§25φέρει γὰρ πᾶσαν εὐδαιμονίαν ἄνευ τῆς αὐτονομίας.
자치 없이는 그 어떤 행복도 결실을 맺지 못하기 때문이다.
οὐ γὰρ ἀνδρὸς ἀπειλήν, ἀλλὰ νόμου φωνὴν κυριεύειν δεῖ τῶν εὐδαιμόνων, οὐδʼ αἰτίαν φοβερὰν εἶναι τοῖς ἐλευθέροις, ἀλλʼ ἔλεγχον, οὐδʼ ἐπὶ τοῖς κολακεύουσιν τοὺς δυνάστας καὶ διαβάλλουσιν τοὺς πολίτας τὸ τῶν πολιτῶν ἀσφαλές, ἀλλʼ ἐπὶ τῇ τῶν νόμων πίστει γενέσθαι.
행복한 이들을 지배해야 하는 것은 어떤 사람의 위협이 아니라 법의 목소리여야 하며, 자유로운 이들에게 두려운 것은 고발이 아니라 검증이어야 하고, 시민들의 안전은 권력자에게 아첨하고 시민들을 모함하는 자들에게 의존하는 것이 아니라 법의 신뢰 위에 놓여야 하기 때문이다.
§26ὑπὲρ ὧν ἁπάντων οὗτοι πόνους πόνων διαδόχους ποιούμενοι, καὶ τοῖς καθʼ ἡμέραν κινδύνοις τοὺς εἰς τὴν ἅπαντα χρόνον φόβους τῶν πολιτῶν καὶ τῶν Ἑλλήνων παραιρούμενοι, τὸ ζῆν ἀνήλωσαν εἰς τὸ τοὺς ἄλλους καλῶς ζῆν.
이 모든 것을 위해 이들은 고통에 고통을 거듭하며, 나날의 위험을 통해 시민들과 그리스인들의 영원한 공포를 제거하고, 타인들이 훌륭하게 살 수 있도록 자신들의 생명을 바쳤다.
§27διὰ τούτους πατέρες ἔνδοξοι, μητέρες περίβλεπτοι τοῖς πολίταις γεγόνασι, ἀδελφαὶ γάμων τῶν προσηκόντων ἐννόμως τετυχήκασι καὶ τεύξονται, παῖδες ἐφόδιον εἰς τὴν πρὸς τὸν δῆμον εὔνοιαν τὴν τῶν οὐκ ἀπολωλότων ἀρετήν, οὐ γὰρ θεμιτὸν τούτου τοῦ ὀνόματος τυχεῖν τοὺς οὕτως ὑπὲρ καλῶν τὸν βίον ἐκλιπόντας, ἀλλὰ τῶν τὸ ζῆν εἰς αἰώνιον τάξιν μετηλλαχότων ἕξουσιν.
이들 덕분에 아버지들은 영광스러워졌고, 어머니들은 시민들 사이에서 부러움의 대상이 되었으며, 자매들은 마땅한 혼처를 법에 따라 얻었고 또 얻을 것이며, 자녀들은 민중을 향한 호의의 밑천으로서 '소멸한 자들'이 아니라――이처럼 아름다운 일을 위해 생을 떠난 이들에게 그 이름을 붙이는 것은 허용되지 않으며, 오히려 자신들의 생을 영원한 질서로 전환한 이들의――덕을 상속받게 될 것이다.
§28εἰ γὰρ ὁ τοῖς ἄλλοις ὢν ἀνιαρότατος θάνατος τούτοις ἀρχηγὸς μεγάλων ἀγαθῶν γέγονε, πῶς τούτους οὐκ εὐτυχεῖς κρίνειν δίκαιον, ἢ πῶς ἐκλελοιπέναι τὸν βίον, ἀλλʼ οὐκ ἐξ ἀρχῆς γεγονέναι καλλίω γένεσιν τῆς πρώτης ὑπαρξάσης;
만약 다른 이들에게는 가장 고통스러운 죽음이 이들에게는 위대한 선의 시초가 되었다면, 이들을 행복하다고 판단하지 않는 것이 어찌 공정하겠는가? 혹은 이들이 생을 마감한 것이 아니라, 처음 가졌던 탄생보다 더 아름다운 탄생이 처음부터 일어난 것이라고 어찌 생각하지 않을 수 있겠는가?
τότε μὲν γὰρ παῖδες ὄντες ἄφρονες ἦσαν, νῦν δʼ ἄνδρες ἀγαθοὶ γεγόνασιν.
그때는 아이여서 어리석었으나, 이제는 훌륭한 장부들이 되었기 때문이다.
§29καὶ τότε μὲν ἐν πολλῷ χρόνῳ καὶ διὰ πολλῶν κινδύνων τὴν ἀρετὴν ἀπέδειξαν· νῦν δʼ ἀπὸ ταύτης ἀρξαμένους ὑπάρχει γνωρίμους πᾶσι καὶ μνημονευτοὺς διὰ ἀνδραγαθίαν γεγονέναι.
그리고 그때는 오랜 시간 동안 많은 위험을 거치며 용기를 입증했으나, 이제는 이 용기에서 출발하여 모든 이들에게 알려지고 장부다운 기개로 기억되는 존재가 될 수 있는 것이다.
