§1#4τὰ μὲν σιτία καὶ ποτὰ καὶ τἄλλα πάν-τα σκοπὸν ἐθέτω τό θ᾿ ὑγρὸν καὶ τὸ θερμὸν, ὡς δέον ὑγραίνειν τε καὶ θερμαίνειν τῶν γερόντων τὰ στερεὰ μόρια τοῦ σώματος, ἅπερ καὶ μόνα κυρίως ὀνομαζόντων ἐστὶ μό-ρια.
음식과 음료 및 그 밖의 모든 것은 습함과 따뜻함을 목표로 삼아야 하니, 노인 몸의 고체 부위를 습하게 하고 따뜻하게 해야 하기 때문이며, 이 고체 부위야말로 엄밀한 의미에서 부위라고 부르는 이들에게 있어 유일한 '부위'이기 때문이다.
προνοητέον δὲ πάλιν ἐπὶ τῆς τῶν φλεγματωδῶν περιτ-τωμάτων κενώσεως.
하지만 다른 한편으로, 점액질 잔여물의 배출에 대해서도 다시 배려해야 한다.
εἴπερ οὖν ἐκ μὲν τῆς περὶ κράσεων πραγματείας ἀναλέξαις τε καὶ μάθοις ἐπιστημονικῶς ψυχρὰν καὶ ξηρὰν εἶναι τὴν οἰκείαν τῶν γερόντων κρᾶσιν, ἐπίκτητον δὲ ἴσχειν αὐτοὺς ὑγρότητα, διὰ τὴν τῶν φλεγματωδῶν περιττωμάτων γένεσιν, ἐλθὼν δὲ ἀπ᾿ ἐκείνων ἐπὶ τὰ τῶν ὑγιεινῶν ὑπομνήματα προσεπιμάθοις ὅπως χρὴ διαιτᾷν τοὺς γέροντας, εὔδηλον ἔσται σοι τὸ τῆς νῦν προκειμένης ῥήσεως ἀδιόριστον.
그러므로 만약 그대가 『기질에 관하여』의 논고로부터 노인의 본래 기질은 차고 건조하지만, 점액질 잔여물의 생성으로 인해 부대적 인 습기를 지닌다는 점을 수집하여 학문적으로 배우고, 그 저술들로부터 『건강론』 주석서로 나아가 노인들을 어떻게 양생해야 하는지를 추가로 배운다면, 현재 제시된 구절의 무규정함이 그대에게 지극히 명백해질 것이다.
οὔτε γὰρ εἰς δύο ἐχρῆν διαιρεῖσθαι τὸν ἀν-θρώπινον βίον οὔτε ἐπὶ τῶν γερόντων ὑγρὰ καὶ μαλακὰ σώματα εἰρῆσθαι, οὔθ᾿ ὅτι ξηροῖς τὴν κρᾶσιν ἐδέσμασι διαι-τητέον αὐτούς.
왜냐하면 인간의 삶을 둘로 나누어서도 안 되었고, 노인들에 대해 몸이 습하고 부드럽다고 말해서도 안 되었으며, 그들의 기질에 있어서 건조한 음식으로 양생해야 한다고 해서도 안 되었기 때문이다.
τοὺς μέντοι νέους πεπηγότα φήσας ἔχειν τὰ σώματα καὶ τὴν κρᾶσιν εἶναι ξηροὺς εὔδηλός ἐστιν ἐπὶ τῶν ἀκμαζόντων μόνων τὸν λόγον πεποιημένος καὶ τού-τους ὀνομάσας νέους.
그러나 젊은이들은 몸이 굳어 있고 기질이 건조하다고 말함으로써, 그가 오직 청장년기만을 두고 논의를 전개했으며 이들을 '젊은이'라고 불렀다는 점은 명백하다.
παρέλιπεν οὖν τήν τε τῶν παίδων ἡλικίαν καὶ τὴν τῶν παρακμαζόντων, ὡς δὲ ἐγώ φημι καὶ τὴν εὐκρατοτάτην γε, ἥτις ἐστὶν ἐν τῷ μεταξὺ τῶν παιδίων τε καὶ τῶν ἀκμαζόντων.
따라서 그는 소아기와 노쇠기의 연령대를 생략했고, 내가 말하듯이 소아기와 청장년기 중간에 있는 가장 잘 조화된 연령대까지도 생략했다.
εὔδηλος δ᾿ ἐστὶ καὶ αὐτὸς ὑπο-πτεύων τὸν ἑαυτοῦ λόγον.
그리고 그 자신도 자신의 논의를 의심하고 있음이 명백하다.
οὐ γὰρ ἁπλῶς εἶπε τοὺς πρεσβυ-τέρους τῷ ξηροτέρῳ χρὴ τρόπῳ διαιτᾷν, ἀλλὰ προσέθηκε, τὸ πλέον τοῦ χρόνου.
왜냐하면 그는 단순히 노인들을 더 건조한 방식으로 양생해야 한다고 말한 것이 아니라, '일 년 중 대부분의 시간'을 덧붙였기 때문이다.
