§4.37.1τοιαῦτα διαλεχθεὶς καὶ εἰς πολλὴν αἰδῶ καταστήσας τοὺς συνισταμένους ἐπʼ αὐτῷ διέλυσε τὸν σύλλογον καὶ μετὰ τοῦτο τοὺς κήρυκας ἀνακαλεσάμενος ἐκέλευσε διὰ πάντων τῶν στενωπῶν διεξιόντας τὸν δῆμον εἰς ἐκκλησίαν συγκαλεῖν.
이와 같이 말하여 자신에게 맞서 음모를 꾸몄던 자들을 깊이 부끄러워하게 만든 뒤, 그는 회의를 해산하였고, 그 후 전령들을 불러 모아 모든 골목을 지나며 민중을 민회로 소집하라고 명령했다.
§4.37.2συνδραμόντος δʼ εἰς τὴν ἀγορὰν τοῦ κατὰ πόλιν ὄχλου προελθὼν ἐπὶ τὸ βῆμα μακρὰν καὶ συμπαθῆ διεξῆλθε δημηγορίαν τάς τε πολεμικὰς ἑαυτοῦ πράξεις ἐξαριθμούμενος, ἃς Ταρκυνίου τε ζῶντος διεπράξατο καὶ μετὰ τὴν ἐκείνου τελευτὴν καὶ τῶν πολιτευμάτων καθʼ ἓν ἕκαστον ἐπιλεγόμενος, ἐξ ὧν πολλὰς καὶ μεγάλας ἔδοξεν ἐσχηκέναι τὸ κοινὸν ὠφελείας.
시내의 군중이 광장으로 달려와 모이자, 그는 연단으로 나아가 길고도 심금을 울리는 대중 연설을 행하였다. 그는 타르쿠이니우스가 살아 있을 때와 그의 사후에 자신이 이룩한 군사적 업적들을 열거하고, 국가가 그로부터 많고도 큰 혜택을 입은 것으로 여겨지는 정치적 시책들을 하나하나 거론했다.
§4.37.3πολλοῦ δʼ ἐφʼ ἑκάστῳ τῶν λεγομένων ἀπαντῶντος ἐπαίνου καὶ πάντων σπουδὴν ἐχόντων μαθεῖν, τίνων ἕνεκα ταῦτα λέγει, τελευτῶν ἔφησεν, ὅτι Ταρκύνιος αὐτὸν αἰτιᾶται τὴν βασιλείαν οὐ δικαίως κατέχειν ἑαυτῷ προσήκουσαν·
그의 말 한마디 한마디마다 많은 찬사가 쏟아졌고 모두가 그가 무슨 이유로 이런 말을 하는지 알고 싶어 열망하는 가운데, 그는 마지막으로 다음과 같이 말했다. 즉, 타르쿠이니우스가 자신을 향해 그에게 속한 왕위를 불법적으로 차지하고 있다고 비난하고 있다는 것이었다.
καταλιπεῖν γὰρ αὐτῷ τὸν πάππον ἀποθνήσκοντα σὺν τοῖς χρήμασι καὶ τὴν ἀρχήν, τὸν δὲ δῆμον οὐκ εἶναι κύριον τἀλλότρια ἑτέρῳ §4.37.4διδόναι.
왜냐하면 그의 할아버지가 죽으면서 재산과 함께 통치권도 그에게 남겼으며, 민중은 타인의 것을 다른 사람에게 줄 권한이 없기 때문이라는 것이었다.
κραυγῆς δὲ καὶ ἀγανακτήσεως ἐξ ἁπάντων ἐπὶ τούτῳ γενομένης σιωπῆσαι κελεύσας αὐτοὺς ἠξίου μηδὲν ἄχθεσθαι μηδὲ ἀγανακτεῖν πρὸς τὸν λόγον, ἀλλʼ εἴ τι δίκαιον εἰπεῖν ἔχει Ταρκύνιος, καλεῖν αὐτὸν καὶ διδαχθέντας, ἐάν τʼ ἀδικούμενον εὕρωσιν ἐάν τʼ ἐπιτηδειότερον ἄρχειν, ἐκείνῳ παραδοῦναι τὴν τῆς πόλεως προστασίαν·
이에 대해 모두에게서 비명과 분개가 터져 나오자, 그는 그들에게 조용히 하라고 명한 뒤 그 말에 조금도 노하거나 분개하지 말 것을 요청했다. 오히려 만약 타르쿠이니우스가 정당하게 말할 바가 있다면 그를 부르고, 자초지종을 전해 들은 뒤, 그가 억울함을 당하고 있음을 알게 되거나 그가 통치하기에 더 적합함을 알게 된다면 그에게 국가의 지도권을 넘겨주라고 청했다.
αὐτὸς δὲ τῆς ἀρχῆς ἔφησεν ἀφίστασθαι καὶ ἀποδιδόναι τοῖς κυρίοις, παρʼ ὧν αὐτὴν ἔλαβεν.
그리고 자신은 통치권에서 물러나 자신이 그것을 받았던 본래의 주인들에게 돌려주겠다고 말했다.
§4.37.5ταῦτα λέξαντος αὐτοῦ καταβαίνειν τʼ ἀπὸ τοῦ βήματος βουλομένου κραυγή τʼ ἐξ ἁπάντων ἐγίνετο καὶ δεήσεις πολλαὶ σὺν οἰμωγαῖς ὑπὲρ τοῦ μηδενὶ παραχωρεῖν τῆς ἀρχῆς·
그가 이 말을 하고 연단에서 내려오려 하자, 모두에게서 비명과 함께 누구에게도 통치권을 양보하지 말아 달라는 애끓는 탄원이 쏟아졌다.
τινὲς δʼ ἐξ αὐτῶν καὶ βάλλειν τὸν Ταρκύνιον ἐβόων.
그들 중 일부는 타르쿠이니우스에게 돌을 던지라고 외치기까지 했다.
ἐκεῖνος μὲν οὖν δείσας τὴν ἐκ χειρὸς δίκην ὁρμῆς ἤδη γινομένης τῶν ὄχλων ἐπʼ αὐτὸν ᾤχετο φεύγων ἅμα τοῖς ἑταίροις·
그리하여 타르쿠이니우스는 이미 군중의 습격이 자신을 향해 시작되려 하자 즉각적인 사적 제재를 두려워하여 동료들과 함께 도망쳐 버렸다.
τὸν δὲ Τύλλιον ἡ πληθὺς ἅπασα μετὰ χαρᾶς καὶ κρότου καὶ πολλῆς εὐφημίας παραπέμπουσα μέχρι τῆς οἰκίας κατέστησεν.
반면 툴리우스는 온 군중이 기쁨과 박수와 커다란 환호와 함께 배웅하며 집까지 안전하게 데려다주었다.