖς πνευματώδης ὁ ἀήρ·
그리고 가뭄 때는 공기가 바람으로 가득 차 있다.
τοῦτο γὰρ αὐτό ἐστιν ὁ αὐχμός, ὅταν πλείων ἡ ἀναθυμίασις ἡ ξηρὰ γίγνηται τῆς ὑγρᾶς·
왜냐하면 가뭄 자체가 바로 건조한 증발기가 축축한 증발기보다 더 많이 생겨날 때를 말하기 때문이다.
ἐν δὲ ταῖς ὑπερομβρίαις πλείω τε ποιεῖ τὴν ἐντὸς ἀναθυμίασιν, καὶ τῷ ἐναπολαμβάνεσθαι ἐν στενοτέροις τόποις καὶ ἀποβιάζεσθαι εἰς ἐλάττω τόπον τὴν τοιαύτην ἀπόκρισιν, πληρουμένων τῶν κοιλιῶν ὕδατος, ὅταν ἄρξηται κρατεῖν διὰ τὸ πολὺ εἰς ὀλίγον πιληθῆναι τόπον, ἰσχυρῶς κινεῖ ῥέων ὁ ἄνεμος καὶ προσπίπτων·
반면에 비가 너무 많이 올 때에는 내부의 증발기를 더 많이 생성할 뿐만 아니라, 공동들이 물로 가득 차서 그러한 분비물이 더 좁은 곳에 갇히고 더 작은 공간으로 밀려나게 되는데, 그것이 많은 양 때문에 좁은 공간으로 압축되어 지배하기 시작할 때, 바람은 흐르고 충돌하면서 격렬하게 움직이게 된다.
δεῖ γὰρ νοεῖν ὅτι ὥσπερ ἐν τῷ σώματι ἡμῶν καὶ τρόμων καὶ σφυγμῶν αἴτιόν ἐστιν ἡ τοῦ πνεύματος ἐναπολαμβανομένη δύναμις, οὕτω καὶ ἐν τῇ γῇ τὸ πνεῦμα παραπλήσιον ποιεῖν, καὶ τὸν μὲν τῶν σεισμῶν οἷον τρόμον εἶναι τὸν δ᾿ οἷον σφυγμόν, καὶ καθάπερ συμβαίνει πολλάκις μετὰ τὴν οὔρησιν (διὰ τοῦ σώματος γὰρ γίγνεται ὥσπερ τρόμος τις ἀντιμεθισταμένου τοῦ πνεύματος ἔξωθεν εἴσω ἀθρόου), τοιαῦτα γίγνεσθαι καὶ περὶ τὴν γῆν.
왜냐하면 우리 몸 안에서 전율과 맥박의 원인이 되는 것이 내부에 갇힌 바람의 힘인 것처럼, 땅속에서도 바람이 그와 유사한 작용을 하여 지진 중 어떤 것은 전율과 같고 다른 것은 맥박과 같다고 생각해야 하기 때문이며, 또한 소변을 본 후에 흔히 일어나는 것처럼 (바람이 외부에서 내부로 한꺼번에 뒤바뀌면서 몸을 통해 일종의 떨림이 생기기 때문이다), 이와 같은 일들이 땅에서도 일어나기 때문이다.
ὅσην δ᾿ ἔχει τὸ πνεῦμα δύναμιν, οὐ μόνον ἐκ τῶν ἐν τῷ ἀέρι δεῖ θεωρεῖν γιγνομένων (ἐνταῦθα μὲν γὰρ διὰ τὸ μέγεθος ὑπολάβοι τις ἂν τοιαῦτα δύνασθαι ποιεῖν) ἀλλὰ καὶ ἐν τοῖς σώμασι τοῖς τῶν ζῴων·
바람이 얼마나 큰 힘을 가지고 있는지는 단지 공기 중에서 일어나는 일들로만 관찰할 것이 아니라(거기서는 규모가 크기 때문에 바람이 그런 일들을 할 수 있다고 생각할 수도 있겠지만), 동물들의 몸에서도 관찰해야 한다.
