§8.49.1φέρε, ἀλλὰ δόξαν αἰσχρὰν οἴσεσθαι δέδοικας, ἐὰν ἃ παρακαλῶ σε πράττῃς, ὡς ἀχάριστος εἰς τοὺς εὐεργέτας ἐξελεγχθησόμενος, οἵ σε πολέμιον ὄντα ὑποδεξάμενοι πάντων μετέδωκαν ὧν τοῖς φύσει πολίταις μέτεστιν ἀγαθῶν·
자, 하지만 내가 네게 권하는 일을 행할 경우, 너를 적으로 맞아들여 본래의 시민들이 나누어 가지는 모든 좋은 것들을 함께 나누어 준 은인들에게 배은망덕한 자로 드러나게 될까 봐 불명예스러운 평판을 얻게 될 것을 두려워하는 것이냐?
ταῦτα γάρ ἐστιν, ἃ μεγάλα ποιεῖς τοῖς λόγοις ἀεί.
이것이야말로 네가 말로써 항상 대단하게 치켜세우던 것들이니 말이다.
§8.49.2οὐκ ἀποδέδωκας οὖν αὐτοῖς πολλὰς καὶ καλὰς ἀμοιβὰς καὶ νενίκηκας ἀπείρῳ δή τινι μεγέθει καὶ πλήθει χαρίτων τὰς ἐξ ἐκείνων εὐεργεσίας;
그렇다면 너는 그들에게 수많고 아름다운 보답을 해 주지 않았으며, 한없이 거대한 규모와 수많은 호의로 그들이 네게 베푼 은혜를 압도하지 않았단 말이냐?
οὓς ἀγαπητὸν ἡγουμένους καὶ πάντων μέγιστον ἀγαθῶν, ἐὰν ἐλευθέρας οἰκῶσι τὰς πατρίδας, οὐ μόνον ἑαυτῶν κυρίους εἶναι βεβαίως παρεσκεύακας, ἀλλὰ καὶ πεποίηκας ἤδη σκοπεῖν, πότερα καταλῦσαι τὴν Ῥωμαίων ἀρχὴν αὐτοῖς ἄμεινον, ἢ μετέχειν αὐτῆς §8.49.3ἐξ ἴσου κοινὴν καταστησαμένους πολιτείαν.
그들은 자유로운 조국에 살 수만 있다면 그것이 사랑스럽고 무엇보다 큰 행복이라고 여겼는데, 너는 그들을 스스로의 주인으로 확고히 세워 주었을 뿐만 아니라, 이제는 로마인들의 지배를 무너뜨리는 것이 자신들에게 더 나은지, 아니면 그것에 참여하여 동등하고 공동의 국제를 수립하는 것이 더 나은지를 검토하게 만들지 않았더냐.
ἐῶ γὰρ λέγειν, ὅσοις κεκόσμηκας ἐκ τοῦ πολέμου λαφύροις τὰς πόλεις αὐτῶν, καὶ πηλίκους κεχάρισαι τοῖς συστρατευσαμένοις πλούτους.
네가 전쟁의 전리품으로 그들의 도시를 얼마나 장식해 주었는지, 그리고 함께 싸운 군사들에게 얼마나 거대한 부를 안겨주었는지는 말하지 않고 넘어가겠다.
τοὺς δὴ τοσούτους διὰ σὲ γενομένους καὶ ἐπὶ τηλικαύτης βεβηκότας εὐτυχίας οὐ δοκεῖς ἀγαπήσειν οἷς ἔχουσιν ἀγαθοῖς, ἀλλʼ ὀργιεῖσθαί σοι καὶ ἀγανακτήσειν, ἐὰν μὴ καὶ τὸ τῆς πατρίδος αἷμα ταῖς χερσὶν αὐτῶν ἐπισπείσῃς;
너 덕분에 이처럼 위대해지고 이토록 큰 행운 위에 서게 된 이들이, 자신들이 가진 좋은 것들에 만족하지 않고, 만약 그들의 손으로 네 조국의 피까지 뿌리게 하지 않는다면 네게 화를 내고 분개할 것이라 생각하느냐?
ἐγὼ μὲν οὐκ οἴομαι.
나는 그렇게 생각하지 않는다.
§8.49.4εἷς ἔτι μοι καταλείπεται λόγος ἰσχυρὸς μέν, ἐὰν λογισμῷ κρίνῃς αὐτόν, ἀσθενὴς δʼ, ἐὰν μετʼ ὀργῆς, ὁ περὶ τῆς οὐ δικαίως μισουμένης ὑπὸ σοῦ πατρίδος.
내게는 아직 한 가지 논거가 더 남아 있으니, 네가 이성으로 판단한다면 강력하지만, 분노로 판단한다면 미약한 것, 곧 너에게 부당하게 미움을 받고 있는 조국에 관한 것이다.