§30τίς γὰρ καιρὸς ἐν ᾧ τῆς τούτων ἀρετῆς οὐ μνημονεύσομεν;
우리가 이들의 용기를 기억하지 않을 어떤 때가 있겠는가?
τίς τόπος ἐν ᾧ ζήλου καὶ τῶν ἐντιμοτάτων ἐπαίνων τυγχάνοντας οὐκ ὀψόμεθα;
이들이 동경과 가장 명예로운 찬사를 받는 것을 보지 못할 어떤 장소가 있겠는가?
πότερον οὐκ ἐν τοῖς τῆς πόλεως ἀγαθοῖς;
국가의 공공의 경사에서가 아니겠는가?
ἀλλὰ τὰ διὰ τούτους γεγονότα τίνας ἄλλους ἢ τούτους ἐπαινεῖσθαι καὶ μνήμης τυγχάνειν ποιήσει;
하지만 이들 덕분에 생겨난 일들이 이들 외에 다른 누구를 찬사받고 기억되게 만들겠는가?
ἀλλʼ οὐκ ἐν ταῖς ἰδίαις εὐπραξίαις;
혹은 개인의 번영에서가 아니겠는가?
ἀλλʼ ἐν τῇ τούτων ἀρετῇ βεβαίως αὐτῶν ἀπολαύσομεν.
우리는 이들의 용기 속에서 그것들을 확실하게 누릴 것이다.
§31παρὰ ποίᾳ δὲ τῶν ἡλικιῶν οὐ μακαριστοὶ γενήσονται;
어느 연령대의 사람들 사이에서 이들이 축복받지 않겠는가?
πότερον οὐ παρὰ τοῖς πρεσβυτέροις, οἳ ἄφοβον ἄξειν τὸν λοιπὸν βίον καὶ ἐν τῷ ἀσφαλεῖ γεγενῆςθαι νομίζουσι διὰ τούτους;
고령자들 사이에서가 아니겠는가? 그들은 이들 덕분에 남은 여생을 두려움 없이 안전하게 보낼 수 있다고 여긴다.
ἀλλʼ οὐ παρὰ τοῖς ἡλικιώταις;
동년배들 사이에서가 아니겠는가?
τελευτὴ φ καλῶς ὠ παρὰ πο αι γεγον;
아름다운 죽음이 …에서 일어난 것 말이다.
ἀλλʼ οὐ παρὰ τοῖς νεωτέροις καὶ παισίν;
더 젊은 이들과 아이들 사이에서가 아니겠는가?
§32ἔπειτα οὐ τὸν θάνατον ζηλώσουσιν αὐτῶν, καὶ αὐτοὶ σπουδάσουσιν μιμεῖσθαι ὡς παράδειγμα τὸν τούτων βίον, ἀνθʼ οὗ τὴν ἀρετὴν καταλελοίπασι;
그렇다면 그들은 이들의 죽음을 선망하고, 그 대가로 덕을 남겨준 이들의 삶을 본보기로 삼아 스스로 모방하기를 힘쓰지 않겠는가?
§33οὐκοῦν ἄξιον εὐδαιμονίζειν αὐτοὺς ἐπὶ τοσαύτῃ τιμῇ;
그러므로 이토록 큰 영예에 대해 이들을 축복하는 것이 마땅하지 않겠는가?
ἢ τίνες φοι λει Ἑλλην τῶν πε παρὰ πο τῆς Φρυγῶν κρατησάσης στρατείας ἐγκωμιασθήσεται;
아니면 그리스인들 중 누가… 프리기아인들을 정복한 원정에 대해 찬양받겠는가?
δὲ τῆς ἐλ τάτοις ε ἅπασιν καὶ λόγοις καὶ ᾠδαῖς ἐπαιν §34ἀμφότερα γὰρ ε περὶ Λεωςθένους καὶ τῶν τελευτησάντων ἐν τῷ πολέμῳ.
…그러나… 모든 이들에게… 말과 노래로 찬양받고… 레오스테네스와 전쟁에서 전사한 이들에 대해 이 두 가지 모두가 적용되기 때문이다.
εἰ μὲν γὰρ ἡδονῆς ἕνεκεν μνημονεύουσιν τὰς τοιαύτας καρτερίας, τί γένοιτʼ ἂν τοῖς Ἕλλησιν ἥδιον ἢ ἔπαινος τῶν τὴν ἐλευθερίαν παρασκευασάντων ἀπὸ τῶν Μακεδόνων;
만일 사람들이 즐거움을 위해 이와 같은 인내를 기억한다면, 마케도니아인들로부터 자유를 선사한 이들을 찬양하는 것보다 그리스인들에게 더 즐거운 일이 무엇이겠는가?
εἰ δὲ ὠφελείας ἕνεκεν ἡ τοιαύτη μνήμη γίγνεται, τίς ἂν λόγος ὠφελήσειεν μᾶλλον τὰς τῶν ἀκουσόντων ψυχὰς τοῦ τὴν ἀρετὴν ἐγκωμιάσοντος καὶ τοὺς ἀγαθοὺς ἄνδρας;
또한 만일 그러한 기억이 유익함을 위해 생겨나는 것이라면, 용기와 훌륭한 장부들을 찬양하는 말보다 듣는 이들의 영혼을 더 유익하게 할 말이 무엇이겠는가?