§4.62.1λέγεται δέ τι καὶ ἕτερον ἐπὶ τῆς Ταρκυνίου δυναστείας πάνυ θαυμαστὸν εὐτύχημα τῇ Ῥωμαίων ὑπάρξαι πόλει εἴτε θεῶν τινος εἴτε δαιμόνων εὐνοίᾳ δωρηθέν·
타르퀴니우스의 지배기에 로마 시에 신들 중 누군가 또는 신령의 호의로 선사된, 아주 놀라운 또 다른 행운이 있었다고 전해진다.
ὅπερ οὐ πρὸς ὀλίγον καιρόν, ἀλλʼ εἰς ἅπαντα τὸν βίον πολλάκις αὐτὴν ἔσωσεν ἐκ μεγάλων κακῶν.
이것은 짧은 기간 동안만이 아니라, 로마의 전 역사에 걸쳐 나라를 큰 재앙들로부터 여러 차례 구해주었다.
§4.62.2γυνή τις ἀφίκετο πρὸς τὸν τύραννον οὐκ ἐπιχωρία βύβλους ἐννέα μεστὰς Σιβυλλείων χρησμῶν ἀπεμπολῆσαι θέλουσα.
한 외지인 여성이 시빌라의 신탁으로 가득 찬 아홉 권의 책을 팔고자 찬주를 찾아왔다.
οὐκ ἀξιοῦντος δὲ τοῦ Ταρκυνίου τῆς αἰτηθείσης τιμῆς πρίασθαι τὰς βύβλους ἀπελθοῦσα τρεῖς ἐξ αὐτῶν κατέκαυσε·
타르퀴니우스가 요구된 가격으로 그 책들을 사는 것을 탐탁지 않게 여기자, 그녀는 물러가서 그중 세 권을 불태웠다.
καὶ μετʼ οὐ πολὺν χρόνον τὰς λοιπὰς ἓξ ἐνέγκασα τῆς αὐτῆς ἐπώλει τιμῆς.
그리고 얼마 지나지 않아 남은 여섯 권을 가져와서 똑같은 가격에 팔고자 했다.
δόξασα δʼ ἄφρων τις εἶναι καὶ γελασθεῖσα ἐπὶ τῷ τὴν αὐτὴν τιμὴν αἰτεῖν περὶ τῶν ἐλαττόνων, ἣν οὐδὲ περὶ τῶν πλειόνων ἐδυνήθη λαβεῖν, ἀπελθοῦσα πάλιν τὰς ἡμισείας τῶν ἀπολειπομένων κατέκαυσε καὶ τὰς λοιπὰς §4.62.3τρεῖς ἐνέγκασα τὸ ἴσον ᾔτει χρυσίον.
그녀는 정신이 나간 사람으로 여겨졌고, 더 많은 책에 대해서도 받지 못했던 것과 똑같은 가격을 더 적은 책에 대해 요구한다는 이유로 비웃음을 샀으나, 다시 물러가서 남아 있던 것의 절반을 불태우고, 남은 세 권을 가져와서 동일한 액수의 금을 요구했다.
θαυμάσας δὴ τὸ βούλημα τῆς γυναικὸς ὁ Ταρκύνιος τοὺς οἰωνοσκόπους μετεπέμψατο καὶ διηγησάμενος αὐτοῖς τὸ πρᾶγμα, τί χρὴ πράττειν, ἤρετο.
이에 여인의 결의에 감탄한 타르퀴니우스는 조점관들을 불러들여 사정을 설명하고 어떻게 해야 할지 물었다.
κἀκεῖνοι διὰ σημείων τινῶν μαθόντες, ὅτι θεόπεμπτον ἀγαθὸν ἀπεστράφη, καὶ μεγάλην συμφορὰν ἀποφαίνοντες τὸ μὴ πάσας αὐτὸν τὰς βύβλους πρίασθαι, ἐκέλευσαν ἀπαριθμῆσαι τῇ γυναικὶ τὸ χρυσίον, ὅσον ᾔτει καὶ τοὺς περιόντας τῶν χρησμῶν λαβεῖν.
그들은 몇 가지 징조를 통해 신이 내린 좋은 기회가 거부당했음을 알았고, 그가 책을 모두 사지 않은 것이 큰 불행이라고 지적하면서, 여인이 요구한 만큼의 금을 지불하고 남은 신탁들을 넘겨받으라고 권했다.
§4.62.4ἡ μὲν οὖν γυνὴ τὰς βύβλους δοῦσα καὶ φράσασα τηρεῖν ἐπιμελῶς ἐξ ἀνθρώπων ἠφανίσθη, Ταρκύνιος δὲ τῶν ἀστῶν ἄνδρας ἐπιφανεῖς δύο προχειρισάμενος καὶ δημοσίους αὐτοῖς θεράποντας δύο παραζεύξας ἐκείνοις ἀπέδωκε τὴν τῶν βιβλίων φυλακήν, ὧν τὸν ἕτερον Μάρκον Ἀτίλιον ἀδικεῖν τι δόξαντα περὶ τὴν πύστιν καταμηνυθέντα ὑφʼ ἑνὸς τῶν δημοσίων, ὡς πατροκτόνον εἰς ἀσκὸν ἐνράψας βόειον ἔρριψεν εἰς τὸ πέλαγος.
그리하여 여인은 책들을 건네주고 신중히 보관하라고 이른 뒤 사람들 사이에서 사라졌고, 타르퀴니우스는 시민들 중에서 저명한 사람 두 명을 선발하고 그들에게 두 명의 공복을 대동하게 하여 책들의 보관을 맡겼다. 이들 중 한 명인 마르쿠스 아틸리우스는 수탁받은 비밀에 관해 무언가 부정을 저지른 것으로 여겨져 공복 중 한 명에게 고발당했고, 이에 타르퀴니우스는 그를 존속살해범처럼 소가죽 자루에 꿰매 넣어 바다에 던져버렸다.