οὔτε γὰρ ὑγιαίνουσα καὶ τῷ πατρίῳ κόσμῳ πολιτευομένη τὴν οὐ δικαίαν κατὰ σοῦ κρίσιν ἐξήνεγκεν, ἀλλὰ νοσοῦσα καὶ ἐν πολλῷ κλύδωνι σαλευομένη, οὔτε πᾶσα τὴν αὐτὴν γνώμην τότʼ ἔσχεν, ἀλλὰ τὸ κάκιον ἐν αὐτῇ μέρος πονηροῖς προστάταις χρησάμενον.
그녀는 건강하고 조상의 법도에 따라 다스려지고 있을 때 네게 부당한 판결을 내린 것이 아니라, 병들고 커다란 풍랑 속에 요동치고 있을 때 내린 것이며, 또한 당시 시민 모두가 같은 의견을 가졌던 것도 아니고, 그 안의 더 나쁜 무리가 사악한 지도자들을 등에 업고 저지른 일이기 때문이다.
§8.49.5εἰ δὲ δὴ μὴ τοῖς κακίστοις μόνον, ἀλλὰ καὶ τοῖς ἄλλοις ἅπασιν ἐδόκει ταῦτα, καὶ ὡς οὐ τὰ κράτιστα πολιτευόμενος ἀπηλάθης ὑπʼ αὐτῶν, οὐδʼ οὕτω σοι προσῆκε μνησικακεῖν πρὸς τὴν σεαυτοῦ πατρίδα.
설령 그것이 가장 악한 자들뿐만 아니라 다른 모든 이들의 뜻이었고, 네가 최선의 정치를 펴지 못했다 하여 그들에게 쫓겨난 것이라 할지라도, 그렇다 한들 네가 조국에 원한을 품는 것은 옳지 않다.
πολλοῖς γὰρ δὴ καὶ ἄλλοις τῶν ἀπὸ τοῦ βελτίστου πολιτευομένων τὰ παραπλήσια συνέβη παθεῖν· καὶ σπάνιοι δή τινές εἰσιν, οἷς οὐκ ἀντέπνευσε πρὸς τὴν δοκοῦσαν ἀρετὴν §8.49.6φθόνος ἐκ τῶν συμπολιτευομένων ἄδικος.
가장 훌륭한 신념으로 정치를 행했던 다른 많은 이들도 이와 비슷한 일을 겪었기 때문이며, 자신들의 돋보이는 미덕에 대해 함께 정치를 하던 시민들의 부당한 시기라는 역풍을 맞지 않은 사람은 참으로 드물기 때문이다.
ἀλλʼ ἀνθρωπίνως, ὦ Μάρκιε, φέρουσι καὶ μετρίως ἅπαντες οἱ γενναῖοι τὰς συμφοράς, καὶ πόλεις μεταλαμβάνουσιν, ἐν αἷς οἰκήσαντες οὐθὲν λυπήσουσι τὰς πατρίδας·
그러나 마르키우스여, 고결한 이들은 모두 재난을 인간답게 또 담담하게 버텨내며, 다른 도시로 처소를 옮겨 그곳에 거하면서 조국을 조금도 괴롭히지 않는다.
ὥσπερ καὶ Ταρκύνιος ἐποίησεν ὁ Κολλατῖνος ἐπικαλούμενος·
콜라티누스라 불리던 타르퀴니우스가 행한 바와 같이 말이다.
ὃς συνελευθερώσας ἀπὸ τῶν τυράννων τοὺς πολίτας, ἔπειτα διαβληθεὶς πρὸς αὐτοὺς ὡς συμπράττων πάλιν τοῖς τυράννοις τὴν κάθοδον, καὶ διὰ τοῦτο ἐξελασθεὶς αὐτὸς ἐκ τῆς πατρίδος, οὐκ ἐμνησικάκει πρὸς τοὺς ἐκβαλόντας αὐτόν, οὐδʼ ἐπεστράτευε τῇ πόλει τοὺς τυράννους ἐπαγόμενος, οὐδʼ ἐποίει τεκμήρια τῶν διαβολῶν τὰ ἔργα, ἀλλʼ εἰς τὴν μητρόπολιν ἡμῶν Λαουΐνιον ἀπελθὼν ἐκεῖ πάντα τὸν λοιπὸν ἐβίω χρόνον εὔνους ὢν τῇ πατρίδι καὶ φίλος.
그는 시민들을 참주들로부터 공동으로 해방시켰으나, 그 후 참주들의 귀환을 다시 돕고 있다는 모함을 받아 조국에서 쫓겨나게 되었을 때도, 자신을 내쫓은 이들에게 앙심을 품지 않았고, 참주들을 끌어들여 도시로 쳐들어가지도 않았으며, 자신의 행동으로 모함이 사실이라는 증거를 만들지도 않았다. 오히려 우리의 모도시 라비니움으로 물러나 그곳에서 남은 평생 동안 조국에 호의적이고 우호적인 태도를 유지하며 살았다.