§6.50.1ὧν ἑκάτερον ὅσης ἐστὶ μεστὸν εὐηθείας, ἐξ αὐτῶν ὑμᾶς ἀξιώσαιμʼ ἂν ἔγωγε τῶν ἔργων σκοπεῖν ἐνθυμηθέντας, ὅτι διαστασιασάντων πρὸς ὑμᾶς τῶν ταπεινοτέρων διὰ τοὺς οὔτε πολιτικῶς οὔτε μετρίως ταῖς ἀτυχίαις χρησαμένους, καὶ ὑπαναχωρησάντων μὲν ἐκ τῆς πόλεως, ἄλλο δὲ μηδὲν ὑμᾶς δεινὸν μήτε ἐργαζομένων μήτε διανοουμένων, ἀλλʼ ὡς διαλλαγήσονται χωρὶς αἰσχύνης σκοπούντων, ἀγαπητῶς δεξάμενοι τὸ συμβὰν ἀπὸ τῆς τύχης πολλοὶ τῶν οὐκ εὖ διανοουμένων πρὸς ὑμᾶς, ἀνεπτέρωνται ταῖς γνώμαις, καὶ τοῦτον οἴονται σφίσι παρεῖναι τὸν εὐκταῖον καιρόν, ἐν ᾧ
이 두 가지 가설 각각이 얼마나 어리석음으로 가득 차 있는지, 저로서는 사실 자체로부터 다음을 염두에 두고 여러분이 검토해 보시기를 요구하고자 합니다. 즉, 지위가 낮은 자들(평민)이 그들의 불행을 시민답지도 온건하지도 않은 방식으로 다룬 자들 때문에 여러분에게 반란을 일으키고, 그들이 도시 밖으로 퇴각하기는 했으나 여러분에게 다른 어떤 끔찍한 일도 행하거나 도모하지 않고 오직 수치 없이 화해할 방법만을 모색하고 있는 반면, 여러분에게 호의를 품지 않은 많은 자들은 운명으로부터 생겨난 이 사건을 기쁘게 받아들여 마음이 들떠 있으며, 자신들에게 다음과 같은 고대하던 기회가 찾아왔다고 생각한다는 점입니다.
§6.50.2καταλύσουσιν ὑμῶν τὴν ἀρχήν.
즉, 그 기회 속에서 그들이 여러분의 지배권을 무너뜨릴 것이라는 점입니다.
Αἰκανοὶ μέν γε καὶ Οὐολοῦσκοι, Σαβῖνοί τε καὶ τὸ Ἑρνίκων ἔθνος, πρὸς τῷ μηδένα χρόνον ἐξαίρετον πεποιῆσθαι τοῦ πρὸς ἡμᾶς πολέμου, καὶ τοῖς ἔναγχος κακοῖς δυσανασχετοῦντες λῃστεύουσιν ἡμῶν τοὺς ἀγρούς.
실제로 아이쿠이인과 볼스키인, 사비니인과 헤르니키인 부족들은 우리와의 전쟁을 잠시도 쉬지 않았던 것에 더하여, 최근의 피해에 분개하며 우리의 들판을 약탈하고 있습니다.
Καμπανίας δὲ καὶ Τυρρηνίας ὅσα ἐνδοιαστῶς ἡμῶν ἀφείμενα διατελεῖ, τὰ μὲν ἐκ τοῦ φανεροῦ ἀφίσταται, τὰ δʼ ἀφανῶς παρασκευάζεται.
캄파니아와 에트루리아 중 우리로부터 떨어져 애매한 상태를 유지하고 있는 지역들은 일부는 공개적으로 이탈하고 있고 일부는 남모르게 준비하고 있습니다.
δοκεῖ τʼ οὐδὲ τὸ Λατίνων συγγενὲς ἔτι βέβαιον ἡμῖν διαμένειν φίλιον εἰς πύστιν ἐλθόν, ἀλλὰ καὶ τούτου πολὺ μέρος διαγγέλλεται νοσεῖν ἔρωτι κρατούμενον, ἧς ἅπαντες γλίχονται, μεταβολῆς·
또한 라티움의 동족들마저도 소식을 전해 듣고는 더 이상 우리에게 확실히 우호적으로 남아 있는 것처럼 보이지 않으며, 오히려 이들 중 많은 부분도 누구나 갈망하는 변화에 대한 갈증에 사로잡혀 동요하고 있다고 전해집니다.
§6.50.3οἱ δὲ τέως ἐπιστρατοπεδεύοντες ἑτέροις, νῦν αὐτοὶ τειχήρεις μένοντες καθήμεθα, γῆν τʼ ἄσπορον ἀφεικότες καὶ αὐλὰς διαρπαζομένας ὁρῶντες λείαν τʼ ἀπελαυνομένην καὶ θεράποντας αὐτομολοῦντας καὶ οὐκ ἔχοντες, ὅ τι χρησόμεθα τοῖς κακοῖς.
그동안 타인에게 침공해 들어가던 우리 자신이 이제는 성벽 안에 갇혀 머물며, 파종하지 않은 채 땅을 내버려 두고 농장이 약탈당하며 가축이 끌려가고 노예들이 탈영하는 것을 보면서도 이 재난들에 어떻게 대처해야 할지 모르고 있습니다.
καὶ ταῦτα πάσχοντες ἔτι διαλλαγήσεσθαι πρὸς ἡμᾶς ἐλπίζομεν τὸ δημοτικόν, ἐφʼ ἡμῖν ὑπάρχον εἰδότες ἑνὶ καταλύσασθαι ψηφίσματι τὴν στάσιν;
이러한 고통을 겪으면서도 우리는 평민들이 여전히 우리와 화해할 것이라 기대하고 있는 것입니까? 단 하나의 결의만으로 이 내분을 종식시키는 것이 우리 손에 달려 있음을 알고 있으면서 말입니다.