§9.67.1τῷ δὲ κατόπιν ἔτει Λευκίου Αἰβουτίου καὶ Ποπλίου Σερουιλίου Πρίσκου παρειληφότων τὴν ἀρχὴν οὐδὲν οὔτε κατὰ πολέμους ἔργον ἀπεδείξαντο Ῥωμαῖοι λόγου ἄξιον οὔτε πολιτικόν, ὑπὸ νόσου κακωθέντες ὡς οὔπω πρότερον λοιμικῆς·
이듬해 루키우스 아이부티우스와 푸블리우스 세르빌리우스 프리스쿠스가 집정관 직무를 이어받았을 때, 로마인들은 전례가 없는 전염병으로 고통을 겪었기에 전쟁에서도 국정에서도 언급할 만한 가치가 있는 어떠한 업적도 남기지 못했다.
ἣ τὸ μὲν πρῶτον ἵππων τε φορβάδων καὶ βοῶν ἀγέλαις προσῆλθεν, ἀπὸ δὲ τούτων εἴς τʼ αἰπόλια καὶ ποίμνας κατέσκηψε, καὶ διέφθειρεν ὀλίγου δεῖν πάντα τὰ τετράποδα·
그 병은 처음에는 방목 중인 말과 소의 무리에 닥쳤고, 이들로부터 염소 떼와 양 떼로 번져 사지동물의 거의 전부를 멸사시켰다.
ἔπειτα τῶν νομέων τε καὶ γεωργῶν ἥψατο, καὶ διελθοῦσα διὰ πάσης τῆς χώρας εἰς τὴν πόλιν ἐνέπεσε.
그러고 나서 목자들과 농부들을 덮쳤고, 온 시골 땅을 거쳐 도시로 들이닥쳤다.
§9.67.2θεραπόντων μὲν οὖν καὶ θητῶν καὶ τοῦ πένητος ὄχλου πλῆθος ὅσον διέφθειρεν, οὐ ῥᾴδιον ἦν εὑρεῖν.
따라서 노예와 고용인, 그리고 가난한 군중 가운데 그 병이 얼마나 많은 수를 죽였는지 알아내기는 쉽지 않았다.
κατʼ ἀρχὰς μὲν γὰρ ἐφʼ ἁμάξαις σωρηδὸν οἱ θνήσκοντες ἀπεκομίζοντο, τελευτῶντες δʼ, ὧν ἐλάχιστος ἦν ὁ λόγος, εἰς τὸ τοῦ παραρρέοντος ποταμοῦ ῥεῖθρον ὠθοῦντο.
처음에는 죽어가는 자들이 수레에 무더기로 실려 운반되었으나, 결국에는 가장 주목받지 못한 자들은 곁을 흘러가는 강의 물줄기로 던져졌기 때문이다.
τῶν δʼ ἐκ τοῦ βουλευτικοῦ συνεδρίου τὸ τέταρτον μέρος συνελογίσθη διεφθαρμένον, ἐν οἷς ἦσαν οἵ θʼ ὕπατοι ἀμφότεροι καὶ τῶν δημάρχων οἱ πλείους.
원로원 의원들 중에서는 4분의 1이 목숨을 잃은 것으로 집계되었는데, 그중에는 두 집정관 모두와 호민관 대부분이 포함되어 있었다.
§9.67.3ἤρξατο μὲν οὖν ἡ νόσος περὶ τὰς καλάνδας τοῦ Σεπτεμβρίου μηνός, διέμεινε δὲ τὸν ἐνιαυτὸν ἐκεῖνον ὅλον, ἅπασαν ὁμοίως καταλαμβάνουσα καὶ διεργαζομένη φύσιν τε καὶ ἡλικίαν.
이 병은 9월의 칼란다에 무렵에 시작되어 그해 내내 지속되었으며, 모든 체질과 연령을 가리지 않고 똑같이 덮쳐 목숨을 앗아갔다.
γενομένης δὲ τοῖς πλησιοχώροις γνώσεως τῶν κατεχόντων τὴν Ῥώμην κακῶν, καλὸν ἡγησάμενοι καιρὸν εἶναι Αἰκανοί τε καὶ Οὐολοῦσκοι καταλῦσαι τὴν ἀρχὴν αὐτῆς, συνθήκας τε καὶ ὅρκους ἐποιήσαντο πρὸς ἀλλήλους περὶ συμμαχίας·
로마를 짓누르고 있는 재난에 대한 소식이 이웃 주민들에게 전해지자, 아이쿠이인들과 볼스키인들은 로마의 지배를 무너뜨릴 좋은 기회라고 생각하여 서로 동맹에 관한 조약과 맹세를 맺었다.
