§9Λεκτέον δὲ ἐφεξῆς τὰ χολώδη ῥεύματα.
다음으로 담즙성 유출에 대해 말해야 한다.
νενίκηκε γὰρ οὐκ οἶδ’ ὅπως τὸ τῶν ἰατρῶν ἔθος, ἄν τε χολὴν ὀνομάσωμεν ἁπλῶς ἄν τε χολώδη χυμὸν, ἀκούειν ἡμᾶς τὴν ὠχρὰν καὶ πικρὰν, οὐ τὴν ὀξεῖαν καὶ μέλαιναν.
왜냐하면 어찌 된 일인지, 우리가 단순히 ‘담즙’이라 부르든 ‘담즙성 체액’이라 부르든, 황갈색이고 쓴 것을 이해하고 산성이고 검은 것을 이해하지 않는 것이 의사들의 관습에서 지배적이 되었기 때문이다.
ἐκείνην γὰρ ἀεὶ μετὰ προσθήκης ὀνομάζουσι, συνάπτοντες τῇ προσηγορίᾳ τοῦ χυμοῦ τὴν χρόαν.
왜냐하면 그들은 후자를 부를 때는 항상 부가어를 덧붙여서, 그 체액의 명칭에 색을 결합시키기 때문이다.
ὅταν οὖν κατασκήψῃ χολῶδες ῥεῦμα, τὸ μὲν ἀκριβὲς ἑλκοῖ τὸ δέρμα, τὸ δὲ ὑδατώδεσιν ἰχῶρσιν ἢ αἵματι συμμιγὲς ἧττόν ἐστι δριμὺ καὶ μᾶλλον εἰς ὄγκον αἴρει τὸ μέρος ἢ ἑλκοῖ.
그러므로 담즙성 유출이 덮칠 때, 순수한 것은 피부에 궤양을 일으키는 반면, 수성 장액이나 혈액과 혼합된 것은 자극성이 덜하여 그 부위에 궤양을 일으키기보다 오히려 종양으로 부풀어 오르게 한다.
τουτὶ μὲν οὖν ἐρυσίπελας ὀνομάζεται, θάτερος δὲ ἕρπης.
그리하여 후자는 단독이라 불리고, 전자는 포진이라 불린다.
ἐνδείκνυται δὲ τὸν ἐργασάμενον χυμὸν ἥ τε χρόα καὶ ἡ θερμότης τῶν παθῶν.
그리고 질환들의 색과 열이 그것들을 만들어낸 체액을 가리켜 보여준다.
ἐπεὶ δὲ αὖ καὶ τοῦ δριμέος ὁ μὲν ἧττον, ὁ δὲ μᾶλλον ὑπάρχει τοιοῦτος, ἰστέον ἐπὶ μὲν τοῦ δριμυτέρου τὸν ἐσθιόμενον ἕρπητα συνίστασθαι, οὕτω γὰρ αὐτὸν ὠνόμασεν Ἱπποκράτης, ὑπὸ δὲ θατέρου τὸν ἕτερον, ᾧ καὶ κεγχρίαν ἔνιοι τῶν μεθ’ Ἱπποκράτην τοὔνομα ἔθεντο, διότι κέγχροις ὁμοίας ἐξοχὰς ἀποτελεῖ κατὰ τὸ δέρμα.
또한 자극적인 것 중에서도 어떤 것은 덜하고 어떤 것은 더 그러하므로, 더 자극적인 것 위에는 ‘식식성 포진’이 발생하며(히포크라테스는 그것을 그렇게 불렀다), 다른 것 위에는 또 다른 포진이 발생한다는 것을 알아야 한다. 히포크라테스 이후의 어떤 이들은 그것에 ‘켄크리아스(조풍)’라는 이름을 붙였는데, 이는 그것이 피부에 조와 유사한 돌기들을 형성하기 때문이다.
φλέγματι μὲν οὖν μοι δοκεῖ μεμῖχθαι τὸ τοιοῦτον ῥεῦμα·
따라서 내게는 그러한 유출이 점액과 혼합되어 있는 것처럼 보인다.
τὸ δὲ ἕτερον ἀκριβοῦς εἶναι χολῆς.
그러나 다른 하나는 순수한 담즙에 의한 것이다.
