§47παραλαβὼν γὰρ τὴν πόλιν ἐκβεβαρβαρωμένην καὶ διὰ τὴν Φοινίκων ἀρχὴν οὔτε τοὺς Ἕλληνας προσδεχομένην οὔτε τέχνας ἐπισταμένην οὔτʼ ἐμπορίῳ χρωμένην οὔτε λιμένα κεκτημένην ταῦτά τε πάντα διώρθωσε καὶ πρὸς τούτοις καὶ χώραν πολλὴν προσεκτήσατο καὶ τείχη προσπεριεβάλετο καὶ τριήρεις ἐναυπηγήσατο καὶ ταῖς ἄλλαις κατασκευαῖς οὕτως ηὔξησε τὴν πόλιν ὥστε μηδεμιᾶς τῶν Ἑλληνίδων ἀπολελεῖφθαι, καὶ δύναμιν τοσαύτην ἐνεποίησεν ὥστε πολλοὺς φοβεῖσθαι τῶν πρότερον καταφρονούντων αὐτῆς. §48καίτοι τηλικαύτας ἐπιδόσεις τὰς πόλεις λαμβάνειν οὐχ οἷόν τʼ ἐστίν, ἢν μὴ τις αὐτὰς διοικῇ τοιούτοις ἤθεσιν οἵοις Εὐαγόρας μὲν εἶχεν ἐγὼ δʼ ὀλίγῳ πρότερον ἐπειράθην διελθεῖν.
그는 페니키아인들의 지배로 인해 야만화되고, 그리스인들을 받아들이지 않으며, 기술도 모르고, 교역도 하지 않고, 항구도 갖추지 못했던 도시를 물려받아 이 모든 것을 바로잡았다. 이에 더하여 많은 영토를 새로이 획득했고, 주위에 성벽을 둘러쌌으며, 삼단노선을 건조했고, 그 밖의 시설들을 통해 도시를 그리스의 어떤 도시에도 뒤처지지 않을 만큼 발전시켰으며, 이전에는 그 도시를 가볍게 보았던 많은 이들이 두려워할 정도의 강력한 힘을 불어넣었다.\n 그러나 도시들이 이토록 큰 발전을 이루는 것은, 에바고라스가 가졌던 것과 같고 내가 조금 전에 설명하고자 노력했던 그러한 품성을 품은 누군가가 다스리지 않는 한 불가능한 일이다.
ὥστʼ οὐ δέδοικα μὴ φανῶ μείζω λέγων τῶν ἐκείνῳ προσόντων, ἀλλὰ μὴ πολὺ λίαν ἀπολειφθῶ τῶν πεπραγμένων αὐτῷ. §49τίς γὰρ ἂν ἐφίκοιτο τοιαύτης φύσεως, ὃς οὐ μόνον τὴν αὑτοῦ πόλιν πλείονος ἀξίαν ἐποίησεν ἀλλὰ καὶ τὸν τόπον ὅλον τὸν περιέχοντα τὴν νῆσον ἐπὶ πραότητα καὶ μετριότητα προήγαγεν;
따라서 나는 그에게 갖추어진 자질보다 더 큰 것을 말하는 것처럼 보일까 걱정하지 않으며, 오히려 그의 업적에 내가 너무도 미치지 못할까 두려워한다.\n 자신의 도시 가치를 높였을 뿐만 아니라 섬을 둘러싸고 있는 지역 전체를 온화함과 중용으로 이끈 그러한 천성을 지닌 자에게 누가 도달할 수 있겠는가?
πρὶν μέν γε λαβεῖν Εὐαγόραν τὴν ἀρχὴν οὕτως ἀπροσοίστως καὶ χαλεπῶς εἶχον, ὥστε καὶ τῶν ἀρχόντων τούτους ἐνόμιζον εἶναι βελτίστους οἵτινες ὠμότατα πρὸς τοὺς Ἕλληνας διακείμενοι τυγχάνοιεν· §50νῦν δὲ τοσοῦτον μεταπεπτώκασιν ὥσθʼ ἁμιλλᾶσθαι μὲν οἵτινες αὐτῶν δόξουσι φιλέλληνες εἶναι μάλιστα, παιδοποιεῖσθαι δὲ τοὺς πλείστους αὐτῶν γυναῖκας λαμβάνοντας παρʼ ἡμῶν, χαίρειν δὲ καὶ τοῖς κτήμασι καὶ τοῖς ἐπιτηδεύμασι τοῖς Ἑλληνικοῖς μᾶλλον ἢ τοῖς παρὰ σφίσιν αὐτοῖς, πλείους δὲ καὶ τῶν περὶ τὴν μουσικὴν καὶ τῶν περὶ τὴν ἄλλην παίδευσιν ἐν τούτοις τοῖς τόποις διατρίβειν ἢ παρʼ οἷς πρότερον εἰωθότες ἦσαν.
