§8.17.1οἱ δὲ Οὐολοῦσκοι τὸ μέγεθος τῆς κομιζομένης λείας ὁρῶντες καὶ περὶ τῆς Ῥωμαίων ἀτολμίας ἀκούοντες, οἳ δὴ τέως τὴν ἀλλοτρίαν λεηλατοῦντες ἀδεῶς τότε τὴν αὑτῶν γῆν ἠνείχοντο δῃουμένην ὁρῶντες, αὐχήματός τε μεγάλου ἐνεπίμπλαντο καὶ ἐν ἐλπίδι ἦσαν ἡγεμονίας, ὡς δὴ ῥᾴδιον καὶ ἐν ἑτοίμῳ σφίσιν ὂν καταλῦσαι τὴν τῶν ἀντιπάλων ἰσχύν, θυσίας τε χαριστηρίους τοῖς θεοῖς ἐποιοῦντο καὶ σκύλων ἀναθέσει τοὺς νεὼς καὶ τὰς ἀγορὰς ἐκόσμουν καὶ ἦσαν ἅπαντες ἐν ἑορταῖς καὶ εὐπαθείαις τόν τε Μάρκιον ἀγάμενοι καὶ ὑμνοῦντες διετέλουν, ὡς εἴη τά τε πολέμια δεινότατος ἀνθρώπων καὶ στρατηγός, οἷος οὔτε Ῥωμαῖος οὔτε ἄλλος Ἑλλήνων ἢ βαρβάρων οὐδείς.
한편 볼스키인들은 운반되어 오는 방대한 전리품을 보고 로마인들의 나약함에 대해 전해 들으면서—이들 로마인들은 이전에는 남의 땅을 두려움 없이 약탈하곤 했으나 그때는 자신들의 땅이 황폐해지는 것을 속수무책으로 보고만 있었는데—커다란 자부심으로 가득 찼으며, 적들의 힘을 꺾는 일이 자신들에게 지극히 쉽고 준비된 일이라 여겨 패권을 쥘 희망을 품었다. 그들은 신들에게 감사의 희생 제물을 바치고 전리품을 봉헌하여 신전과 광장을 장식했으며, 모두가 축제와 향락 속에 머물며 마르키우스를 찬양하고 송축하기를 그치지 않았다. 그가 전쟁에서는 인간 중에서 가장 두려운 자이며, 로마인 중에서도, 그리스인이나 야만인 중에서도 그 어떤 자도 그와 같은 장수가 없었다고 말이다.
§8.17.2μάλιστα δὲ τῆς τύχης αὐτὸν ἐμακάριζον ἅπαντα, ὅσοις ἐπιχειρήσειε, κατὰ γνώμην αὐτῷ προχωροῦντα ὁρῶντες δίχα πόνου·
특히 그가 시도하는 모든 일이 아무런 노고 없이 그의 뜻대로 진행되는 것을 보고 그들은 그의 행운을 가장 축복했다.
ὥστʼ οὐδεὶς ἦν τῶν ἐχόντων τὴν στρατεύσιμον ἡλικίαν, ὃς ἀπολείπεσθαι τοῦ ἀνδρὸς ἠξίου, ἀλλὰ πάντες ὥρμηντο μετέχειν τῶν πράξεων καὶ συνῄεσαν ὡς αὐτὸν ἐξ ἁπάσης πόλεως.
그리하여 군역에 임할 나이가 된 자들 중 누구도 그 남자의 뒤에 남겨지기를 원치 않았고, 모두가 그의 위업에 동참하기를 열망하여 모든 도시로부터 그에게로 모여들었다.
§8.17.3ὁ δὲ στρατηγός, ἐπειδὴ τὴν προθυμίαν τῶν Οὐολούσκων ἐπέρρωσε καὶ τὸ τῶν πολεμίων ἀνδρεῖον εἰς ταπεινὴν καὶ ἄνανδρον κατέκλεισεν ἀμηχανίαν, ἐπὶ τὰς συμμαχίδας αὐτῶν πόλεις, ὅσαι τὸ πιστὸν διεφύλαττον, ἦγε τὴν δύναμιν·
한편 장군은 볼스키인들의 열의를 북돋우고 적들의 용기를 비굴하고 나약한 무력함 속에 가두어 버린 후, 그들(로마인)의 동맹 도시들 중 충성을 지키고 있던 곳들로 군대를 이끌었다.
καὶ αὐτίκα ἑτοιμασάμενος, ὅσα εἰς πολιορκίαν χρήσιμα ἦν, ἐπὶ Τολερίνους ἐλαύνει τοῦ Λατίνων ὄντας ἔθνους.
그리고 즉시 공성전에 유용한 모든 것을 준비한 뒤, 라티움 부족에 속하는 톨레리누스인들을 향해 진군했다.
