§12.956ΑΘ. θεοῖσι δὲ ἀναθήματα χρεὼν ἔμμετρα τὸν μέτριον ἄνδρα ἀνατιθέντα δωρεῖσθαι.
ΑΘ. 중용을 지키는 사람은 신들에게 중용에 알맞은 봉헌물을 바쳐 선물해야 하네.
γῆ μὲν οὖν ἑστία τε οἰκήσεως ἱερὰ πᾶσι πάντων θεῶν·
참으로 토지와 주거의 화로는 모든 사람에게 모든 신의 성스러운 곳이네.
μηδεὶς οὖν δευτέρως ἱερὰ καθιερούτω θεοῖς.
그러므로 아무도 이것들을 이중으로 신들에게 성별해서는 안 되네.
χρυσὸς δὲ καὶ ἄργυρος ἐν ἄλλαις πόλεσιν ἰδίᾳ τε καὶ ἐν ἱεροῖς ἐστιν ἐπίφθονον κτῆμα, ἐλέφας δὲ ἀπολελοιπότος ψυχὴν σώματος οὐκ εὐαγὲς ἀνάθημα, σίδηρος δὲ καὶ χαλκὸς πολέμων ὄργανα·
금과 은은 다른 폴리스들에서는 사적으로나 신전에서나 시기를 사는 소유물이며, 상아는 혼이 떠난 육체의 잔재이기에 정결한 봉헌물이 아니네. 철과 청동은 전쟁의 도구이네.
ξύλου δὲ μονόξυλον ὅτι ἂν ἐθέλῃ τις ἀνατιθέτω, καὶ λίθου ὡσαύτως πρὸς τὰ κοινὰ ἱερά, ὑφὴν δὲ μὴ πλέον ἔργον γυναικὸς μιᾶς ἔμμηνον.
목재에 대해서는 한 토막의 나무로 만든 것이라면 무엇이든 원하는 것을 바쳐야 하며, 석재에 대해서도 마찬가지로 공동의 신전을 위해 바쳐야 하네. 직물에 대해서는 한 여성이 한 달 동안 일한 양을 초과해서는 안 되네.
χρώματα δὲ λευκὰ πρέποντʼ ἂν θεοῖς εἴη καὶ ἄλλοθι καὶ ἐν ὑφῇ, βάμματα δὲ μὴ προσφέρειν ἀλλʼ ἢ πρὸς τὰ πολέμου κοσμήματα.
흰색은 다른 곳에서나 직물에서나 신들에게 어울리는 색일 것이네. 염료는 전쟁의 장식을 위한 것 외에는 들여와서는 안 되네.
θειότατα δὲ δῶρα ὄρνιθές τε καὶ ἀγάλματα ὅσαπερ ἂν ἐν μιᾷ ζωγράφος ἡμέρᾳ εἷς ἀποτελῇ·
가장 신성한 선물은 새들과 한 명의 화가가 하루 만에 완성하는 화상들이네.
καὶ τἆλλα ἔστω κατὰ τὰ τοιαῦτα ἀναθήματα μεμιμημένα.
다른 봉헌물들도 이와 같은 기준을 모방한 것이어야 하네.
ὅτε δὲ μέρη διείρηται τῆς πόλεως συμπάσης, ὅσα τε καὶ ἃ δεῖ γίγνεσθαι, καὶ νόμοι περὶ τῶν συμβολαίων εἰς δύναμιν τῶν μεγίστων πέρι πάντων εἴρηνται, τὸ λοιπὸν δὴ δίκας ἂν εἴη χρεὼν γίγνεσθαι.
이제 폴리스 전체의 행정 구역이 몇 개이며 어떤 것이 되어야 하는지가 분할되었고, 계약에 관한 법률도 가장 중요한 모든 것에 대해 가능한 한 말해졌으니, 남은 것은 진정 재판의 규정을 세우는 일이네.