οἵ τε γὰρ τέτανοι καὶ οἱ σπασμοὶ πνεύματος μέν εἰσιν κινήσεις, τοσαύτην δὲ ἔχουσιν ἰσχὺν ὥστε πολλοὺς ἅμα πειρωμένους ἀποβιάζεσθαι μὴ δύνασθαι κρατεῖν τῆς κινήσεως τῶν ἀρρωστούντων.
왜냐하면 파상풍과 경련은 바람의 운동인데, 이것들은 많은 사람이 동시에 붙잡으려고 노력해도 환자들의 움직임을 제압하여 억누를 수 없을 정도의 힘을 가지고 있기 때문이다.
τοιοῦτον δὴ δεῖ νοεῖν τὸ γιγνόμενον καὶ ἐν τῇ γῇ, ὡς εἰκάσαι πρὸς μικρὸν μεῖζον.
그러므로 작은 것을 더 큰 것에 비유하듯, 땅속에서 일어나는 일도 그와 같은 것으로 생각해야 한다.
σημεῖα δὲ τούτων καὶ πρὸς τὴν ἡμετέραν αἴσθησιν πολλαχῇ γέγονεν·
이 일들의 징후는 우리의 감각에 대해서도 여러 방면으로 나타났다.
ἤδη γὰρ σεισμὸς ἐν τόποις τισὶν γιγνόμενος οὐ πρότερον ἔληξε πρὶν ἐκρήξας εἰς τὸν ὑπὲρ τῆς γῆς τόπον φανερῶς ὥσπερ ἐκνεφίας ἐξῆλθεν ὁ κινήσας ἄνεμσς, οἷον καὶ περὶ Ἡράκλειαν ἐγένετο τὴν ἐν τῷ Πόντῳ νεωστί, καὶ πρότερον περὶ τὴν Ἱερὰν νῆσον (αὕτη δ᾿ ἐστὶν μία τῶν Αἰόλου καλουμένων νήσων)·
왜냐하면 이전에 어떤 지역들에서 지진이 발생했을 때, 흔들림을 일으킨 바람이 땅 위의 공간으로 터져 나와 명백히 돌풍처럼 밖으로 나올 때까지는 지진이 그치지 않았기 때문이며, 이는 최근 폰토스의 헤라클레이아 주변에서 일어난 일이나, 그보다 이전에 히에라 섬(이 섬은 아이올로스의 섬들이라 불리는 섬들 중 하나이다) 주변에서 일어난 일과 같다.
ἐν ταύτῃ γὰρ ἀνῴδει τι τῆς γῆς, καὶ ἀνῄει οἷον λοφώδης ὄγκος μετὰ ψόφου·
왜냐하면 이 섬에서는 땅의 일부가 부풀어 올랐고, 소리를 내며 언덕 모양의 덩어리처럼 솟아올랐기 때문이다.
τέλος δὲ ῥαγέντος ἐξῆλθεν πνεῦμα πολὺ καὶ τὸν φέψαλον καὶ τὴν τέφραν ἀνῆκεν καὶ τήν τε Λιπαραίων πόλιν οὖσαν οὐ πόρρω πᾶσαν κατετέφρωσε καὶ εἰς ἐνίας τῶν ἐν Ἰταλίᾳ πόλεων ἦλθεν·
그리고 마침내 그것이 터지자 많은 바람이 빠져나와 불꽃과 재를 뿜어 올렸고, 그리 멀지 않은 곳에 있던 리파라 사람들의 도시 전체를 재로 뒤덮었으며, 이탈리아의 몇몇 도시들에까지 이르렀기 때문이다.
καὶ νῦν ὅπου τὸ ἀναφύσημα τοῦτο ἐγένετο, δῆλόν ἐστιν.
그리고 지금도 이 분출이 일어났던 곳은 분명하게 남아 있다.