§4.62.5μετὰ δὲ τὴν ἐκβολὴν τῶν βασιλέων ἡ πόλις ἀναλαβοῦσα τὴν τῶν χρησμῶν προστασίαν ἄνδρας τε τοὺς ἐπιφανεστάτους ἀποδείκνυσιν αὐτῶν φύλακας, οἳ διὰ βίου ταύτην ἔχουσι τὴν ἐπιμέλειαν στρατειῶν ἀφειμένοι καὶ τῶν ἄλλων τῶν κατὰ πόλιν πραγματειῶν, καὶ δημοσίους αὐτοῖς παρακαθίστησιν, ὧν χωρὶς οὐκ ἐπιτρέπει τὰς ἐπισκέψεις τῶν χρησμῶν τοῖς ἀνδράσι ποιεῖσθαι.
왕들이 추방된 후, 로마 시는 신탁의 관리를 거두어들여 가장 저명한 이들을 그 수호자로 임명했다. 이들은 군 복무와 시내의 다른 모든 공무에서 면제되어 종신토록 이 관리 책임을 맡는다. 또한 시는 그들에게 공복들을 딸려 보내어, 이들의 동석 없이는 그 수호자들이 신탁을 열람하는 것을 허용하지 않는다.
συνελόντι δʼ εἰπεῖν οὐδὲν οὕτω Ῥωμαῖοι φυλάττουσιν οὔθʼ ὅσιον κτῆμα οὔθʼ ἱερὸν ὡς τὰ Σιβύλλεια θέσφατα.
요컨대, 로마인들이 시빌라의 신탁만큼 신성한 재산으로도, 성물로도 이토록 엄중히 보관하는 것은 없다.
χρῶνται δʼ αὐτοῖς, ὅταν ἡ βουλὴ ψηφίσηται, στάσεως καταλαβούσης τὴν πόλιν ἢ δυστυχίας τινὸς μεγάλης συμπεσούσης κατὰ πόλεμον ἢ τεράτων τινῶν καὶ φαντασμάτων μεγάλων καὶ δυσευρέτων αὐτοῖς φανέντων, οἷα πολλάκις συνέβη.
그리고 그것들은 원로원이 의결했을 때, 즉 시에 내란이 발생했거나 전쟁 중에 큰 불운이 닥쳤을 때, 혹은 그들에게 해석하기 어렵고 불길한 전조나 거대한 환영이 나타났을 때(흔히 있었던 일이지만) 사용된다.
οὗτοι διέμειναν οἱ χρησμοὶ μέχρι τοῦ Μαρσικοῦ κληθέντος πολέμου κείμενοι κατὰ γῆς ἐν τῷ ναῷ τοῦ Καπιτωλίνου Διὸς ἐν λιθίνῃ λάρνακι, ὑπʼ ἀνδρῶν δέκα φυλαττόμενοι.
이 신탁들은 마르시인 전쟁이라 불리는 전쟁 때까지 카피톨리누스 유피테르 신전의 지하 석함 속에 보관되어 열 명의 남자들의 감시 속에 존속했다.
§4.62.6μετὰ δὲ τὴν τρίτην ἐπὶ ταῖς ἑβδομήκοντα καὶ ἑκατὸν ὀλυμπιάσιν ἐμπρησθέντος τοῦ ναοῦ, εἴτʼ ἐξ ἐπιβουλῆς, ὡς οἴονταί τινες, εἴτʼ ἀπὸ ταὐτομάτου, σὺν τοῖς ἄλλοις ἀναθήμασι τοῦ θεοῦ καὶ οὗτοι διεφθάρησαν ὑπὸ τοῦ πυρός.
그러나 제173대 올림피아드 이후 신전이 불탔을 때, 어떤 이들의 생각처럼 음모에 의한 것이든 혹은 우연에 의한 것이든, 신께 바쳐진 다른 봉헌물들과 함께 이 신탁들도 불에 타 소실되고 말았다.
οἱ δὲ νῦν ὄντες ἐκ πολλῶν εἰσι συμφορητοὶ τόπων, οἱ μὲν ἐκ τῶν ἐν Ἰταλίᾳ πόλεων κομισθέντες, οἱ δʼ ἐξ Ἐρυθρῶν τῶν ἐν Ἀσίᾳ, κατὰ δόγμα βουλῆς τριῶν ἀποσταλέντων πρεσβευτῶν ἐπὶ τὴν ἀντιγραφήν·
지금 존재하는 것들은 여러 장소에서 수집된 것들로, 일부는 이탈리아의 도시들에서 가져온 것이고, 일부는 원로원의 결의에 따라 사본 작성을 위해 파견된 세 명의 사절에 의해 아시아의 에리트라이에서 가져온 것이다.
οἱ δʼ ἐξ ἄλλων πόλεων καὶ παρʼ ἀνδρῶν ἰδιωτῶν μεταγραφέντες·
또 다른 것들은 다른 도시들이나 개인들에게서 필사된 것들이다.
ἐν οἷς εὑρίσκονταί τινες ἐμπεποιημένοι τοῖς Σιβυλλείοις, ἐλέγχονται δὲ ταῖς καλουμέναις ἀκροστιχίσι·
이 신탁들 중에는 시빌라의 서에 위작으로 삽입된 것들이 일부 발견되는데, 그것들은 이른바 '아크로스틱'에 의해 감별된다.
λέγω δʼ ἃ Τερέντιος Οὐάρρων ἱστόρηκεν ἐν τῇ θεολογικῇ πραγματείᾳ.
내가 말하는 것은 테렌티우스 바로가 자신의 신학 저작에서 기록한 바이다.