δικαστηρίων δὲ τὸ μὲν πρῶτον αἱρετοὶ δικασταὶ γίγνοιντʼ ἄν, οὓς ἂν ὁ φεύγων τε καὶ ὁ διώκων ἕλωνται κοινῇ, διαιτηταὶ δικαστῶν τοὔνομα μᾶλλον πρέπον ἔχοντες·
법정들 중 첫 번째는 피고와 원고가 공동으로 선택하는 선출된 재판관들일 것이며, 이들은 ‘재판관’이라기보다는 ‘중재인’이라는 이름이 더 어울리는 자들이네.
δεύτεροι δὲ κωμῆταί τε καὶ φυλέται, κατὰ τὸ δωδέκατον μέρος διῃρημένοι, ἐν οἷς, ἂν μὴ διακριθῶσιν ἐν τοῖς πρώτοις, περὶ ζημίας μείζονος ἰόντων ἀγωνιούμενοι, ὁ δὲ φεύγων, ἂν ἡττηθῇ τὸ δεύτερον, τὸ πεμπτημόριον ἀποτινέτω τοῦ τιμήματος τῆς γραφείσης δίκης.
두 번째는 12등분으로 나뉜 구역에 따른 마을 주민들과 부족민들이며, 첫 번째 법정에서 해결되지 않을 경우 당사자들은 더 큰 손해 배상을 두고 이들 앞에서 다투게 되네. 피고가 두 번째 법정에서 패소할 경우, 기소된 소송 가액의 5분의 1을 납부해야 하네.
ἐὰν δʼ ἐγκαλῶν τις τοῖς δικασταῖς τὸ τρίτον ἀγωνίζεσθαι βούληται, ἀγέτω μὲν ἐπὶ τοὺς δικαστὰς τοὺς ἐκλεκτοὺς τὴν δίκην, ἐὰν δὲ πάλιν ἡττηθῇ, τὴν ἡμιολίαν τοῦ τιμήματος ἀποτινέτω.
만약 누군가가 재판관들을 비난하며 세 번째 다툼을 벌이고자 한다면, 엄선된 재판관들에게 소송을 이송해야 하며, 만약 다시 패소한다면 가액의 1.5배를 납부해야 하네.
ἐὰν δὲ ὁ διώκων ἡττηθεὶς ἐν τοῖς πρώτοις μὴ ἠρεμῇ, εἰς δὲ τοὺς δευτέρους ἴῃ, νικήσας μὲν δὴ τὸ πέμπτον μέρος ἀπολαμβανέτω, νικηθεὶς δὲ ἀποτινέτω ταὐτὸν μέρος τῆς δίκης.
만약 원고가 첫 번째 법정에서 패소하고도 승복하지 않고 두 번째 법정으로 갈 경우, 승리하면 5분의 1을 돌려받고, 패소하면 소송액의 동일한 비율을 납부해야 하네.
ἐὰν δʼ εἰς τὸ τρίτον ἔλθωσιν δικαστήριον ἀπειθήσαντες ταῖς ἔμπροσθεν δίκαις, ὁ μὲν φεύγων ἡττηθείς, ὥσπερ εἴρηται, τὴν ἡμιολίαν, ὁ δὲ διώκων τὴν ἡμίσειαν τοῦ τιμήματος ἀποτινέτω.
만약 이전 판결들에 불복하여 세 번째 법정에 이르게 될 경우, 피고가 패소하면 앞서 말한 대로 1.5배를, 원고가 패소하면 가액의 절반을 납부해야 하네.
κληρώσεις δὲ δικαστηρίων καὶ πληρώσεις, καὶ ὑπηρεσιῶν ἑκάσταις τῶν ἀρχῶν καταστάσεις, καὶ χρόνους ἐν οἷς ἕκαστα γίγνεσθαι χρεών, καὶ διαψηφίσεων πέρι καὶ ἀναβολῶν, καὶ πάνθʼ ὁπόσα τοιαῦτα ἀναγκαῖα περὶ δίκας γίγνεσθαι, προτέρων τε καὶ ὑστέρων λήξεις, ἀποκρίσεών τε ἀνάγκας καὶ παρακαταβάσεων, καὶ ὅσα τούτων ἀδελφὰ σύμπαντα, εἴπομεν μὲν καὶ πρόσθεν, καλὸν δὲ τό γε ὀρθὸν καὶ δὶς καὶ τρίς.