διὰ τοῦτο καὶ μετὰ ἀναβρώσεως γίγνεται, τὸ συνεχὲς ἀεὶ τοῦ δέρματος ἐπιλαμβάνοντος τοῦ πάθους, ὅθεν αὐτῷ καὶ τοὔνομα.
이 때문에 그것은 또한 침식을 동반하여 발생하며, 그 질환이 항상 인접한 피부를 침식해 나간다. 그리하여 그것에 그 이름이 붙었다.
μιχθέντος δὲ αἵματος ἴσου τῇ χολῇ, τὸ πάθος ἀμφοῖν ἐν μέσῳ τὴν ἰδέαν ἐστὶ καὶ τὴν φύσιν ἐρυσιπέλατός τε καὶ φλεγμονῆς.
그리고 혈액이 담즙과 동등하게 혼합될 때, 두 질환은 그 외관과 성질에 있어서 단독과 염증의 중간에 위치한다.
εἰ δὲ πολὺ ἐπικρατοίη τὸ ἕτερον, ἀπὸ τοῦ κρατοῦντος ἡ προσηγορία τῷ πάθει, κατηγορεῖται δὲ αὐτῷ τὸ μιχθέν.
하지만 만일 한쪽이 크게 우세하다면, 우세한 것으로부터 질환의 명칭이 주어지고, 혼합된 것은 그것에 형용사(속성)로서 서술된다.
ἐρυσίπελας μὲν οὖν φλεγμονῶδες ἐπὶ τῇ ξανθῇ κρατούσῃ, φλεγμονὴ δὲ ἐρυσιπελατώδης ἐπὶ τῷ κρατοῦντι αἵματι λέγεται.
따라서 황담즙이 우세할 때는 ‘염증성 단독’이라 불리고, 혈액이 우세할 때는 ‘단독성 염증’이라 불린다.
παραπλήσιος δὲ καὶ ἡ τῶν ἄλλων μίξεων ἑρμηνεία, φλεγμονὴ σκιῤῥώδης, καὶ σκίῤῥος φλεγμονώδης, οἴδημά τε φλεγμονῶδες καὶ οἰδηματώδης φλεγμονή.
다른 혼합들의 표현도 이와 유사하니, ‘경화종성 염증’과 ‘염증성 경화종’, 그리고 ‘염증성 부종’과 ‘부종성 염증’이다.
τέτταρα γὰρ ταῦτ’ ἔστι συνεχῶς γινόμενα πάθη δι’ ἐπιῤῥοὴν ὑγρῶν, ἐρυσίπελας καὶ οἴδημα καὶ φλεγμονὴ καὶ σκίῤῥος.
왜냐하면 액체의 유입으로 인해 연속적으로 발생하는 이 네 가지 질환은 단독, 부종, 염증, 경화종이기 때문이다.
ἐρυσίπελας μὲν οὖν, ὡς εἴρηται, χολώδους ῥεύματος κρατήσαντος· φλεγμονὴ δὲ, αἱματώδους· οἴδημα δὲ λεπτοῦ τὴν σύστασιν φλέγματος, ὥσπέρ γε παχέος καὶ γλίσχρου τὸ ἕτερον εἶδος τῶν σκίῤῥων·
따라서 단독은 이미 말한 바와 같이 담즙성 유출이 우세할 때이고, 염증은 혈액성 유출이 우세할 때이며, 부종은 그 조성이 묽은 점액인 경우이고, 경화종들의 다른 한 종류가 짙고 끈적끈적한 점액인 것과 같다.
τὸν γὰρ ἕτερον ἡ ἰλὺς τοῦ αἵματος ἀπεργάζεται.
왜냐하면 다른 하나는 혈액의 앙금이 만들어내기 때문이다.
ἔστι δὲ δήπου καὶ αὐτὴ διττὴ, τὸ μὲν ἕτερον εἶδος, ὅπερ Ἱπποκράτης ὀνομάζει μέλαιναν· τὸ δ’ ἕτερόν ἐστι μὲν καὶ τοῦτο μέλαν, ἰδίαν δὲ ἔχει τὴν προσηγορίαν· ὀνομάζεται γὰρ μέλαινα χολή.