καὶ παρασκευασάμενοι τὰ εἰς πολιορκίαν ἐπιτήδεια, ὡς εἶχον ἀμφότεροι τάχους, ἐξῆγον τὰς δυνάμεις.
그리고 공성전에 필요한 것들을 준비한 후, 양측 모두 가능한 한 신속하게 군대를 이끌고 나섰다.
§9.67.4ἵνα δὲ τὴν ἀπὸ τῶν συμμάχων ἀφέλοιντο τῆς Ῥώμης ἐπικουρίαν εἰς τὴν Λατίνων τε καὶ Ἑρνίκων γῆν πρῶτον ἐνέβαλον.
동맹국들이 로마를 돕지 못하게 차단하기 위해, 그들은 먼저 라티누스인들과 헤르니키인들의 땅을 침공했다.
ἀφικομένης δὲ πρεσβείας ἐπὶ τὴν βουλὴν ἀφʼ ἑκατέρου τῶν πολεμουμένων ἐθνῶν ἐπὶ συμμαχίας παράκλησιν ὁ μὲν ἕτερος τῶν ὑπάτων Λεύκιος Αἰβούτιος ἐκείνην ἔτυχε τὴν ἡμέραν τεθνηκώς, Πόπλιος δὲ Σερουίλιος ἐγγὺς ὢν τοῦ θανάτου·
침공을 당한 두 민족 각각으로부터 동맹을 요청하기 위한 사절단이 원로원에 도착했을 때, 집정관 중 한 명인 루키우스 아이부티우스는 마침 바로 그날 사망했고, 푸블리우스 세르빌리우스는 죽음에 임박해 있었다.
ὃς ἔτι ὀλίγον ἐμπνέων συνεκάλει §9.67.5τὴν βουλήν.
그는 여전히 조금이나마 숨을 쉬면서 원로원을 소집했다.
τῶν δʼ οἱ πλείους ἡμιθνῆτες ἐπὶ κλινιδίων κομισθέντες καὶ συνεδρεύσαντες ἀπεκρίναντο τοῖς παροῦσιν ἀγγέλλειν τοῖς σφετέροις, ὅτι διὰ τῆς ἑαυτῶν ἀρετῆς τοὺς πολεμίους ἀμύνεσθαι ἡ βουλὴ αὐτοῖς ἐπιτρέπει, μέχρις ἂν ὁ ὕπατος ῥαίσῃ, καὶ ἡ
의원들 대부분은 거의 죽어가는 상태에서 작은 침상에 실려 와 회의를 열었고, 와 있는 사절들에게 자신들의 동포들에게 다음과 같이 알리라고 답변했다.
§9.67.6συναγωνιουμένη δύναμις αὐτοῖς συναχθῇ.
즉, 원로원은 집정관이 회복하고 함께 싸워줄 군대가 그들을 위해 소집될 때까지, 그들이 스스로의 용맹으로 적을 물리치도록 원로원이 허락한다는 것이었다.
ταῦτα Ῥωμαίων ἀποκριναμένων Λατῖνοι μὲν ὅσα ἠδυνήθησαν ἐκ τῶν ἀγρῶν εἰς τὰς πόλεις ἀνασκευασάμενοι φυλακὴν ἐποιοῦντο τῶν τειχῶν, τὰ δʼ ἄλλα περιεώρων ἀπολλύμενα.
로마인들이 이와 같이 답변하자, 라티누스인들은 들판에서 옮길 수 있는 것들을 최대한 도시로 실어 나른 뒤 성벽을 지켰고, 다른 것들이 파괴되는 것은 방치했다.
Ἕρνικες δὲ δυσανασχετοῦντες ἐπὶ τῇ λύμῃ καὶ διαρπαγῇ τῶν ἀγρῶν, ἀναλαβόντες τὰ ὅπλα ἐξῆλθον.
그러나 헤르니키인들은 들판이 황폐해지고 약탈당하는 것을 참지 못하고 무기를 들고 나섰다.
ἀγωνισάμενοι δὲ λαμπρῶς καὶ πολλοὺς μὲν ἀποβαλόντες τῶν σφετέρων, πολλῷ δʼ ἔτι πλείους ἀποκτείναντες τῶν πολεμίων, ἐκβιασθέντες εἰς τὰ τείχη κατέφυγον, καὶ οὐκέτι μάχης ἐπειρῶντο.
그들은 눈부시게 싸워 아군을 많이 잃었지만 적들은 훨씬 더 많이 죽였으나, 압도당하여 성벽 안으로 피신했고 더 이상 전투를 시도하지 않았다.