§3.29.1ταῦτα δʼ αὐτοῦ λέγοντος οἰμωγαί τε τῶν Ἀλβανῶν ἐγίνοντο καὶ παντοδαπαὶ δεήσεις τοῦ μὲν δήμου μηδὲν ἐγνωκέναι λέγοντος ὧν ὁ Μέττιος ἐμηχανᾶτο, τῶν δὲ τὰς ἡγεμονίας ἐχόντων οὐ πρότερον πεπύσθαι τὰς ἀπορρήτους βουλὰς σκηπτομένων ἢ ἐν αὐτῷ γενέσθαι τῷ ἀγῶνι, ἡνίκα οὔτε κωλύειν οὔτε μὴ πράττειν τὰ κελευόμενα ἐν δυνατῷ σφίσιν ἦν, ἤδη δέ τινων καὶ ἐπὶ τὴν ἀκούσιον ἀνάγκην ἀναφερόντων τὸ πρᾶγμα διὰ κηδείαν ἢ διὰ συγγένειαν·
그가 이렇게 말하는 동안, 알바인들 사이에서 탄식과 온갖 종류의 간청이 흘러나왔다. 평민들은 메티우스가 획책한 일에 대해 전혀 알지 못했다고 말했고, 권력을 쥔 자들은 비밀스러운 계획을 미리 전해 들은 적이 없으며 오직 전투가 시작된 바로 그 순간에야 알게 되었는데, 그때는 자신들이 그것을 막거나 명령받은 바를 이행하지 않을 힘이 없었다고 핑계를 대었으며, 이미 몇몇 이들은 혼인이나 친족 관계로 인한 어쩔 수 없는 강요로 그 일을 돌리기도 했다.
§3.29.2οἷς ὁ βασιλεὺς σιωπῆσαι κελεύσας ἔλεξεν·
이들에게 조용히 할 것을 명령한 후 왕이 말했다.
οὐδʼ ἐμὲ λέληθεν, ἄνδρες Ἀλβανοί, τούτων ὧν ἀπολογεῖσθε οὐθέν, ἀλλὰ τὸ μὲν πλῆθος ὑμῶν ἀγνοεῖν τὴν προδοσίαν οἴομαι τεκμαιρόμενος ὅτι πολλῶν συνειδότων οὐδὲ τὸν ἐλάχιστον πέφυκε τἀπόρρητα σιωπᾶσθαι χρόνον, τῶν δὲ ταξιαρχῶν τε καὶ λοχαγῶν βραχύ τι μέρος ἡγοῦμαι τὸ συνεπιβουλεῦσαν ἡμῖν γενέσθαι, τὸ δὲ πλεῖστον ἐξηπατῆσθαι καὶ εἰς ἀκουσίους ἀνάγκας ἀφῖχθαι.
"알바인 신사 여러분, 여러분이 변명하는 이 일들 중 그 어떤 것도 나에게서 감추어지지 않았습니다. 하지만 여러분의 대다수는 배신을 알지 못했다고 생각하는데, 많은 이들이 알고 있는 경우 비밀이 아주 짧은 시간이라도 침묵 속에 유지되는 법은 없다는 사실에 기초하여 추론하기 때문입니다. 그리고 대장들과 백인대장들 중 우리에게 함께 음모를 꾸민 자들은 극히 일부에 불과하며, 대부분은 기만당하여 어쩔 수 없는 강요에 직면했던 것이라 여깁니다.
§3.29.3εἰ δέ γε τούτων μηδὲν ἀληθὲς ἦν, ἀλλὰ πάντας εἰσῆλθεν Ἀλβανοὺς καὶ τοὺς ἐνθάδε ὄντας ὑμᾶς καὶ τοὺς ἐν τῇ πόλει καταλειπομένους ἡ τοῦ κακῶς ποιεῖν ἡμᾶς ἐπιθυμία, καὶ τοῦτο οὐ νῦν πρῶτον, ἀλλʼ ἐκ πολλοῦ πάνυ χρόνου δεδογμένον ὑμῖν ἦν, τῆς συγγενείας ἕνεκα πολλὴ Ῥωμαίοις ἀνάγκη καὶ §3.29.4ταῦθʼ ὑμῶν τἀδικήματα φέρειν.