그리고 이것 역시 참으로 두 가지이니, 한 종류는 히포 크라테스가 ‘검은 것’이라 부르는 것이고, 다른 하나는 이것 역시 검지만 독자적인 명칭을 지니고 있으니, 바로 ‘흑담즙’이라 불린다.
ταύτης μὲν οἱ καρκῖνοι, θατέρου δὲ τοῦ μέλανος ἕν τι τῶν σκίῤῥων εἶδος ἔγγονον ὑπάρχει.
이(흑담즙)로부터는 암이 생지고, 다른 검은 것들로부터는 경화종의 한 종류가 생겨난다.
διορίζεται δὲ ἀπὸ θατέρου τοῦ φλεγματικοῦ τῇ χρόᾳ.
그것은 점액성인 다른 하나(의 경화종)로부터 색에 의해 구별된다.
κοινὰ δ’ ἀμφοῖν ὁ μείζων τοῦ κατὰ φύσιν ὄγκος ἀνώδυνός τε καὶ σκληρὸς, ἥ τε γένεσις ἀμφοτέρων ἐνίοτε μὲν ἐξ ἀρχῆς, ἔστιν ὅτε δὲ ἐκ μεταπτώσεως ἤτοι φλεγμονῆς, ἢ ἐρυσιπελάτων, ἢ οἰδήματος, ἐμψυχθέντων ἀμετρότερον.
양자에게 공통적인 것은 자연 상태보다 더 크고 통증이 없으며 딱딱한 종양이라는 점이며, 양자 모두의 발생은 때로는 처음부터 직접적으로 일어나고, 때로는 염증, 단독 또는 부종이 과도하게 냉각됨으로써 전이되어 일어난다는 점이다.
§10Ἐγγὺς δ’ ἐστὶ σκίῤῥου τά τε ἐκχυμώματα καλούμενα καὶ τὰ μελάσματα, πρεσβύταις μάλιστα συμβαίνοντα θλασθεισῶν τῶν φλεβῶν.
경화종에 가까운 것은 이른바 내출혈과 흑반인데, 이것들은 특히 정맥이 타박상을 입은 고령자들에게 발생한다.
ἔστι δὲ καὶ τούτων ἔνια μὲν, ὡς εἴρηται, μέλανα, καὶ μάλιστα γέρουσι γίγνεται ταῦτα, διὰ σμικρὰς προφάσεις·
그리고 이것들 중에도 이미 말한 바와 같이 검은 것들이 있으며, 이것들은 특히 노인들에게 극히 소소한 원인으로 인해 발생한다.
ἔνιοι δὲ καὶ ἐρυθροὶ καὶ μέλανες ἐν τῷ μεταξὺ, τὰ καλούμενα πελιδνά.
또한 어떤 것들은 붉은색과 검은색의 중간이기도 하니, 이른바 납빛이라 불리는 것들이다.
γίγνεται δ’ ἅπαντα τὰ τοιαῦτα ἐκ τῶν φλεβῶν αἵματος ἐκχεομένου, ποτὲ μὲν διὰ τῶν χιτώνων θλασθέντων, ἔστι δ’ ὅτε ἀναστομωθέντων κατὰ τὸ πέρας.
이 모든 것은 정맥으로부터 혈액이 유출됨으로써 발생하는데, 때로는 혈관벽이 타박상을 입었기 때문이고, 때로는 그것들의 끝부분이 개창되었기 때문이다.
§11Ἀρτηρίας δ’ ἀναστομωθείσης τὸ πάθος ἀνεύρυσμα καλεῖται.
동맥이 개창되었을 때의 질환은 동맥류라 불린다.
γίγνεται δὲ τρωθείσης αὐτῆς, ἐπειδὰν εἰς οὐλὴν μὲν ἀφίκηται τὸ προσκείμενον αὐτῇ δέρμα, μένῃ δὲ τῆς ἀρτηρίας ἕλκος μήτε συμφυθείσης μήτε συνουλωθείσης μήτε σαρκὶ φραχθείσης.
이것은 동맥이 손상되었을 때 발생하는데, 즉 그것에 인접한 피부는 흉터(반흔)에 도달했음에도 불구하고, 동맥의 궤양이 유착되지도 않고 흉터가 생기지도 않으며 살로 막히지도 않은 채 남아있을 때이다.
