§15.3.1ὅτι Κοίντου Σερουιλίου τὸ τρίτον καὶ Γαίου Μαρκίου Ῥουτίλου ὑπατευόντων κίνδυνοι τὴν Ῥώμην χαλεποὶ καὶ ἀπροσδόκητοι κατέσχον, οὓς εἰ μὴ θεία τις πρόνοια διεσκέδασε, δυεῖν κακῶν θάτερον ἂν αὐτῇ συνέπεσεν, ἢ δόξαν αἰσχίστην ἐνεγκεῖν ξενοκτονίας ἢ φόνων ἅψασθαι πολιτικῶν.
퀸투스 세르빌리우스가 세 번째로, 가이우스 마르키우스 루틸루스가 집정관을 맡고 있을 때, 가혹하고 예상치 못한 위기들이 로마를 휩쓸었다. 만약 어떤 신적인 섭리가 이를 흩뜨리지 않았다면, 두 가지 재앙 중 하나가 로마에 일어났을 것이다. 즉, 손님을 살해했다는 가장 불명예스러운 평판을 짊어지거나, 시민 간의 살육에 손을 대는 것이었다.
ἀφʼ ἧς δʼ αἰτίας εἰς τούτους ἦλθε τοὺς κινδύνους, μικρὰ τῶν πρόσθεν ἀναλαβὼν διʼ ὀλίγων πειράσομαι διελθεῖν.
로마가 어떤 원인으로 인해 이러한 위기에 처하게 되었는지, 앞선 일들을 조금 거슬러 올라가 간략하게 설명하고자 한다.
§15.3.2ἐν τῷ παρελθόντι ἐνιαυτῷ τὸν Σαυνιτικὸν πόλεμον ὑπὲρ ἁπάσης Καμπανίας ἡ τῶν Ῥωμαίων πόλις ἀραμένη καὶ τρισὶ νικήσασα μάχαις τοὺς ἀντιταχθέντας ἐβούλετο μὲν ἁπάσας ἀπάγειν τὰς δυνάμεις ὡς οὐθενὸς ἔτι κινδύνου ταῖς πόλεσι καταλειπομένου·
전년도에 온 캄파니아를 위해 삼니움 전쟁을 떠맡고 세 차례의 전투에서 대적하는 자들을 물리친 로마 시는, 이제 도시들에 더 이상 아무런 위험도 남아있지 않다고 여겨 모든 군대를 철수시키기를 원했다.
δεομένων δὲ τῶν Καμπανῶν μὴ καταλιπεῖν αὐτοὺς συμμάχων ἐρήμους ὡς ἐπιθησομένων σφίσι τῶν Σαυνιτῶν, εἰ μηδεμίαν ἔχοιεν ξενικὴν βοήθειαν, ἔγνω τὸν ἀπαλλάξαντα τοῦ πολέμου τὰς πόλεις ὕπατον Μάρκον Οὐαλέριον ὅσην ἂν αὐτοὶ βουληθῶσι τρέφειν στρατιὰν ἐν ταῖς πόλεσι καταλιπεῖν.
그러나 만약 외국의 원조가 없다면 삼니움인들이 자신들을 공격할 것이기에 동맹군도 없이 고립된 채 내버려 두지 말아 달라고 캄파니아인들이 간청하자, 로마는 도시들을 전쟁에서 해방시킨 집정관 마르쿠스 발레리우스가 그들 스스로 부양하기를 원하는 만큼의 군대를 도시에 남겨두도록 결정했다.
§15.3.3γενόμενος δὲ τῆς ἐξουσίας ταύτης κύριος ὁ ὕπατος, ὅσοις ἦν βουλομένοις ὀψώνια καὶ μισθοὺς φέρεσθαι τῆς φυλακῆς, τούτους καθίστησιν ἐν ταῖς πόλεσιν·
이 권한을 부여받은 집정관은 수비의 대가로 식량과 급료를 받기를 원하는 모든 사람들을 도시에 배치했다.