§8.17.4οἱ δὲ Τολερῖνοι πρὸ πολλοῦ παρασκευασάμενοι τὰ εἰς τὸν πόλεμον καὶ τὰ ἐκ τῆς χώρας εἰς τὴν πόλιν συγκεκομικότες ἐδέχοντο αὐτὸν ἐπιόντα καὶ χρόνον μέν τινʼ ἀντεῖχον ἀπὸ τῶν τειχῶν μαχόμενοι καὶ πολλοὺς τῶν πολεμίων κατέτρωσαν·
톨레리누스인들은 오래전부터 전쟁을 대비해 왔고 시골의 재산들을 성안으로 거두어들였기에 침공해 오는 그를 맞아 싸웠으며, 얼마 동안은 성벽 위에서 저항하며 싸워 많은 적들에게 부상을 입혔다.
ἔπειθʼ ὑπὸ τῶν σφενδονητῶν ἀναστελλόμενοι καὶ μέχρι δείλης ὀψίας ταλαιπωροῦντες πολλὰ μέρη τοῦ τείχους ἐξέλιπον. τοῦτο
그러나 이후 투석병들에 의해 격퇴당하고 늦은 저녁까지 고전하다가 성벽의 많은 구역을 포기하고 퇴각했다.
§8.17.5καταμαθὼν ὁ Μάρκιος τοῖς μὲν ἄλλοις στρατιώταις παρήγγειλε κλίμακας προσφέρειν κατὰ τὰ γυμνούμενα μέρη τοῦ περιβόλου, αὐτὸς δὲ τοὺς κρατίστους τῆς στρατιᾶς ἀναλαβὼν ἐπὶ τὰς πύλας ἵεται βαλλόμενος ἀπὸ τῶν πύργων, καὶ διαρρήξας τοὺς μοχλοὺς παρέρχεται πρῶτος εἰς τὴν πόλιν.
마르키우스는 이를 알아차리고 다른 병사들에게는 성벽의 비어 있는 구역들에 사다리를 대도록 명령했고, 자신은 군대의 정예병들을 이끌고 탑들로부터 날아오는 공격을 받으며 성문으로 돌격하여, 문빗장을 부수고 가장 먼저 성안으로 들어갔다.
ἦν δʼ ὑφεστηκὸς ταῖς πύλαις πολὺ καὶ καρτερὸν στῖφος τῶν πολεμίων, οἳ δέχονταί τʼ αὐτὸν ἐρρωμένως καὶ μέχρι πολλοῦ διεκαρτέρουν ἀγωνιζόμενοι· πολλῶν δʼ ἀναιρεθέντων τρέπονται οἱ λοιποὶ καὶ σκεδασθέντες ἔφευγον ἀνὰ τοὺς στενωπούς.
성문에는 적들의 많고도 강인한 대열이 버티고 서서 그를 격렬히 맞이하였고 오랫동안 버티며 싸웠으나, 많은 자들이 살해당하자 남은 자들은 패주하여 골목길로 흩어져 달아났다.
§8.17.6ὁ δʼ ἠκολούθει κτείνων τοὺς καταλαμβανομένους, ὅσοι μὴ τὰ ὅπλα ῥίψαντες εἰς ἱκεσίας ἐτράποντο·
그는 쫓아가며 붙잡히는 자들을 살해했는데, 무기를 던지고 탄원으로 돌아서지 않은 자들은 모두 죽였다.
ἐν δὲ τούτῳ καὶ οἱ διὰ τῶν κλιμάκων ἀναβαίνοντες ἐκράτουν τοῦ τείχους.
그 사이에 사다리를 타고 올라가던 자들도 성벽을 장악했다.
τοῦτον δὴ τὸν τρόπον ἁλούσης τῆς πόλεως ἐξελόμενος ὁ Μάρκιος ἐκ τῶν λαφύρων ὅσα θεοῖς τʼ ἀναθήματα καὶ κόσμος ταῖς Οὐολούσκων πόλεσιν ἔμελλε γενέσθαι, τὰ λοιπὰ τοῖς στρατιώταις ἐφῆκε διαρπάσαι.
이와 같은 방식으로 도시가 함락되자 마르키우스는 전리품 중에서 신들에게 바칠 봉헌물과 볼스키인들의 도시를 장식할 물건들을 골라낸 뒤, 남은 것들은 병사들에게 약탈하도록 허용했다.
§8.17.7ἦν δὲ πολλὰ μὲν αὐτόθι σώματα, πολλὰ δὲ χρήματα, πολὺς δὲ σῖτος, ὥστε μὴ ῥᾴδιον εἶναι μιᾷ πάντα ἐκκομίσαι τοὺς κρατήσαντας ἡμέρᾳ, ἀλλʼ ἐκ διαδοχῆς ἄγοντες καὶ φέροντες τὰ μὲν αὐτοί, τὰ δʼ ἐπὶ τῶν ὑποζυγίων πολὺν ἠναγκάσθησαν διατρῖψαι χρόνον.
그곳에는 많은 포로와 많은 재물, 그리고 많은 곡물이 있어 승리자들이 하루 만에 전부를 운반해 가기는 쉽지 않았고, 교대로 어떤 것은 자신들이 직접, 어떤 것은 짐을 싣는 짐승에 실어 가느라 많은 시간을 지체해야만 했다.