τοῦτο δὲ ταὐτόν ἐστι τῷ φάναι μὴ διὰ παντὸς, ὅπερ οὔτε τῇ ἕξει τοῦ σώματος οὔτε τῇ ἡλικίᾳ προσέθηκεν ἑτέρᾳ, διὰ παντὸς γὰρ χρὴ τὴν οἰ-κείαν ἑκάστῳ σώματι δίαιταν αἱρεῖσθαι.
이는 늘 그런 것은 아니라고 말하는 것과 같은데, 그는 이러한 제한을 몸의 체질에도 다른 연령대에도 덧붙이지 않았으니, 각 몸에 고유한 섭생법은 늘 선택되어야 하기 때문이다.
"Δεῖ οὖν πρὸς τὴν ἡλικίην καὶ τὴν ὥρην καὶ τὸ ἔθος καὶ τὴν χώρην καὶ τὰ εἴδεα τὰ διαιτήματα ποιέεσθαι ἐναντιούμενον τοῖσι καθισταμένοισι καὶ θάλπεσι καὶ χει-μῶσιν.
"그러므로 연령, 계절, 습관, 지역 및 몸의 유형에 맞추어, 기존의 더위와 추위에 반대되도록 섭생법을 세워야 한다.
οὕτως γὰρ ἂν μάλιστα ὑγιαίνοιεν. "[q. 1]
Καθόλου ὁ λόγος οὗτος εἴρηται πρὸς αὐτοῦ καὶ σαφῶς καὶ ἀληθῶς ἤδη πολλάκις ἐν πολλοῖς ἡμῖν διηνυσμένος.
그렇게 하면 그들은 가장 건강할 것이다." [q.1] 이 논의는 그에 의해 보편적이고 명확하며 참되게 언급되었고, 이미 여러 번 많은 곳에서 우리에 의해 상세히 고찰되었다.
"Καὶ ὁδοιπορέειν τοῦ μὲν χειμῶνος ταχέως χρὴ, τοῦ δὲ θέ-ρεος ἡσυχῇ ἔχειν, ἢν μὴ διὰ καύματος ὁδοιπορέῃ. "[q. 2]
Πῶς ὁδοιπορεῖν χρὴ διδάσκει καθ᾿ ἑκάστην τῶν ὡρῶν.
"그리고 겨울에는 빠르게 걸어야 하고, 여름에는 조용히 있어야 하니, 격렬한 더위 속을 걷는 것이 아니라면 그러하다." [q.2] 각각의 계절마다 어떻게 걸어야 하는지를 그는 가르친다.
τοῦ μὲν χειμῶνος αἱρούμενον τὸν ξηραίνοντά τε καὶ θερ-μαίνοντα π ερίπατον, τοῦ θέρους δὲ τὸν ἐναντίον σκοπὸν ποιεῖν, ἢ μὴ δι᾿ ἡλίου, φησὶν, ὁδοιπορεῖν.
겨울에는 건조하게 하고 따뜻하게 하는 산책을 선택하고, 여름에는 반대의 목표를 삼아야 하며, 혹은 햇볕 아래를 걷지 말아야 한다고 그는 말한다.
τηνικαῦτα γὰρ ἐπείγεσθαι χρὴ θᾶττον ἀπαλλαγῆναι τῆς γιγνομένης κατὰ τὴν τοιαύτην ὁδοιπορίαν ξηρότητός τε καὶ θερμότητος ἐν τῷ σώματι.
왜냐하면 그러한 때에는 그러한 보행 중에 몸에 생기는 건조함과 더위로부터 더 빨리 벗어나기 위해 서둘러야 하기 때문이다.
"Δεῖ δὲ καὶ τοὺς μὲν σαρκώδεας θᾶττον ὁδοιπορέειν, τοὺς δὲ ἰσχνοὺς ἡσυχέστερον.
"또한 살집이 많은 이들은 더 빠르게 걸어야 하고, 여윈 이들은 더 조용히 걸어야 한다.
λουτροῖσι δὲ χρὴ πολλοῖσι χρέεσθαι τοῦ θέρεος, τοῦ δὲ χειμῶνος ἐλάσσοσι.
그리고 여름에는 목욕을 많이 해야 하고, 겨울에는 더 적게 해야 한다.
χρὴ δὲ τοὺς στρυφνοὺς μᾶλλον λούεσθαι τῶν σαρκωδέων. "[q. 3]
Ἡ ταχεῖα κίνησις τὴν θερμασίαν ἐπὶ πλεῖον αὐξάνουσα τήκει τὸ σῶμα.
단단한 이들은 살집이 많은 이들보다 더 많이 목욕해야 한다." [q.3] 빠른 운동은 열을 더욱 증가시켜 몸을 소모시킨다.
κατὰ δὲ τὰς βραχείας κινήσεις ἡ σύμμε-τρος θερμασία καὶ τὴν αἱμάτωσιν καὶ τὴν θρέψιν ἐργάζε-ται βελτίονα καὶ διὰ τοῦτο συναίρεται τοῖς ζώοις εἰς εὐτρο-φίαν.
