§2.45.1ἐν ᾧ δὲ ἀμφότεροι ταῦτα διαλογιζόμενοι καὶ οὔτε μάχης ἄρχειν τολμῶντες οὔτε περὶ φιλίας διαλεγόμενοι παρεῖλκον τὸν χρόνον, αἱ Ῥωμαίων γυναῖκες ὅσαι τοῦ Σαβίνων ἐτύγχανον οὖσαι γένους, διʼ ἃς ὁ πόλεμος συνειστήκει, συνελθοῦσαι δίχα τῶν ἀνδρῶν εἰς ἓν χωρίον καὶ λόγον ἑαυταῖς δοῦσαι γνώμην ἐποιήσαντο συμβατηρίων ἄρξαι πρὸς ἀμφοτέρους αὐταὶ λόγων.
이처럼 양측이 이러한 사안들을 고심하면서 전투를 시작할 엄두도 내지 못하고 우호에 관한 논의도 하지 않은 채 시간만 끌고 있을 때, 사비니 종족 출신인 로마인들의 아내들, 즉 자신들 때문에 전쟁이 일어났던 여인들이 남편들 몰래 한자리에 모여 서로 의견을 나눈 끝에, 자신들이 직접 양측에 화해를 위한 협상을 제안하기로 결의했다.
§2.45.2ἡ δὲ τοῦτο εἰσηγησαμένη τὸ βούλευμα ταῖς γυναιξὶν Ἑρσιλία μὲν ἐκαλεῖτο, γένους δʼ οὐκ ἀφανοῦς ἦν ἐν Σαβίνοις.
여인들에게 이 계획을 제안한 이는 헤르실리아라고 불렸으며, 사비니인들 가운데 가문이 비천하지 않은 이였다.
ταύτην δʼ οἱ μέν φασι γεγαμημένην ἤδη σὺν ταῖς ἄλλαις ἁρπασθῆναι κόραις ὡς παρθένον, οἱ δὲ τὰ πιθανώτατα γράφοντες ἑκοῦσαν ὑπομεῖναι λέγουσι μετὰ θυγατρός· ἁρπασθῆναι γὰρ δὴ κἀκείνης θυγατέρα μονογενῆ.
그녀에 대해 어떤 이들은 이미 결혼했음에도 다른 처녀들과 함께 처녀인 것처럼 납치되었다고 말하고, 가장 신빙성 있는 글을 쓰는 이들은 그녀가 딸과 함께 자발적으로 머물렀다고 말하는데, 이는 그녀의 외동딸 또한 납치되었기 때문이라는 것이다.
§2.45.3ὡς δὲ ταύτην ἔσχον τὴν γνώμην αἱ γυναῖκες ἧκον ἐπὶ τὸ συνέδριον καὶ τυχοῦσαι λόγου μακρὰς ἐξέτειναν δεήσεις, ἐπιτροπὴν ἀξιοῦσαι λαβεῖν τῆς πρὸς τοὺς συγγενεῖς ἐξόδου, πολλὰς καὶ ἀγαθὰς ἐλπίδας ἔχειν λέγουσαι περὶ τοῦ συνάξειν εἰς ἓν τὰ ἔθνη καὶ ποιήσειν φιλίαν.
여인들이 이러한 결의를 갖게 되자 그들은 의회로 나아갔고, 발언권을 얻어 긴 탄원을 올리며 친족들에게 가기 위한 허가를 요청하는 한편, 두 민족을 하나로 모아 우호를 맺는 일에 대해 많고도 든든한 희망을 품고 있다고 말했다.
ὡς δὲ ταῦτʼ ἤκουσαν οἱ συνεδρεύοντες τῷ βασιλεῖ σφόδρα τε ἠγάσθησαν καὶ πόρον ὡς ἐν ἀμηχάνοις πράγμασι τοῦτον ὑπέλαβον εἶναι μόνον.
왕과 함께 의회에 모여 있던 이들은 이 말을 듣고 매우 탄복했으며, 진퇴양난의 상황에서 이것만이 유일한 타개책이라고 생각했다.
