§2.42.1ταῖς δʼ ἑξῆς ἡμέραις ταφὰς ποιησάμενοι τῶν νεκρῶν καὶ τοὺς κεκμηκότας ὑπὸ τραυμάτων ἀνακτησάμενοι δυνάμεις τε παρασκευάσαντες ἄλλας, ἐπειδὴ ἔδοξεν αὐτοῖς αὖθις ἑτέραν συνάψαι μάχην, εἰς τὸ αὐτὸ τῷ προτέρῳ χωρίον συνελθόντες ἄχρι νυκτὸς ἐμάχοντο.
그 후 며칠 동안 죽은 자들의 장례를 치르고 부상으로 지친 이들을 회복시킨 뒤, 다른 군대를 준비한 후, 그들이 다시 한 번 다른 전투를 벌이기로 결정하자, 전과 같은 장소에 모여 밤까지 싸웠다.
§2.42.2ἐν ταύτῃ τῇ μάχῃ Ῥωμαίων ἀμφοτέροις ἐπικρατούντων τοῖς κέρασιν, ʽεἶχε δὲ τοῦ δεξιοῦ τὴν ἡγεμονίαν αὐτὸς ὁ Ῥωμύλος, τοῦ δὲ ἀριστεροῦ Λοκόμων ὁ Τυρρηνόσʼ τοῦ δὲ μέσου μηδέπω κρίσιν ἔχοντος, ὁ κωλύσας τὴν εἰς τέλος τῶν Σαβίνων ἧτταν καὶ εἰς ἀντίπαλα καταστήσας αὖθις τὰ λειπόμενα τοῖς νικῶσιν εἷς ἀνὴρ ἐγένετο Μέττιος Κούρτιος ὄνομα, ῥώμην τε σώματος πολὺς καὶ κατὰ χεῖρα γενναῖος, μάλιστα δʼ ἐπὶ τῷ μηδένα ὀκνεῖν φόβον ἢ
이 전투에서 로마인들이 양 날개에서 우세를 점하고 있었고 (우익은 로물루스 본인이, 좌익은 티레니아인 로코몬이 지휘하고 있었다), 중앙은 아직 승패가 결정되지 않은 상태였는데, 사비니인들의 최종적인 패배를 막아내고 열세에 처한 잔존 부대를 승리자들과 다시 대등한 형세로 돌려놓은 것은 메티우스 쿠르티우스라는 이름의 단 한 사람이었다.
§2.42.3κίνδυνον εὐδοκιμῶν.
그는 체격이 강건하고 육탄전에 용맹했으며, 무엇보다도 어떠한 두려움이나 위험도 주저하지 않는 것으로 이름이 높았다.
οὗτος δʼ ἐτάχθη μὲν ἡγεῖσθαι τῶν κατὰ μέσην ἀγωνιζομένων τὴν φάλαγγα καὶ τοὺς ἀντιτεταγμένους ἐνίκα, βουληθεὶς δὲ καὶ τὰ κέρατα τῶν Σαβίνων μοχθοῦντα ἤδη καὶ ἐξωθούμενα εἰς τὸ ἴσον καταστῆσαι, παρακελευσάμενος τοῖς ἀμφʼ αὑτὸν ἐδίωκε τοὺς φεύγοντας τῶν πολεμίων ἐσκεδασμένους καὶ μέχρι τῶν πυλῶν αὐτοὺς ἤλασεν, ὥστε ἠναγκάσθη καταλιπὼν ἡμιτελῆ τὴν νίκην ὁ Ῥωμύλος ἐπιστρέψαι τε καὶ ἐπὶ τὰ νικῶντα τῶν πολεμίων ὤσασθαι μέρη.
그는 방진 중앙에서 싸우는 자들을 지휘하도록 배치되어 맞서는 적들을 물리쳤다. 그러나 이미 고전하여 밀려나고 있던 사비니인들의 양 날개마저 대등한 상태로 만들고자 하여, 주변 사람들을 격려하고 도망치는 적들의 흩어진 무리를 추격해 문 앞까지 몰고 갔다. 이로 인해 로물루스는 미완의 승리를 남겨둔 채 회군하여 적의 승세를 탄 부대를 향해 돌격해야만 했다.
§2.42.4τὸ μὲν δὴ κάμνον τῶν Σαβίνων μέρος ἐν τῷ ἴσῳ πάλιν ἦν ἀπελθούσης τῆς μετὰ Ῥωμύλου δυνάμεως, ὁ δὲ κίνδυνος ἅπας περὶ τὸν Κούρτιον καὶ τοὺς σὺν ἐκείνῳ νικῶντας ἐγεγόνει.
