§4.723ΑΘ. ὃ δὴ τυραννικὸν ἐπίταγμα ἀπεικασθὲν ἐρρήθη τοῖς ἐπιτάγμασιν τοῖς τῶν ἰατρῶν οὓς εἴπομεν ἀνελευθέρους, τοῦτʼ εἶναι νόμος ἄκρατος, τὸ δὲ πρὸ τούτου ῥηθέν, πειστικὸν λεχθὲν ὑπὸ τοῦδε, ὄντως μὲν εἶναι πειστικόν, προοιμίου μὴν τοῦ περὶ λόγους δύναμιν ἔχειν.
아테네인: 우리가 자유인이 아니라고 불렀던 의사들의 명령에 비유되어 언급된, 바로 그 전제적인 명령, 이것이 순수한 법률이며, 이보다 전에 언급되고 이에 의해 설득적인 것이라 불렸던 것은 실로 설득적인 것이되, 연설에서의 서곡의 힘을 지니고 있는 것입니다.
ἵνα γὰρ εὐμενῶς, καὶ διὰ τὴν εὐμένειαν εὐμαθέστερον, τὴν ἐπίταξιν, ὃ δή ἐστιν ὁ νόμος, δέξηται ᾧ τὸν νόμον ὁ νομοθέτης λέγει, τούτου χάριν εἰρῆσθαί μοι κατεφάνη πᾶς ὁ λόγος οὗτος, ὃν πείθων εἶπεν ὁ λέγων·
왜냐하면 입법자가 법률을 고하는 상대방이 그 명령(이것이 참으로 법률입니다만)을 호의적으로, 그리고 그 호의 덕분에 더 받아들이기 쉽게 받아들이도록 하기 위해, 말하는 이가 설득하면서 했던 이 모든 말이 그 목적을 위해 언급된 것으로 나에게 나타났기 때문입니다.
διὸ δὴ κατά γε τὸν ἐμὸν λόγον τοῦτʼ αὐτό, προοίμιον, ἀλλʼ οὐ λόγος ἂν ὀρθῶς προσαγορεύοιτο εἶναι τοῦ νόμου.
그러므로 나의 견해에 따르면, 바로 이것은 법률의 '말(본문)'이 아니라 '서곡'이라 올바르게 불려야 할 것입니다.
ταῦτʼ οὖν εἰπών, τί τὸ μετὰ τοῦτο ἄν μοι βουληθείην εἰρῆσθαι;
그렇다면 이것들을 말한 뒤에, 나는 이 다음에 어떤 것이 언급되기를 바라겠습니까?
τόδε, ὡς τὸν νομοθέτην πρὸ πάντων τε ἀεὶ τῶν νόμων χρεών ἐστιν μὴ ἀμοίρους αὐτοὺς προοιμίων ποιεῖν καὶ καθʼ ἕκαστον, ᾗ διοίσουσιν ἑαυτῶν ὅσον νυνδὴ τὼ λεχθέντε διηνεγκάτην.
바로 다음입니다. 즉 입법자는 항상 모든 법률의 앞에 그것들을 서곡이 결여된 상태로 만들어서는 안 되며, 개개의 법률에 대해서도, 방금 언급된 두 가지가 서로 달랐던 만큼 서곡과 법문이 서로 달라지도록 해야 한다는 것입니다.
ΚΛ. τό γʼ ἐμὸν οὐκ ἂν ἄλλως νομοθετεῖν διακελεύοιτο ἡμῖν τὸν τούτων ἐπιστήμονα.
클레이니아스: 나로서는 이러한 일들을 잘 아는 전문가가 우리에게 이와 다른 방식으로 입법하라고 권하지는 않을 것이라 봅니다.
ΑΘ. καλῶς μὲν τοίνυν, ὦ Κλεινία, δοκεῖς μοι τό γε τοσοῦτον λέγειν, ὅτι πᾶσίν γε νόμοις ἔστιν προοίμια καὶ ὅτι πάσης ἀρχόμενον νομοθεσίας χρὴ προτιθέναι παντὸς τοῦ λόγου τὸ πεφυκὸς προοίμιον ἑκάστοις—οὐ γὰρ σμικρὸν τὸ μετὰ τοῦτό ἐστιν ῥηθησόμενον, οὐδʼ ὀλίγον διαφέρον ἢ σαφῶς ἢ μὴ σαφῶς αὐτὰ μνημονεύεσθαι—τὸ μέντοι μεγάλων πέρι λεγομένων νόμων καὶ σμικρῶν εἰ ὁμοίως προοιμιάζεσθαι προστάττοιμεν, οὐκ ἂν ὀρθῶς λέγοιμεν.
아테네인: 클레이니아스여, 당신이 적어도 다음 사실, 즉 모든 법률에는 서곡이 존재하며 모든 입법을 시작할 때는 전체 본문 앞에 각 법률에 자연스럽게 부합하는 서곡을 두어야 한다고 말하는 것은 훌륭해 보입니다. 이 뒤에 언급될 사항은 결코 사소한 것이 아니며, 그것들이 명확하게 기억되는가 그렇지 않은가는 적잖은 차이를 낳기 때문입니다. 하지만 우리가 중대한 사항에 관한 법률과 사소한 사항에 관한 법률에 대해 똑같이 서곡을 두도록 명령한다면, 우리는 올바르게 말하는 것이 아닐 것입니다.
