§15.1.1παρʼ ὅλην τὴν πραγματείαν εἰωθότες χρῆσθαι τῇ συνήθει τῆς ἱστορίας παρρησίᾳ, καὶ τοῖς μὲν ἀγαθοῖς ἀνδράσιν ἐπὶ τῶν καλῶν ἔργων τὸν δίκαιον ἐπιλέγειν ἔπαινον, τοὺς δὲ φαύλους, ὅταν ἐξαμαρτάνωσιν, ἀξιοῦν δικαίας ἐπιτιμήσεως, διὰ τοῦ τοιούτου τρόπου νομίζομεν τοὺς μὲν εὖ πεφυκότας πρὸς ἀρετὴν τῷ διὰ τῆς δόξης ἀθανατισμῷ προτρέψεσθαι ταῖς καλλίσταις ἐγχειρεῖν πράξεσι, τοὺς δὲ τὴν ἐναντίαν ἔχοντας διάθεσιν ταῖς ἁρμοττούσαις βλασφημίαις ἀποτρέψειν τῆς ἐπὶ τὴν κακίαν ὁρμῆς.
저작 전체에 걸쳐 역사 기술의 관례적인 솔직함을 사용하는 데 익숙해져 있고, 훌륭한 사람들에게는 그 훌륭한 행위에 대해 합당한 찬사를 보내며, 악한 자들이 잘못을 저지를 때는 그들에게 마땅한 비난을 가하는 것을 당연하게 여기기에, 우리는 이러한 방식을 통해 훌륭한 자질을 지닌 이들을 명성을 통한 불멸화로써 가장 아름다운 행위들에 착수하도록 독려하고, 그와 반대되는 성향을 가진 이들을 합당한 악평으로써 악을 향한 충동으로부터 돌아서게 하리라 생각한다.
§15.1.2διὸ καὶ τῇ γραφῇ παρόντες ἐπʼ ἐκείνους τοὺς χρόνους, ἐν οἷς Λακεδαιμόνιοι περὶ Λεῦκτρα παραδόξως ἡττηθέντες μεγάλῃ περιέπεσον συμφορᾷ, καὶ πάλιν περὶ Μαντίνειαν πταίσαντες ἀνελπίστως ἀπέβαλον τὴν τῶν Ἑλλήνων ἡγεμονίαν, ἡγούμεθα δεῖν τὴν ὑπόστασιν τῆς γραφῆς διαφυλάττειν καὶ τὴν ἁρμόττουσαν ἐπιτίμησιν τοῖς Λακεδαιμονίοις ποιήσασθαι.
그러므로 집필에 있어 우리가, 라케다이몬인들이 레우크트라에서 뜻밖에 패하여 커다란 재난에 처하고 만티네아에서 다시 실족하여 예기치 않게 그리스인들의 패권을 잃었던 바로 그 시대에 도달하였기에, 우리는 기술의 근본 방침을 유지하여 라케다이몬인들에게 합당한 비난을 가해야 마땅하다고 생각한다.
§15.1.3τίς γὰρ ἂν οὐχ ἡγήσαιτο κατηγορίας αὐτοὺς ἀξίους ὑπάρχειν, οἵτινες παρὰ τῶν προγόνων παραλαβόντες ἡγεμονίαν κάλλιστα τεθεμελιωμένην, καὶ ταύτην διὰ τὴν ἀρετὴν τῶν προγόνων διαφυλαχθεῖσαν ἔτη πλείω τῶν πεντακοσίων, οἱ τότε Λακεδαιμόνιοι διὰ τὴν ἑαυτῶν ἀβουλίαν καταλυθεῖσαν ἐπεῖδον, οὐκ ἀλόγως.
선조들로부터 가장 훌륭하게 기틀이 잡힌 패권을 물려받고, 선조들의 미덕 덕분에 이것이 오백 년 이상 유지되었음에도, 당시의 라케다이몬인들이 자신들의 어리석음으로 인해 그것이 해체되는 것을 지켜보았으니, 그들이 비난받아 마땅하다고 생각하지 않을 이가 누가 있겠는가? 이는 당연한 일이다.
οἱ μὲν γὰρ πρὸ αὐτῶν βεβιωκότες πολλοῖς πόνοις καὶ μεγάλοις κινδύνοις τὴν τηλικαύτην κατεκτήσαντο δόξαν, ἐπιεικῶς καὶ φιλανθρώπως προσφερόμενοι τοῖς ὑποτεταγμένοις· οἱ δὲ μεταγενέστεροι βιαίως καὶ χαλεπῶς χρώμενοι τοῖς συμμάχοις, ἔτι δὲ πολέμους ἀδίκους καὶ ὑπερηφάνους ἐνιστάμενοι πρὸς τοὺς Ἕλληνας, οὐκ ἀλόγως ἀπέβαλον τὴν ἀρχὴν διὰ τὰς ἰδίας ἀβουλίας.
