§2.11.1οὐ μόνον δʼ ἐν αὐτῇ τῇ πόλει τὸ δημοτικὸν ὑπὸ τὴν προστασίαν τῶν πατρικίων ἦν, ἀλλὰ καὶ τῶν ἀποίκων αὐτῆς πόλεων καὶ τῶν ἐπὶ συμμαχίᾳ καὶ φιλίᾳ προσελθουσῶν καὶ τῶν ἐκ πολέμου κεκρατημένων ἑκάστη φύλακας εἶχε καὶ προστάτας οὓς ἐβούλετο Ῥωμαίων.
도시 자체에서 평민들이 파트리키들의 보호 하에 있었을 뿐만 아니라, 로마의 식민 도시들과 동맹 및 우호를 위해 동참한 도시들, 그리고 전쟁으로 정복된 도시들의 각각도 자신들이 원하는 로마인들을 수호자와 후원자로 두었다.
καὶ πολλάκις ἡ βουλὴ τὰ ἐκ τούτων ἀμφισβητήματα τῶν πόλεων καὶ ἐθνῶν ἐπὶ τοὺς προϊσταμένους αὐτῶν ἀποστέλλουσα, τὰ ὑπʼ ἐκείνων δικασθέντα κύρια ἡγεῖτο. §2.11.2οὕτω δὲ ἄρα βέβαιος ἦν ἡ Ῥωμαίων ὁμόνοια τὴν ἀρχὴν ἐκ τῶν ὑπὸ Ῥωμύλου κατασκευασθέντων λαβοῦσα ἐθῶν, ὥστε οὐδέποτε διʼ αἵματος καὶ φόνου τοῦ κατʼ ἀλλήλων ἐχώρησαν ἐντὸς ἑξακοσίων καὶ τριάκοντα ἐτῶν, πολλῶν καὶ μεγάλων ἀμφισβητημάτων γενομένων τῷ δήμῳ πρὸς τοὺς ἐν τέλει περὶ τῶν κοινῶν, ὡς ἐν ἁπάσαις φιλεῖ γίγνεσθαι μικραῖς τε καὶ μεγάλαις πόλεσιν· §2.11.3ἀλλὰ πείθοντες καὶ διδάσκοντες ἀλλήλους καὶ τὰ μὲν εἴκοντες, τὰ δὲ παρʼ εἰκόντων λαμβάνοντες, πολιτικὰς ἐποιοῦντο τὰς τῶν ἐγκλημάτων διαλύσεις.
그리고 원로원은 이들 도시와 민족들 사이에서 발생하는 분쟁들을 자주 그들의 수호자들에게 회부하여, 그들에 의해 내려진 판결을 유효한 것으로 인정했다. 이처럼 로물루스가 확립한 관습에서 비롯된 로마인들의 화합은 대단히 확고하여, 공공의 사안에 관해 민중과 집정관 사이에 모든 크고 작은 도시에서 흔히 일어나기 마련인 많고도 중대한 분쟁이 일어났음에도 불구하고, 육백삼십 년 동안 서로를 향해 유혈과 살육으로 나아간 적이 단 한 번도 없었다. 오히려 그들은 서로 설득하고 타이르며, 때로는 양보하고 때로는 양보하는 이들로부터 양보를 받아들이면서, 불만 사항들을 정치적으로 해결했다.
ἐξ οὗ δὲ Γάιος Γράκχος ἐπὶ τῆς δημαρχικῆς ἐξουσίας γενόμενος διέφθειρε τὴν τοῦ πολιτεύματος ἁρμονίαν, οὐκέτι πέπαυνται σφάττοντες ἀλλήλους καὶ φυγάδας ἐλαύνοντες ἐκ τῆς πόλεως καὶ οὐδενὸς τῶν ἀνηκέστων ἀπεχόμενοι παρὰ τὸ νικᾶν.
그러나 가이우스 그라쿠스가 호민관의 권력을 쥐고서 국제의 조화를 파괴한 이래로, 그들은 서로를 학살하고 도시에서 추방자들을 몰아내며, 승리를 위해서라면 어떠한 극단적인 수단도 마다하지 않는 일을 더 이상 멈추지 않고 있다.
ἀλλὰ περὶ μὲν τούτων ἕτερος ἔσται τοῖς λόγοις καιρὸς ἐπιτηδειότερος.
하지만 이 일들에 관해서는 필자의 서술에서 더 적절한 다른 기회가 있을 것이다.