οὐδὲ γὰρ ᾄσματος οὐδὲ λόγου παντὸς δεῖ τὸ τοιοῦτον δρᾶν—καίτοι πέφυκέν γε εἶναι πᾶσιν, ἀλλʼ οὐ χρηστέον ἅπασιν—αὐτῷ δὲ τῷ τε ῥήτορι καὶ τῷ μελῳδῷ καὶ νομοθέτῃ τὸ τοιοῦτον ἑκάστοτε ἐπιτρεπτέον.
왜냐하면 노래나 모든 연설에 대해 그와 같은 일을 행할 필요는 없기 때문입니다. 비록 그것이 본성상 모든 것에 존재할 수는 있으나 모든 것에 사용해서는 안 되며, 그와 같은 일은 매번 연설가와 가수, 그리고 입법자 자신에게 맡겨두어야 합니다.
ΚΛ. ἀληθέστατα δοκεῖς μοι λέγειν.
클레이니아스: 당신은 가장 참된 말씀을 하시는 것으로 보입니다.
ἀλλὰ δὴ μηκέτʼ, ὦ ξένε, διατριβὴν πλείω τῆς μελλήσεως ποιώμεθα, ἐπὶ δὲ τὸν λόγον ἐπανέλθωμεν καὶ ἀπʼ ἐκείνων ἀρχώμεθα, εἴ σοι φίλον, ὧν οὐχ ὡς προοιμιαζόμενος εἶπες τότε.
하지만 이방인이여, 더는 지체하기보다 가던 길을 재촉하여 논의로 돌아갑시다. 그리고 괜찮으시다면, 당신이 그때 서곡을 두려는 의도 없이 하셨던 말씀들부터 시작합시다.
πάλιν οὖν, οἷόν φασιν οἱ παίζοντες, ἀμεινόνων ἐξ ἀρχῆς δευτέρων ἐπαναπολήσωμεν, ὡς προοίμιον ἀλλʼ οὐ τὸν τυχόντα λόγον περαίνοντες, καθάπερ ἄρτι·
그러므로 다시 한번, 사람들이 농담 삼아 말하듯, 처음부터 더 나은 '두 번째 시도'를 되풀이하여, 방금 전처럼 아무렇게나 하는 논의가 아니라 서곡을 완성하는 일로서 끝마치도록 합시다.
λάβωμεν δʼ αὐτῶν ἀρχὴν ὁμολογοῦντες προοιμιάζεσθαι.
그리고 우리가 서곡을 만들고 있음을 인정하면서 그것들의 시작을 취합시다.
καὶ τὰ μὲν περὶ θεῶν τιμῆς προγόνων τε θεραπείας, καὶ τὰ νυνδὴ λεχθέντα ἱκανά·
그리하여 신들에 대한 공경과 조상들에 대한 모심에 관한 일들과 방금 언급된 내용들은 충분합니다.
τὰ δʼ ἑξῆς πειρώμεθα λέγειν, μέχριπερ ἄν σοι πᾶν τὸ προοίμιον ἱκανῶς εἰρῆσθαι δοκῇ.
그 다음 일들을 당신에게 서곡 전체가 충분히 언급되었다고 여겨질 때까지 말하도록 노력합시다.
μετὰ δὲ τοῦτο ἤδη τοὺς νόμους αὐτοὺς διέξει λέγων.
그 후에 당신은 법률 자체를 자세히 설명해 주십시오.
§4.724ΑΘ. οὐκοῦν περὶ θεῶν μὲν καὶ τῶν μετὰ θεοὺς καὶ γονέων ζώντων τε πέρι καὶ τελευτησάντων τότε ἱκανῶς προοιμιασάμεθα, ὡς νῦν λέγομεν·
아테네인: 그렇다면 신들과 신들 다음가는 존재들, 그리고 살아 계시거나 돌아가신 부모님들에 관해서는 우리가 그때 지금 말하는 것처럼 충분히 서곡을 만든 셈입니다.
τὸ δὲ ἀπολειπόμενον ἔτι τοῦ τοιούτου φαίνῃ μοι σὺ διακελεύεσθαι τὰ νῦν οἷον πρὸς τὸ φῶς ἐπανάγειν.
그리고 당신은 그러한 서곡에서 아직 빠진 부분을 지금 말하자면 빛 속으로 이끌어 내도록 나에게 권하는 듯합니다.
ΚΛ. παντάπασι μὲν οὖν.
클레이니아스: 전적으로 그렇습니다.
ΑΘ. ἀλλὰ μὴν μετά γε τὰ τοιαῦτα, ὡς χρὴ τὰ περὶ τὰς αὑτῶν ψυχὰς καὶ τὰ σώματα καὶ τὰς οὐσίας σπουδῆς τε πέρι καὶ ἀνέσεως ἴσχειν, προσῆκόν τʼ ἐστὶ καὶ κοινότατον ἀναπεμπαζομένους τόν τε λέγοντα καὶ τοὺς ἀκούοντας παιδείας γίγνεσθαι κατὰ δύναμιν ἐπηβόλους·
아테네인: 하지만 그러한 일들 다음으로, 자신들의 영혼과 신체, 그리고 재산에 관한 일들을 부지런함과 휴식의 측면에서 어떻게 취해야 할지, 말하는 이와 듣는 이가 함께 헤아려 보며 가능한 한 배움을 얻게 되는 것은 합당하고도 지극히 공통된 일입니다.
ταῦτʼ οὖν ἡμῖν αὐτὰ μετʼ ἐκεῖνα ὄντως ἐστὶν ῥητέα τε καὶ ἀκουστέα.
그러므로 우리는 그것들 다음에 바로 이 사항들을 실로 말하고 들어야 합니다.
ΚΛ. ὀρθότατα λέγεις.
클레이니아스: 지극히 올바른 말씀입니다.