καὶ γὰρ δὴ τοῦ γιγνομένου πυρὸς ἐν τῇ γῇ ταύτην οἰητέον εἶναι τὴν αἰτίαν, ὅταν κοπτόμενον ἐκπρησθῇ πρῶτον εἰς μικρὰ κερματισθέντος τοῦ ἀέρος.
실로 땅속에서 생겨나는 불의 원인도 이와 같다고 생각해야 하는데, 공기가 먼저 잘게 부서진 상태에서 타격을 받아 불이 붙게 될 때가 바로 그러하다.
τεκμήριον δ᾿ ἐστὶ τοῦ ῥεῖν ὑπὸ γῆν τὰ πνεύματα καὶ τὸ γιγνόμενον περὶ ταύτας τὰς νήσους·
바람이 땅속을 흐르고 있다는 증거는 이 섬들 주변에서 일어나는 일에서도 찾을 수 있다.
ὅταν γὰρ ἄνεμος μέλλῃ πνευσεῖσθαι νότος, προτοῖς σημαίνει πρότερον·
왜냐하면 남풍이 불려고 할 때에는 미리 전조가 나타나기 때문이다.
ἠχοῦσι γὰρ οἱ τόποι ἐξ ὧν γίγνεται τὰ ἀναφυσήματα, διὰ τὸ τὴν θάλατταν μὲν προωθεῖσθαι ἤδη πόρρωθεν, ὑπὸ δὲ ταύτης τὸ ἐκ τῆς γῆς ἀναφυσώμενον ἀπωθεῖσθαι πάλιν εἴσω, ᾗπερ ἐπέρχεται ἡ θάλαττα ταύτῃ.
즉 분출이 일어나는 장소들이 소리를 내기 때문인데, 이는 바다가 이미 멀리서부터 밀려오고 있고, 이 바다에 의해 땅에서 분출되려던 것이 바다가 밀려드는 바로 그곳에서 다시 내부로 밀려나기 때문이다.
ποιεῖ δὲ ψόφον ἄνευ σεισμοῦ διά τε τὴν εὐρυχωρίαν τῶν τόπων (ὑπερχεῖται γὰρ εἰς τὸ ἀχανὲς ἔξω) καὶ δι᾿ ὀλιγότητα τοῦ ἀπωθουμένου ἀέρος.
그리고 지진 없이 소리만 내는 것은 그 장소들이 넓기 때문이기도 하고(외부의 광활한 공간으로 넘쳐흐르기 때문이다), 밀려 들어가는 공기의 양이 적기 때문이기도 하다.
ἔτι τὸ γίγνεσθαι τὸν ἥλιον ἀχλυώδη καὶ ἀμαυρότερον ἄνευ νέφους, καὶ πρὸ τῶν ὀρθρίων σεισμῶν ἐνίοτε νηνεμίαν τε καὶ κρύος ἰσχυρόν, σημεῖον τῆς εἰρημένης αἰτίας ἐστίν.
게다가 구름이 없는데도 태양이 흐려지고 더 어두워지는 것이나, 새벽녘의 지진 전에 때때로 무풍 상태와 강한 추위가 찾아오는 것도 앞서 언급한 원인의 징후이다.
τόν τε γὰρ ἥλιον ἀχλυώδη καὶ ἀμαυρὸν ἀναγκαῖον εἶναι ὑπονοστεῖν ἀρχομένου τοῦ πνεύματος εἰς τὴν γῆν τοῦ διαλύοντος τὸν ἀέρα καὶ διακρίνοντος, καὶ πρὸς τὴν ἕω καὶ περὶ τοὺς ὄρθρους νηνεμίαν τε καὶ ψῦχος.
왜냐하면 공기를 희석시키고 분산시키는 바람이 땅속으로 물러나기 시작할 때 태양이 흐리고 어두워지는 것은 필연적이며, 새벽녘과 아침 무렵에 무풍과 추위가 찾아오는 것도 필연적이기 때문이다.