§3.6.1Οὐιεντανοὶ καὶ Φιδηναῖοι μεγάλας καὶ πολυανθρώπους ἔχοντες πόλεις ἐπὶ μὲν τῆς Ῥωμύλου βασιλείας εἰς πόλεμον ὑπὲρ ἀρχῆς καὶ δυναστείας Ῥωμαίοις κατέστησαν, ἐν ᾧ πολλὰς ἀπολέσαντες δυνάμεις ἀμφότεροι καὶ χώρας ἀποδασμῷ ζημιωθέντες ὑπήκοοι τοῖς κεκρατηκόσιν ἠναγκάσθησαν γενέσθαι.
베이엔테스인들과 피데나이인들은 거대하고 인구가 많은 도시를 가지고 있었으며, 로물루스 통치기에는 지배권과 패권을 둘러싸고 로마인들과 전쟁을 벌였다. 이 전쟁에서 양측 모두 많은 군세를 잃고 영토의 일부를 빼앗기는 불이익을 당한 끝에 정복자들의 신민이 될 수밖에 없었다.
περὶ ὧν ἐν τῇ πρὸ ταύτης δεδήλωκα γραφῇ τὸ ἀκριβές·
이 일들에 관해서는 이 전의 글에서 내가 정확하게 밝힌 바 있다.
ἐπὶ δὲ τῆς Νόμα Πομπιλίου δυναστείας εἰρήνης ἀπολαύσαντες βεβαίου πολλὴν ἔσχον ἐπίδοσιν εἰς εὐανδρίαν τε καὶ πλοῦτον καὶ τὴν ἄλλην εὐδαιμονίαν.
그러나 누마 폼필리우스의 지배기에는 확고한 평화를 누리며 인구와 부, 그리고 그 밖의 번영에 있어서 큰 발전을 이루었다.
τούτοις δὴ τοῖς ἀγαθοῖς ἐπαρθέντες ἐλευθερίας τε αὖθις ὠρέγοντο καὶ φρόνημα ἐλάμβανον ὑψηλότερον παρασκευάζοντό τε ὡς οὐκέτι Ῥωμαίων ἀκροώμενοι.
바로 이러한 이점들에 고무되어 그들은 다시금 자유를 갈망하고 더 높은 기개를 품게 되었으며, 더 이상 로마인들의 지시를 따르지 않으려는 듯이 준비를 시작했다.
§3.6.2τέως μὲν οὖν ἄδηλος αὐτῶν ἡ διάνοια τῆς ἀποστάσεως ἦν, ἐν δὲ τῷ πρὸς Ἀλβανοὺς ἐφανερώθη πολέμῳ.
그리하여 한동안은 그들의 반역 의도가 드러나지 않았으나, 알바인들과의 전쟁 중에 그것이 폭로되었다.
ὡς γὰρ ἐπύθοντο πανστρατιᾷ Ῥωμαίους ἐξεληλυθότας ἐπὶ τὸν πρὸς Ἀλβανοὺς ἀγῶνα, κράτιστον ὑπολαβόντες εἰληφέναι καιρὸν ἐπιθέσεως ἀπορρήτους ἐποιήσαντο διὰ τῶν δυνατωτάτων ἀνδρῶν συνωμοσίας ἅπαντας τοὺς ὁπλοφορεῖν δυναμένους εἰς Φιδήνην συνελθεῖν κρύφα καὶ κατʼ ὀλίγους ἰόντας, ὡς ἂν ἥκιστα γένοιντο τοῖς ἐπιβουλευομένοις καταφανεῖς·
로마인들이 알바인들과의 싸움을 위해 전군을 이끌고 출정했다는 소식을 듣자, 그들은 공격하기에 가장 좋은 기회를 잡았다고 생각하여, 가장 유력한 인물들을 통해 비밀 음모를 꾸미고 무기를 들 수 있는 모든 이가 음모의 대상들에게 가장 덜 발각되도록 밀밀히 소수로 나누어 피데나이로 집결하도록 했다.