설령 이것들 중 어느 것도 사실이 아니고, 여기 있는 여러분과 도시에 남겨진 자들을 포함한 모든 알바인들에게 우리를 해치려는 욕망이 깃들었으며, 또한 이것이 지금 처음이 아니라 아주 오래전부터 여러분에 의해 결정된 일이었다 하더라도, 친족 관계의 의무 때문에 로마인들에게는 여러분의 이러한 불의를 견뎌내야 할 커다란 필연성이 존재합니다.
ἵνα δὲ μηθὲν βουλεύσητε ἔτι καθʼ ἡμῶν ἄδικον μήτε δὴ βιασθέντες ὑπὸ τῶν ἡγουμένων τῆς πόλεως μήτε παρακρουσθέντες μία φυλακὴ καὶ πρόνοιά·
그러나 여러분이 도시의 지도자들에게 강요당하거나 기만당하여 우리에게 더 이상 어떠한 불의도 획책하지 않도록 하기 위한 유일한 방비이자 예방책이 있습니다.
ἐστιν, εἰ τῆς αὐτῆς πόλεως πολῖται γενοίμεθα πάντες καὶ μίαν ἡγοίμεθα πατρίδα, ἧς εὖ τε καὶ χεῖρον φερομένης τὸ ἐπιβάλλον μέρος ἕκαστος οἴσεται τῆς τύχης·
그것은 우리 모두가 동일한 도시의 시민이 되어 하나의 조국을 모시는 것입니다. 그 조국이 흥하든 망하든 각자가 그 운명의 응분의 몫을 짊어지게 될 것입니다.
ἕως δʼ ἂν ἐκ διαφόρου γνώμης, ὥσπερ νῦν ἔχει, τό τε πλεῖον καὶ τοὔλαττον ἐπικρίνωμεν ἑκάτεροι, οὐκ ἔσται βέβαιος ἡμῖν ἡ πρὸς ἀλλήλους φιλία, ἄλλως τε καὶ εἰ μέλλοιεν οἱ μὲν πρότεροι ἐπιβουλεύσαντες τοῖς ἑτέροις ἢ κατορθώσαντες πλεῖον ἕξειν ἢ σφαλέντες ἐν μηδενὶ δεινῷ ἔσεσθαι διὰ τὸ συγγενές, καθʼ ὦν δʼ ἂν αἱ ἐπιχειρήσεις γένωνται ὑποχείριοι καταστάντες τὰ ἔσχατα παθεῖν καὶ διαφυγόντες μηθὲν ὥσπερ ἐχθροὶ
그러나 지금처럼 다른 생각에서 출발하여 우리 쌍방이 더 많은 것과 더 적은 것을 저울질하는 한, 우리 상호 간의 우정은 확고하지 않을 것입니다. 특히 먼저 다른 쪽에 대해 음모를 꾸민 자들이 성공하면 더 많은 것을 차지하고, 실패하더라도 친족 관계 덕분에 아무런 위험에 처하지 않는 반면, 음모의 대상이 된 이들은 굴복당했을 때 극단적인 고통을 겪고, 벗어났을 때도 적처럼 원한을 품지 않아야(μνησικακεῖν) 한다면 말입니다.
§3.29.5μνησικακεῖν, ὅπερ καὶ ἐν τῷ παρόντι γέγονεν.
이것이 바로 현재 일어난 일입니다.
ἴστε δὴ ταῦτα δεδογμένα Ῥωμαίοις τῇ παρελθούσῃ νυκτὶ συναγαγόντος ἐμοῦ τὴν βουλὴν καὶ τὰ δόξαντα τοῖς συνέδροις γραψαμένου, τὴν μὲν πόλιν ὑμῶν καθαιρεθῆναι καὶ μήτε τῶν δημοσίων μήτε τῶν ἰδιωτικῶν κατασκευασμάτων ὀρθόν τι ἐᾶσαι διαμένειν μηθὲν ἔξω τῶν ἱερῶν·
그러므로 어제 언덕 위에서 내가 원로원을 소집하고 의원들의 결정을 기록했을 때, ¦p.v.1p.334 로마인들에 의해 다음과 같이 결정되었음을 알아두십시오. 여러분의 도시는 파괴될 것이며, 신전을 제외하고는 공적이든 사적이든 그 어떤 건축물도 똑바로 서서 남아있지 못하게 할 것입니다.