왜냐하면 그들 이전에 살았던 이들은 많은 노고와 커다란 위험을 무릅쓰고 그토록 큰 명성을 얻었으며 복속된 이들을 온건하고 인도적으로 대했으나, 후대의 이들은 동맹국들을 폭력적이고 가혹하게 대하고 게다가 그리스인들을 상대로 불의하고 오만한 전쟁을 일으켰으니, 자신들의 어리석음으로 인해 지배권을 잃은 것은 당연한 일이기 때문이다.
§15.1.4ἐν γὰρ ταῖς συμφοραῖς αὐτῶν τὸ μῖσος τῶν ἀδικουμένων ἔλαβε καιρὸν ἀμύνασθαι τοὺς προηδικηκότας, καὶ τοῖς ἐκ προγόνων ἀνικήτοις γεγονόσι τοσαύτη καταφρόνησις ἐπηκολούθησεν, ὅσην εἰκός ἐστι γενέσθαι κατὰ τῶν ἀναιρούντων τὰς τῶν προγόνων ἀρετάς.
왜냐하면 그들의 재난 속에서, 부당함을 당한 이들의 증오가 이전에 자신들을 부당하게 대했던 이들에게 보복할 기회를 얻었으며, 조상 대대로 천하무적이었던 이들에게는, 조상들의 미덕을 말살하는 자들에게 일어나는 것이 당연한 만큼의 커다란 경멸이 뒤따랐기 때문이다.
§15.1.5τοιγαροῦν Θηβαῖοι μὲν οἱ πρότερον ἐπὶ πολλὰς γενεὰς τοῖς κρείττοσιν ὑποτεταγμένοι, τότε τούτους ἀνελπίστως νικήσαντες ἡγεμόνες κατέστησαν τῶν Ἑλλήνων, Λακεδαιμόνιοι δὲ μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῆς ἡγεμονίας οὐδέποτʼ ἐδυνήθησαν ἀναλαβεῖν τὸ τῶν προγόνων ἀξίωμα.
따라서 이전에는 여러 세대 동안 강자들에게 복속되어 있던 테베인들이, 당시 그들을 예기치 않게 물리치고 그리스인들의 지도자가 되었으며, 라케다이몬인들은 패권을 빼앗긴 후 선조들의 위상을 결코 회복할 수 없었다.
§15.1.6ἡμεῖς δὲ τούτοις ἀρκούντως ἐπιτετιμηκότες ἐπὶ τὸ συνεχὲς τῆς ἱστορίας μεταβησόμεθα προδιορίσαντες τοὺς οἰκείους τῇ γραφῇ χρόνους.
우리는 이들을 충분히 비난하였으므로, 이 기술에 적합한 시기를 미리 한정해 둔 다음, 역사서의 연속되는 부분으로 넘어갈 것이다.
ἡ μὲν οὖν πρὸ ταύτης βύβλος, οὖσα τῆς ὅλης συντάξεως τεσσαρεσκαιδεκάτη, τὸ τέλος ἔσχε τῶν πράξεων εἰς τὸν Ῥηγίνων ἀνδραποδισμὸν ὑπὸ Διονυσίου καὶ τὴν ἅλωσιν τῆς Ῥώμης ὑπὸ Γαλατῶν, ἥτις ἐγένετο κατὰ τὸν προηγούμενον ἐνιαυτὸν τῆς Περσῶν στρατείας εἰς Κύπρον ἐπʼ Εὐαγόραν τὸν βασιλέα·
전작인 이 전권은 전체 편찬 중 제14권으로서, 디오니시우스에 의한 레기온인들의 노예화와 갈리아인들에 의한 로마 함락으로써 그 행적의 끝을 맺었는데, 이는 페르시아인들이 에우아고라스 왕을 상대로 벌인 키프로스 원정 전년에 일어난 일이다.
ἐν ταύτῃ δὲ τὴν ἀρχὴν ἀπὸ τούτου τοῦ πολέμου ποιησάμενοι καταλήξομεν ἐπὶ τὸν προηγούμενον ἐνιαυτὸν τῆς Φιλίππου τοῦ Ἀμύντου βασιλείας.
이번 권에서는 이 전쟁으로부터 시작하여, 아민타스의 아들 필리포스의 치세 전년에서 끝을 맺을 것이다.