§3.6.3ἐκεῖ δʼ ὑπομένοντας ἐκδέχεσθαι τὸν καιρόν, ὅτε αἱ Ῥωμαίων τε καὶ Ἀλβανῶν δυνάμεις ἐκλιποῦσαι τοὺς χάρακας ἐπὶ τὸν ἀγῶνα προελεύσονται, ʽτοῦτον δὲ φανερὸν ποιεῖν αὐτοῖς ἔμελλον διὰ συμβόλων σκοποί τινες ἐν τοῖς ὄρεσι λοχῶντεσʼ ὅταν δὲ ἀρθῇ τὰ σημεῖα λαβόντας τὰ ὅπλα χωρεῖν ἐπʼ αὐτοὺς ἔδει πάντας κατὰ τάχος, ʽἦν δὲ οὐ πολλὴ ἡ ἐπὶ τοὺς χάρακας ἀπὸ Φιδήνης φέρουσα ὁδός, ἀλλʼ ὅσον ἢ δυσὶν ὥραις ἢ τρισὶν ἀνυσθῆναι τὸ μακρότατονʼ ἐπιφανέντας δὲ τῷ ἀγῶνι τέλος ἤδη ἔχοντι ὥσπερ εἰκὸς μηδὲν ἡγεῖσθαι φίλιον, ἀλλʼ ἐάν τε Ἀλβανοὶ νικῶσιν ἐάν τε Ῥωμαῖοι κτείνειν τοὺς κεκρατηκότας αὐτῶν.
그리고 그곳에서 대기하며 로마인들과 알바인들의 군대가 진영을 떠나 전장으로 나아갈 기회를 엿보도록 했다.(그리고 산속에 매복한 일부 파수꾼 들이 신호를 통해 이 순간을 그들에게 알리기로 되어 있었다.) 신호가 올려지면 모두가 무기를 잡고 신속하게 그들을 향해 나아가야 했다.(피데나이에서 진영으로 이르는 길은 멀지 않았고, 기껏해야 두세 시간 정도면 주파할 수 있는 거리였다.) 그리고 이미 결말에 이르고 있는 전투 현장에 나타나서는, 당연히 어느 쪽도 아군으로 여기지 않고 알바인이 이기든 로마인이 이기든 그들 중 승리한 자들을 살육하기로 했다.
ταῦτα ἦν ἃ διέγνωστο πράττειν τοῖς προεστηκόσι τῶν πόλεων.
이것이 각 도시의 지도자들이 실행하기로 결의한 일들이었다.
§3.6.4εἰ μὲν οὖν θρασύτερον ἐπὶ τὸν ἀγῶνα ὥρμησαν Ἀλβανοὶ Ῥωμαίων καταφρονήσαντες καὶ μιᾷ κρῖναι μάχῃ τὰ ὅλα διέγνωσαν, οὐθὲν ἂν τὸ κωλῦον ἦν τόν τε κατασκευασθέντα δόλον ἐπʼ αὐτοῖς λεληθέναι καὶ διεφθάρθαι τὰ στρατεύματα αὐτῶν ἀμφότερα·
그러므로 만일 알바인들이 로마인들을 얕잡아보고 더 과감하게 전투에 뛰어들어 단 한 번의 싸움으로 모든 것을 결정지으려 했다면, 그들을 겨냥해 준비된 음모가 발각되지 않은 채 양측의 군대가 모두 전멸하는 것을 막을 방도가 전혀 없었을 것이다.
νῦν δὲ ἡ διατριβὴ τοῦ πολέμου παράδοξος ἅπασι γενομένη καὶ ὁ χρόνος ἐν ᾧ παρεσκευάζοντο πολὺς ἐφελκυσθεὶς διέχεεν αὐτῶν τὰ βουλεύματα.
그러나 실제로는 전쟁의 지연이 모두에게 뜻밖의 일이 되었고, 그들이 준비하는 시간이 길어지면서 그들의 계획은 수포로 돌아갔다.
τῶν γὰρ ἐκ τῆς συνωμοσίας τινές, εἴτε οἰκεῖα κέρδη περιβαλέσθαι ζητοῦντες εἴτε τοῖς κορυφαιοτάτοις τῶν σφετέρων καὶ τὸ ἔργον εἰσηγησαμένοις φθονοῦντες εἴτε μήνυσιν ἑτέρων δεδιότες, ὅ τι πολλοῖς συνέβη παθεῖν ἐν ταῖς πολυανθρώποις καὶ χρονιζομέναις συνωμοσίαις, εἴτε ὑπὸ θείας ἀναγκαζόμενοι γνώμης οὐκ ἀξιούσης ἔργον ἀνόσιον εἰς εὐτυχὲς κατασκῆψαι τέλος μηνυταὶ γίνονται τοῖς πολεμίοις τοῦ δόλου.
음모에 가담했던 자들 중 일부가 개인적인 이익을 챙기려 했거나, 혹은 이 일을 제안한 자신들의 우두머리들을 질투했거나, 혹은 인구가 많고 오래 지속되는 음모에서 많은 이들이 겪기 마련이듯 타인의 밀고를 두려워했거나, 또는 부정한 음모가 복된 결말 로 이어지는 것을 용납하지 않으시는 신의 뜻에 등 떠밀려, 결국 적에게 그 음모를 고발하는 밀고자가 되었기 때문이다.