§2.45.4γίνεται δὴ μετὰ τοῦτο δόγμα τοιόνδε βουλῆς·
그리하여 이 일 뒤에 다음과 같은 원로원 결의가 내려졌다.
ὅσαι τοῦ Σαβίνων γένους ἦσαν ἔχουσαι τέκνα, ταύταις ἐξουσίαν εἶναι καταλιπούσαις τὰ τέκνα παρὰ τοῖς ἀνδράσι πρεσβεύειν ὡς τοὺς ὁμοεθνεῖς, ὅσαι δὲ πλειόνων παίδων μητέρες ἦσαν ἐπάγεσθαι μοῖραν ἐξ αὐτῶν ὁσηνδήτινα καὶ πράττειν ὅπως εἰς φιλίαν συνάξουσι τὰ ἔθνη.
사비니 종족 출신으로 자식을 둔 여인들은 자식들을 남편들에게 남겨두고 동포들에게 사절로 갈 권한이 있으며, 여러 자녀의 어머니인 자들은 그중 일부를 데리고 가서 두 민족을 우호로 이끌도록 주선한다는 것이었다.
§2.45.5μετὰ τοῦτο ἐξῄεσαν ἐσθῆτας ἔχουσαι πενθίμους, τινὲς δὲ αὐτῶν καὶ τέκνα νήπια ἐπαγόμεναι.
이 일 후에 그들은 상복을 입고 길을 나섰으며, 그들 중 일부는 젖먹이 아이들까지 데리고 갔다.
ὡς δʼ εἰς τὸν χάρακα τῶν Σαβίνων προῆλθον ὀδυρόμεναί τε καὶ προσπίπτουσαι τοῖς τῶν ἀπαντώντων γόνασι πολὺν οἶκτον ἐκ τῶν ὁρώντων ἐκίνησαν, §2.45.6καὶ τὰ δάκρυα κατέχειν οὐδεὶς ἱκανὸς ἦν.
그들이 사비니인들의 진영으로 나아가 울부짖으며 마주치는 이들의 무릎을 붙잡고 엎드렸을 때, 이를 보는 이들로부터 커다란 동정심을 자아냈고, 아무도 눈물을 참을 수 없었다.
συναχθέντος δὲ αὐταῖς τοῦ συνεδρίου τῶν προβούλων καὶ κελεύσαντος τοῦ βασιλέως ὑπὲρ ὧν ἥκουσι λέγειν ἡ τοῦ βουλεύματος ἄρξασα καὶ τὴν ἡγεμονίαν ἔχουσα τῆς πρεσβείας Ἑρσιλία μακρὰν καὶ συμπαθῆ διεξῆλθε δέησιν, ἀξιοῦσα χαρίσασθαι τὴν εἰρήνην ταῖς δεομέναις ὑπὲρ τῶν ἀνδρῶν, διʼ ἃς ἐξενηνέχθαι τὸν πόλεμον ἀπέφαινεν·
그리하여 여인들을 위해 원로들의 의회가 소집되고 왕이 그들에게 온 목적을 말하라고 명하자, 그 계획을 발안하고 사절단의 대표를 맡고 있던 헤르실리아가 길고도 심금을 울리는 탄원을 상세히 설명하며, 전쟁이 자신들 때문에 벌어졌음을 지적하면서, 탄원하는 이들에게 면하여 남편들을 위해 평화를 베풀어 줄 것을 간청했다.
ἐφʼ οἷς δὲ γενήσονται δικαίοις αἱ διαλύσεις, τοὺς ἡγεμόνας αὐτοὺς συνελθόντας ἐφʼ ἑαυτῶν διομολογήσασθαι πρὸς τὸ κοινῇ συμφέρον ὁρῶντας.
다만 어떠한 조건으로 화해가 이루어질 것인지에 대해서는, 지도자들 스스로가 따로 모여 공공의 이익을 내다보며 합의해야 한다고 주장했다.