διαγινώσκεται δὲ τὰ τοιαῦτα παθήματα τῶν σφυγμῶν τῶν ἐργασαμένων ἀρτηριῶν, ἀλλὰ καὶ θλιβομένων ἀφανίζεται πᾶς ὁ ὄγκος, παλινδρομούσης εἰς τὰς ἀρτηρίας τῆς ἐργαζομένης αὐτὸν οὐσίας, ἣν ἐδείξαμεν ἐν ἄλλοις ἅμα λεπτὸν καὶ ξανθὸν εἶναι αἷμά τι πνεύματι λεπτῷ καὶ πολλῷ συμμιγές.
이러한 질환들은 그것들을 발생시킨 동맥의 박동을 통해 진단되는데, 또한 압박을 받으면 종양 전체가 사라지니, 이는 그것을 발생시키는 실체가 동맥들로 역류하기 때문이다. 이 실체는 우리가 다른 저작들에서 보여주었듯이, 묽고 황갈색을 띤 혈액이면서 동시에 묽고 다량인 프네우마와 혼합되어 있는 것이다.
εὐθὺς δὲ καὶ θερμότερόν ἐστι τὸ αἷμα τοῦτο τοῦ κατὰ τὰς φλέβας καὶ τρωθέντος τοῦ ἀνευρύσματος ἐξακοντίζεται δυσεπισχέτως.
그리고 이 혈액은 정맥의 혈액보다 즉각적으로 더 따뜻하며, 동맥류가 손상되었을 때는 억제하기 어렵게 뿜어져 나온다.
ὑποχωρεῖ μὲν οὖν κᾀν τοῖς οἰδήμασιν ἡ ὕλη θλιψάντων τῶν δακτύλων, καὶ βοθροῦται τὸ μέρος, ἀλλ’ οὔτε σφυγμός ἐστιν ἐν τούτῳ τῷ πάθει, καὶ ἡ χροιὰ λευκοτέρα, καὶ τὸ οἴδημα πολλῷ πλατύτερόν τε καὶ μεῖζον ἀνευρύσματος, πλὴν εἴποτε θρόμβος τις ἐγγενόμενος ἐξ ἀνευρύσματος σφάκελον ἐργάζοιτο.
부종에서도 손가락으로 압박하면 물질이 퇴치되어 그 부위가 움푹 패이지만, 이 질환에서는 박동이 없고, 색은 더 희며, 부종은 동맥류보다 훨씬 더 평평하고 크다. 다만 때로 동맥류로부터 발생한 혈전이 괴사를 일으키는 경우를 제외하고는 그러하다.
καλῶ δ’ οὕτω τὴν φθορὰν τῶν στερεῶν σωμάτων ἅπασαν, ὡς καὶ τοῖς ὀστοῖς ἐγγίνεσθαι, μήτοι γε δὴ σαρξὶν, ἢ ἀγγείοις.
나는 뼈에까지 발생하는 것과 같은, 고형 조직의 모든 파괴를 이처럼(스파켈로스라) 부른다. 살이나 혈관은 말할 것도 없다.
ἡ δὲ γάγγραινα νέκρωσις καὶ αὕτη τῶν στερεῶν σωμάτων, ἀλλ’ οὔτ’ ὀστοῖς ἐπιγίγνεται καὶ ταῖς μεγίσταις ἕπεται φλεγμοναῖς, εἶδος μέν τι τῶν σφακελῶν ὑπάρχουσα, προσηγορίαν δὲ ἰδίαν ἐξαίρετον ἐπὶ τῇ κοινῇ κεκτημένη.
이에 반해 괴저 역시 고형 조직의 괴사이지만, 뼈에는 발생하지 않고 가장 격렬한 염증들 뒤에 따르며, 스파켈로스의 일종이되 공통된 명칭 외에 자신만의 특별한 독자적 명칭을 지닌다.
ταῦτ’ οὖν αὐτάρκως διώρισται, καὶ λέγειν ἤδη καιρὸς περὶ τῶν μελαγχολικῶν ῥευμάτων.
따라서 이것들은 충분히 구별되었으며, 이제 흑담즙성 유출에 대해 말할 시간이다.