로물루스와 함께한 군대가 떠나자 사비니인의 고전하던 부대는 다시 대등해졌지만, 모든 위험은 쿠르티우스 와 그와 함께 승리하고 있던 자들의 몫이 되었다.
χρόνον μὲν οὖν τινα οἱ Σαβῖνοι δεξάμενοι τοὺς Ῥωμαίους λαμπρῶς ἠγωνίσαντο, ἔπειτα πολλῶν ἐπʼ αὐτοὺς συνιόντων ἐνέκλινάν τε καὶ διέσωζον ἑαυτοὺς ἐπὶ τὸν χάρακα, πολλὴν τοῦ Κουρτίου παρέχοντος αὐτοῖς εἰς τὸ μὴ διώκεσθαι τεταραγμένως, ἀλλὰ βάδην ἀποχωρεῖν ἀσφάλειαν.
그리하여 한동안 사비니인들은 로마인들을 맞이하여 훌륭히 싸웠으나, 이후 많은 이들이 그들을 향해 몰려오자 퇴각하여 진영으로 도망쳤다. 이때 쿠르티우스가 그들이 혼란 속에서 추격당하지 않고 걸어서 퇴각할 수 있도록 커다란 안전을 제공해 주었다.
§2.42.5αὐτὸς γὰρ εἱστήκει μαχόμενος καὶ τὸν Ῥωμύλον ἐπιόντα ἐδέχετο, γίνεταί τε τῶν ἡγεμόνων αὐτῶν συμπεσόντων ἀλλήλοις μέγας καὶ καλὸς ἀγών.
그 자신이 맞서 싸우며 돌격해 오는 로물루스를 받아쳤고, 이 지휘관들이 서로 부딪쳤을 때 위대하고도 멋진 싸움이 벌어졌다.
ἔξαιμος δὲ ὢν ἤδη καὶ καταβελὴς ὁ Κούρτιος ὑπῄει κατʼ ὀλίγον, καὶ αὐτὸν ἐκ τῶν κατόπιν ὑπεδέχετο λίμνη βαθεῖα, ἣν περιελθεῖν μὲν χαλεπὸν ἦν περικεχυμένων πανταχόθεν τῶν πολεμίων, διελθεῖν δὲ ὑπό τε ἰλύος πλήθους, ἣν τὰ πέριξ τέλματα εἶχε, καὶ βάθους ὕδατος τοῦ κατὰ μέσην αὐτὴν συνεστῶτος ἄπορον.
그러나 이미 많은 피를 흘리고 만신창이가 된 쿠르티우스는 조금씩 후퇴했고, 그의 등 뒤로는 깊은 호수가 도사리고 있었다. 사방으로 적이 에워싸고 있었기에 우회하기도 어려웠고, 주변의 늪지대가 품고 있는 엄청난 진흙과 중앙에 고여 있는 깊은 물 때문에 가로지르는 것도 불가능했다.
§2.42.6ταύτῃ πλησιάσας ἔρριψεν ἑαυτὸν εἰς τὸ νᾶμα σὺν τοῖς ὅπλοις, καὶ ὁ Ῥωμύλος ὡς αὐτίκα δὴ τοῦ ἀνδρὸς ἐν τῇ λίμνῃ διαφθαρησομένου ʽκαὶ ἅμα ἀδύνατον ἦν κατὰ τέλματός τε αὐτὸν καὶ διʼ ὕδατος πολλοῦ διώκεινʼ ἐπὶ τοὺς ἄλλους Σαβίνους τρέπεται·
이곳에 다다르자 그는 무기를 지닌 채 물속으로 몸을 던졌다. 로물루스는 그 사내가 곧 호수에서 죽을 것이라 생각하고 (동시에 늪지대와 깊은 물을 뚫고 그를 추격하는 것은 불가능했기에) 다른 사비니인들에게로 방향을 돌렸다.
ὁ δὲ Κούρτιος πολλὰ μοχθήσας σὺν χρόνῳ σώζεταί τε ἐκ τῆς λίμνης τὰ ὅπλα ἔχων καὶ εἰς τὸν χάρακα ἀπάγεται.
그러나 쿠르티우스는 오랜 사투 끝에 무기를 지닌 채 호수에서 살아 나왔고 진영으로 이끌려 갔다.
οὗτος ὁ τόπος ἀνακέχωσται μὲν ἤδη, καλεῖται δʼ ἐξ ἐκείνου τοῦ πάθους Κούρτιος λάκκος ἐν μέσῳ μάλιστα ὢν τῆς Ῥωμαίων ἀγορᾶς.
이 장소는 지금은 이미 매워졌으나, 당시의 고난으로부터 유래하여 쿠르티우스의 연못이라 불리며 로마 포룸의 거의 한가운데에 위치해 있다.