ἐν οἷς ἦν τὸ πλεῖον μέρος ἀνεστίων καὶ καταχρέων καὶ τὴν οἴκοι πενίαν καὶ ἀγνωσίαν ἀσμένως ἀποδιδρασκόντων.
그들 중 대부분은 집이 없고 빚더미에 앉아 고향에서의 가난과 무명을 기꺼이 피하려는 자들이었다.
§15.3.4τούτους οἱ Καμπανοὶ ταῖς οἰκίαις ἀναλαμβάνοντες τραπέζαις τε ὑπεδέχοντο λαμπραῖς καὶ ταῖς ἄλλαις ἐξένιζον φιλοφροσύναις.
이들을 캄파니아인들은 자신들의 집으로 맞아들여 화려한 식탁으로 대접하고, 그 밖의 온갖 친절로 환대했다.
πολυτελὴς δὲ καὶ ἁβροδίαιτος ἱκανῶς τοῖς Καμπανίαν οἰκοῦσι καὶ νῦν ἐστι καὶ τότε ἦν ὁ βίος καὶ πάντα τὸν λοιπὸν ἔσται χρόνον, πολύκαρπόν τε πεδιάδα καὶ πολύβοτον καὶ πρὸς ὑγίειαν ἀνθρώποις γεωργοῦσιν ἀρίστην οὖσαν.
캄파니아에 사는 사람들에게 사치스럽고 충분히 안락한 삶은 지금도 그렇고 당시에도 그랬으며 앞으로도 영원히 그러할 것이다. 그곳은 결실이 풍부하고 목초가 우거진 평원이며, 경작하는 사람들의 건강에도 최상의 땅이기 때문이다.
§15.3.5κατʼ ἀρχὰς μὲν οὖν ἀγαπητῶς οἱ φρουροὶ τὴν φιλοξενίαν τῶν ἀνθρώπων ἐλάμβανον, ἔπειτα διαφθειρόμενοι τὰς ψυχὰς ὑπὸ τοῦ κόρου τῶν ἀγαθῶν πονηροὺς ὑπολογισμοὺς κατὰ μικρὸν ἐλάμβανον καὶ συνιόντες ἀλλήλοις ἔλεγον, ὡς ἀνοήτων ἀνθρώπων ποιήσουσιν ἔργον, εἰ τοσαύτην καταλιπόντες εὐδαιμονίαν ἐπὶ τὸν ἐν Ῥώμῃ βίον ἀνακάμψουσιν, ἔνθα λυπρὰ μὲν ἡ γῆ, πολλαὶ δὲ εἰσφοραί, πολέμων δὲ καὶ κακῶν ἀνάπαυσις οὐδεμία, τὰ δὲ τῶν κοινῶν πόνων ἆθλα παρʼ ὀλίγοις. §15.3.6οἱ δὲ ἀσθενεῖς τοῖς βίοις καὶ τῶν καθʼ ἡμέραν ἀναγκαίων ἀποροῦντες καὶ ἔτι μᾶλλον οἱ τὰ χρέα μὴ δυνάμενοι διαλῦσαι τοῖς συμβαλοῦσι καὶ τὴν ἀνάγκην ἀποχρῶσαν εἶναι σύμβουλον τῶν συμφερόντων σφίσιν ἀποφαίνοντες ἄνευ τοῦ καλοῦ, οὐδʼ εἰ πάντες νόμοι τε καὶ ἄρχοντες τὰς ἐσχάτας τιμωρίας ἀπειλοῖεν αὐτοῖς Καμπανοῖς ἔτι μεθήσεσθαι τῆς παρούσης εὐδαιμονίας ἔλεγον καὶ τελευτῶντες εἰς τοσαύτην ἀπόνοιαν ἦλθον, ὥστε καὶ λέγειν ἐτόλμων·
그리하여 처음에는 수비대원들이 사람들의 환대를 감사히 받아들였으나, 그 후 풍요에 대한 포만감으로 정신이 타락하자 서서히 사악한 꾀를 내기 시작했고, 서로 모여 다음과 같이 말했다. "만약 이토록 큰 행복을 뒤로한 채 로마에서의 삶으로 돌아간다면, 우리는 어리석은 자들의 짓을 하는 셈이 될 것이다. 그곳은 땅이 척박하고 세금이 많으며 전쟁과 재앙으로부터의 휴식은 전혀 없고, 공동 노고의 포상은 소수의 수중에 있을 뿐이니까." 생활 형편이 어렵고 하루의 필수품조차 부족한 이들, 그리고 무엇보다 채권자들에게 빚을 갚을 길이 없는 이들은 도의를 무시하고 필요야말로 자신들의 이익에 부합하는 충분한 조언자라고 주장하며, 설령 모든 법과 정무관들이 극형을 경고하더라도 결코 캄파니아인들에게 현재의 행복을 양보하지 않겠다고 말했고, 마침내 다음과 같이 감히 말할 정도로 미쳐버렸다.