법정의 추첨과 충원, 각 관직에 대한 보조자의 배치, 각 절차가 행해져야 하는 시기, 투표와 연기에 관한 것들, 그리고 재판에 관해 행해져야 하는 그 모든 필수적인 일들, 소송 선후의 배정, 답변의 의무, 보증금 공탁, 그리고 이것들과 자매 관계에 있는 모든 일에 대해서는 전에도 말했으나, 올바른 것은 두 번이고 세 번이고 말하는 것이 아름다운 법이네.
§12.957ΑΘ. πάντα δʼ οὖν ὁπόσα σμικρὰ καὶ ῥᾴδια νόμιμα εὑρίσκειν, πρεσβύτου νομοθέτου παραλιπόντος, τὸν νέον ἀναπληροῦν χρὴ νομοθέτην.
ΑΘ. 어쨌든 노련한 입법자가 빠뜨린, 규정하기 작고 쉬운 모든 관례들은 젊은 입법자가 보완해야 하네.
τὰ μὲν ἴδια δικαστήρια ταύτῃ πῃ γιγνόμενα μέτρον ἂν ἔχοι·
사적인 법정들은 대략 이런 식으로 운영됨으로써 적절한 한도를 지닐 것이네.
τὰ δὲ δημόσια καὶ κοινὰ καὶ ὅσοις ἀρχὰς δεῖ χρωμένας τὰ προσήκοντα ἑκάστῃ τῶν ἀρχῶν διοικεῖν, ἔστʼ ἐν πολλαῖς πόλεσιν οὐκ ἀσχήμονα ἐπιεικῶν ἀνδρῶν οὐκ ὀλίγα νομοθετήματα, ὅθεν νομοφύλακας χρὴ τὰ πρέποντα τῇ νῦν γεννωμένῃ πολιτείᾳ κατασκευάζειν συλλογισαμένους καὶ ἐπανορθουμένους, ταῖς ἐμπειρίαις διαβασανίζοντας, ἕως ἂν ἱκανῶς αὐτῶν ἕκαστα δόξῃ κεῖσθαι, τότε δὲ τέλος ἐπιθέντας, ἀκίνητα οὕτως ἐπισφραγισαμένους, χρῆσθαι τὸν ἅπαντα βίον.
그러나 공적이고 공동인 법정들과, 각 관직이 저마다의 업무를 관장할 때 사용해야 하는 규정들에 대해서는, 여러 폴리스에 훌륭한 사람들이 제정한 보기 좋은 법 규정들이 적지 않게 존재하네. 따라서 법 수호자들은 그것들을 모으고 수정하며 경험을 통해 음미함으로써, 지금 탄생하고 있는 국제에 어울리는 것들을 마련해야 하네. 그것들 각각이 충분히 안착했다고 여겨질 때까지 그렇게 해야 하며, 그때 최종 결정을 내리고 이처럼 부동의 것으로 봉인하여 평생 동안 사용해야 하네.
ὅσα δὲ περί τε σιγὴν δικαστῶν καὶ εὐφημίας καὶ τοὐναντίον, καὶ ὅσα παραλλάττει τῶν πολλῶν ἐν ταῖς ἄλλαις πόλεσιν δικαίων καὶ ἀγαθῶν καὶ καλῶν, τὰ μὲν εἴρηται, τὰ δʼ ἔτι πρὸς τῷ τέλει ῥηθήσεται.