반면에 완만한 운동에서는 적당한 열이 조혈과 영양 상태를 더 좋게 하며, 이 때문에 동물들의 좋은 영양 상태에 기여한다.
"Ἠμφιέσθαι δὲ χρὴ τοῦ μὲν χειμῶνος καθαρὰ ἱμάτια, τοῦ δὲ θέρεος ἐλαιοπινέα. "[q. 4]
Τὶ μὲν συνετώτερον ἐπενόησεν ὁ γράψας τοῦ τοῖς ἐξη-γηταῖς εἰρημένου πᾶσιν αὐτὸς ἂν εἰδείη.
"또한 겨울에는 깨끗한 옷을 입어야 하고, 여름에는 기름으로 더러워진 옷을 입어야 한다." [q.4] 이 글을 쓴 이가 모든 주석가들이 말한 것보다 더 지혜로운 무언가를 생각해 내었는지는 그 자신만이 알 것이다.
εἰ δὲ τὰ μὲν καθαρὰ διὰ τὸ μᾶλλον θερμαίνειν ἢ καὶ τὸ τὰς διαπνοὰς μὴ κωλύειν ἀξιοῖ τοῦ χειμῶνος ἀμφιέννυσθαι, τὰ δὲ ἐλαιο-πινῆ τοῦ θέρους ἢ διὰ τὸ ψύχειν ἢ τὰς διαπνοὰς ἀπο-φράττειν, οὐκ ἐπαινῶ τὸν λόγον.
그러나 만약 깨끗한 옷은 더 따뜻하게 하거나 혹은 피부 호흡을 방해하지 않는다는 이유로 겨울에 입어야 한다고 주장하고, 기름으로 더러워진 옷은 식혀 주거나 혹은 피부 호흡을 가로막는다는 이유로 여름에 입어야 한다고 주장하는 것이라면, 나는 그 의견을 찬성하지 않는다.
καὶ γὰρ τῶν καθαρῶν ἱματίων ὅσα πυκνὴν ἔχει τὴν ὑφὴν, καὶ μάλιστα δὲ ἂν ᾖ τριβακὰ, ψύχει, τούτων οὖν ἄμεινον χρῆσθαι.
왜냐하면 깨끗한 옷이라도 촘촘하게 짜인 것, 특히 닳은 옷은 식히는 효과가 있어 이것들을 사용하는 편이 더 낫기 때문이다.
τὰ γὰρ ἐλαιο-πινῆ ῥυπαρὰ πάντως ἐστίν.
기름으로 더러워진 옷은 어쨌든 더러운 것이다.
οὐδεὶς δὲ τῶν καθαρείων ἀν-θρώπων ἀνέχεται ῥυπαρῶν ἱματίων καὶ μάλιστα θέρους.
깨끗함을 좋아하는 사람이라면 누구도 더러운 옷을 견디지 못하며, 특히 여름에는 더욱 그러하다.
καὶ μέντοι θερμαίνει χρονίσαντα τὰ ἐλαιοπινῆ μᾶλλον τῶν κα-θαρῶν, εἰ καὶ κατὰ τὴν πρώτην πρόπτωσιν εἴη ψυχρό-τατα.
게다가 기름으로 더러워진 옷은 오래 입으면 깨끗한 옷보다 더 따뜻해지니, 비록 처음 입었을 때에는 아주 차가울지라도 그러하다.
"Τοὺς δὲ παχέας χρὴ καὶ ὅσοι βούλονται λεπτοὶ γενέσθαι τὰς ταλαιπωρίας ἁπάσας νήστιας ἐόντας ποιέεσθαι καὶ τοῖσι σιτίοισιν ἐπιχειρέειν ἔτι ἀσθμαίνοντας καὶ μὴ ἀνεψυγμένους καὶ προπεπωκότας οἶνον κεκραμένον καὶ μὴ σφόδρα ψυχρόν.
"비만인 이들과 날씬해지기를 바라는 모든 이들은 모든 노고를 공복 상태에서 행해야 하며, 아직 숨이 차고 몸이 식지 않은 상태에서 식사를 시작해야 하고, 미리 너무 차갑지 않은 희석된 포도주를 마셔 두어야 한다.
καὶ τὰ ὄψα σκευάζειν σησάμοισιν ἢ ἡδύσμασι καὶ τοῖσιν ἄλλοισι τοιουτοτρόποισι.
그리고 요리는 참깨나 조미료, 혹은 그와 같은 방식으로 준비해야 한다.
καὶ πίονα δὲ ἔστω τὰ προσαγόμενα ὄψα, οὕτω γὰρ ἂν ἀπό γε ἐλα-χίστων πεμμάτων ἐνεμπίπλανται. "[q. 5]
또한 제공되는 요리는 기름져야 하니, 그렇게 함으로써 아주 적은 양의 음식으로도 배가 부를 수 있기 때문이다." [q.5]