§15.3.7τί δὴ καὶ δράσομεν δεινόν, ἐὰν Καμπανοὺς ἐκβαλόντες τὰς ἐκείνων πόλεις κατάσχωμεν;
"우리가 캄파니아인들을 쫓아내고 그들의 도시를 차지한다 한들 대체 무슨 끔찍한 짓을 저지르는 것이란 말인가?
οὗτοι γὰρ αὐτοὶ πρότερον οὐκ ἐκ τοῦ δικαίου κτησάμενοι τὴν γῆν κατέσχον, ἀλλʼ ἐπιξενωθέντες Τυρρηνοῖς τοῖς κατοικοῦσιν αὐτὴν καὶ τοὺς ἄνδρας ἅπαντας διαφθείραντες τάς τε γυναῖκας αὐτῶν καὶ τοὺς βίους καὶ τὰς πόλεις καὶ τὴν περιμάχητον χώραν παρέλαβον·
그들 자신도 이전에 정의롭게 이 땅을 얻어 차지한 것이 아니라, 그곳에 살던 에트루리아인들에게 손님으로 맞아들여졌으면서도 남자들을 모두 죽이고 그들의 아내와 재산과 도시, 그리고 모두가 탐내는 땅을 가로챘던 것이다.
ὥστε σὺν δίκῃ πείσονται πᾶν ὅ τι ἂν πάθωσιν αὐτοὶ τῆς παρανομίας κατάρξαντες καθʼ ἑτέρων.
그러므로 그들 스스로 다른 이들에게 불법을 시작했으니, 그들이 겪을 어떤 일도 정의롭게 겪는 셈이다.
§15.3.8τί δὴ καὶ τὸ κωλῦσον ἡμᾶς ἔσται ταῦτα μέχρι τοῦ παντὸς χρόνου καρποῦσθαι τἀγαθά;
우리가 이 좋은 것들을 영원히 누리는 것을 도대체 무엇이 막겠는가?
Σαυνῖται μέν γε καὶ Σιδικῖνοι καὶ Αὔσονες καὶ πάντες οἱ περίοικοι τοσούτου δεήσουσι Καμπανοῖς τιμωροῦντες ἐφʼ ἡμᾶς γε στρατεύειν, ὥστε ἀποχρῆν ὑπολήψονταί σφισιν, εἰ τὰ ἑαυτῶν ἐάσομεν ἑκάστοις ἔχειν.
삼니움인, 시디키니인, 아우소네스인, 그리고 주변의 모든 주민은 캄파니아인들을 구하기 위해 우리에게 군대를 일으키기는커녕, 만약 우리가 그들 각자의 영토를 유지하도록 내버려 둔다면 그것만으로도 충분하다고 여길 것이다."