재판관의 침묵과 신중한 언사 혹은 그 반대에 관한 것들, 그리고 다른 폴리스들의 대다수 관습에서 정의롭고 선하고 아름답다고 여기는 것들과 다른 점들에 대해서는, 일부는 이미 말해졌고 일부는 결말에 이르러 추가로 말해질 것이네.
πρὸς ἃ πάντα χρὴ τὸν μέλλοντα δικαστὴν ἴσον ἔσεσθαι κατὰ δίκην βλέπειν τε καὶ κεκτημένον γράμματα αὐτῶν πέρι μανθάνειν·
정의에 따라 공평한 사람이 되고자 하는 미래의 재판관은 이 모든 것을 바라보아야 하며, 그것들에 관한 기록을 소유하여 학습해야 하네.
πάντων γὰρ μαθημάτων κυριώτατα τοῦ τὸν μανθάνοντα βελτίω γίγνεσθαι τὰ περὶ τοὺς νόμους κείμενα, εἴπερ ὀρθῶς εἴη τεθέντα, γίγνοιτʼ ἄν, ἢ μάτην τοὔνομα νῷ προσῆκον κεκτῇτʼ ἂν ὁ θεῖος ἡμῖν καὶ θαυμαστὸς νόμος.
왜냐하면 만약 법률들이 올바르게 제정되어 있다면, 학습하는 사람을 더 좋게 만드는 데 있어서 모든 배움 중 가장 결정적인 것은 법률에 관한 규정들이기 때문이네. 그렇지 않다면 우리의 신성하고 경이로운 ‘법(노모스)’은 지성(누스)에 걸맞은 그 이름을 헛되이 지니고 있는 셈이 될 것이네.
καὶ δὴ καὶ τῶν ἄλλων λόγων ὅσοι τε ἐν ποιήμασιν ἔπαινοι καὶ ψόγοι περί τινων λέγονται καὶ ὅσοι καταλογάδην, εἴτʼ ἐν γράμμασιν εἴτε καθʼ ἡμέραν ἐν ταῖς ἄλλαις πάσαις συνουσίαις διὰ φιλονικίας τε ἀμφισβητοῦνται καὶ διὰ συγχωρήσεων ἔστιν ὅτε καὶ μάλα ματαίων, τούτων πάντων ἂν βάσανος εἴη σαφὴς τὰ τοῦ νομοθέτου γράμματα, ἃ δεῖ κεκτημένον ἐν αὑτῷ, καθάπερ ἀλεξιφάρμακα τῶν ἄλλων λόγων, τὸν ἀγαθὸν δικαστὴν αὑτόν τε ὀρθοῦν καὶ τὴν πόλιν, τοῖς μὲν ἀγαθοῖς μονὰς τῶν δικαίων καὶ ἐπαύξησιν παρασκευάζοντα, τοῖς δὲ κακοῖς ἐξ ἀμαθίας καὶ ἀκολασίας καὶ δειλίας καὶ συλλήβδην πάσης ἀδικίας εἰς τὸ δυνατὸν μεταβολήν, ὅσοις ἰάσιμοι δόξαι τῶν κακῶν·
더 나아가 시가 속에서 누군가에 대해 언급되는 찬사와 비난들, 그리고 산문으로 된 것들이든, 기록된 형태이든, 매일 행해지는 다른 모든 대화 속에서 경쟁심으로 인해 논쟁거리가 되거나 때로는 매우 무의미한 양보를 통해 합의되는 말이든, 이 모든 것에 대해 입법자의 기록은 명백한 시금석이 될 것이며, 훌륭한 재판관은 다른 말들에 대한 해독제처럼 이것을 자기 안에 소유하여 자신과 폴리스를 올바르게 이끌어야 하네. 선한 사람들에게는 정의로운 것들의 보존과 증진을 마련해주고, 악한 사람들에게는—그들의 악함이 치료 가능한 것으로 여겨지는 한—무지, 방종, 비겁, 그리고 한마디로 모든 불의로부터 가능한 한 변화를 가져다주기 위해 말이네.