§3.29.6τοὺς δʼ ἐν αὐτῇ πάντας ἔχοντας οὓς καὶ νῦν ἔχουσι κλήρους ἀνδραπόδων τε καὶ βοσκημάτων καὶ τῶν ἄλλων χρημάτων μηθὲν ἀφαιρεθέντας ἐν Ῥώμῃ τὸν ἀπὸ τοῦδε χρόνον οἰκεῖν·
또한 그 도시에 있던 모든 이들은 현재 소유하고 있는 토지 분할지, 노예, 가축 및 다른 재산을 전혀 빼앗기지 않은 채 이후로 로마에서 거주해야 합니다.
ὅσην τε τὸ κοινὸν ὑμῶν ἐκέκτητο γῆν τοῖς μηθένα κλῆρον ἔχουσιν Ἀλβανῶν διαμερισθῆναι χωρὶς τῶν ἱερῶν κτημάτων, ἐξ ὧν αἱ θυσίαι τοῖς θεοῖς ἐγίνοντο.
그리고 여러분의 공동체가 소유했던 모든 토지는, 토지 분할지가 없는 알바인들에게 분배될 것입니다. 단, 신들에게 제사를 지내던 신성한 영지는 제외됩니다.
οἴκων δὲ κατασκευῆς, ἐν οἷς τοὺς βίους ἱδρύσεσθε οἱ μετανιστάμενοι, καθʼ οὓς ἔσονται τῆς πόλεως τόπους, ἐμὲ ποιήσασθαι πρόνοιαν συλλαμβάνοντα τοῖς ἀπορωτάτοις ὑμῶν τῆς εἰς τὰ ἔργα δαπάνης.
이주하는 여러분이 삶의 터전을 잡을 가옥의 건설과 그것이 도시의 어느 구역에 위치할지에 대해서는 내가 배려할 것이며, 여러분 중 가장 빈곤한 이들에게는 공사에 드는 비용을 보조해 줄 것입니다.
§3.29.7καὶ τὸ μὲν ἄλλο πλῆθος ὑμῶν μετὰ τῶν παρʼ ἡμῖν δημοτικῶν συντελεῖν εἰς φυλὰς καὶ φράτρας καταμερισθέν, βουλῆς δὲ μετέχειν καὶ ἀρχὰς λαμβάνειν καὶ τοῖς πατρικίοις προσνεμηθῆναι τούσδε τοὺς οἴκους·
그리고 여러분의 다른 대다수는 우리 평민들과 함께 부족과 포교에 분할되어 편입될 것입니다. 또한 원로원에 참여하고 관직을 얻으며 귀족 가문에 합류하게 될 가문들은 다음과 같습니다.
Ἰουλίους, Σερουϊλίους, Κορατίους, Κοϊντιλίους, Κλοιλίους, Γεγανίους, Μετιλίους·
율리우스 가문, 세르빌리우스 가문, 코라티우스 가문, 퀸틸리우스 가문, 클로엘리우스 가문, 게가니우스 가문, 메틸리우스 가문.
Μέττιον δὲ καὶ τοὺς σὺν τούτῳ βουλεύσαντας τὴν προδοσίαν δίκας ὑποσχεῖν, ἃς ἂν ἡμεῖς τάξωμεν δικασταὶ περὶ ἑκάστου τῶν ὑπαιτίων καθεζόμενοι·
그리고 메티우스와 그와 함께 배신을 꾸민 자들은, 우리가 피고인들 각각에 대해 재판관으로 앉아 판결하는 바에 따라 벌을 받아야 할 것입니다.
οὐθένα γὰρ ἀποστερήσομεν κρίσεως οὐδὲ λόγου.
우리는 그 누구도 재판이나 변론의 기회로부터 소외시키지 않을 것이기 때문입니다."