에바고라스가 통치권을 쥐기 전에는 그들이 너무나 다가가기 어렵고 거칠었기에, 통치자들 중에서도 그리스인들에게 가장 잔인하게 대하는 자들을 가장 훌륭한 이로 여길 정도였다.\n 그러나 이제는 그들 중 누가 가장 친그리스적인 사람으로 보일 것인지를 두고 서로 다투고, 그들 대부분이 우리에게서 아내를 맞이하여 자녀를 낳으며, 자신들의 것보다 그리스의 재산과 제도를 더 기뻐하고, 음악과 그 밖의 교육에 종사하는 이들 중 더 많은 수가 이전의 익숙했던 곳보다 이 지역들에서 시간을 보낼 정도로 크게 변했다.
καὶ τούτων ἁπάντων οὐδεὶς ὅστις οὐκ ἂν Εὐαγόραν αἴτιον εἶναι προσομολογήσειεν. §51μέγιστον δὲ τεκμήριον καὶ τοῦ τρόπου καὶ τῆς ὁσιότητος τῆς ἐκείνου·
그리고 이 모든 일의 원인이 에바고라스라는 것을 인정하지 않을 사람은 아무도 없다.\n 그리고 그의 품성과 경건함의 가장 큰 증거는 이것이다.
τῶν γὰρ Ἑλλήνων πολλοὶ καὶ καλοὶ κἀγαθοὶ τὰς αὑτῶν πατρίδας ἀπολιπόντες ἦλθον εἰς Κύπρον οἰκήσοντες, ἡγούμενοι κουφοτέραν καὶ νομιμωτέραν εἶναι τὴν Εὐαγόρου βασιλείαν τῶν οἴκοι πολιτειῶν·
그리스인들 중 많은 훌륭하고 뛰어난 이들이 자신의 조국을 떠나 에바고라스의 왕정이 고국의 체제보다 더 관대하고 법에 부합한다고 여겨 키프로스로 이주해 왔기 때문이다.
ὧν τοὺς μὲν ἄλλους ὀνομαστὶ διελθεῖν πολὺ ἂν ἔργον εἴη· §52Κόνωνα δὲ τὸν διὰ πλείστας ἀρετὰς πρωτεύσαντα τῶν Ἑλλήνων τίς οὐκ οἶδεν ὅτι δυστυχησάσης τῆς πόλεως ἐξ ἁπάντων ἐκλεξάμενος ὡς Εὐαγόραν ἦλθε, νομίσας καὶ τῷ σώματι βεβαιοτάτην εἶναι τὴν παρʼ ἐκείνῳ καταφυγὴν καὶ τῇ πόλει τάχιστʼ ἂν αὐτὸν γενέσθαι βοηθόν.
이들 중 다른 이들을 이름으로 하나하나 열거하는 것은 참으로 큰 일일 것이다.\n 하지만 수많은 덕행으로 그리스인들 중 첫째가는 이가 되었던 코논에 대해서는, 우리 도시가 불행을 겪었을 때 모든 곳 중에서 선택하여 에바고라스에게로 향했다는 사실을 모르는 사람이 있겠는가? 그는 에바고라스 곁에서의 대피가 자신의 신변에 가장 안전할 것이며, 그가 도시(아테네)에게 가장 신속한 조력자가 될 것이라 생각했던 것이다.
καὶ πολλὰ πρότερον ἤδη κατωρθωκὼς οὐδὲ περὶ ἑνὸς πώποτε πράγματος ἔδοξεν ἄμεινον ἢ περὶ τούτου βουλεύσασθαι· §53συνέβη γὰρ αὐτῷ διὰ τὴν ἄφιξιν τὴν εἰς Κύπρον καὶ ποιῆσαι καὶ παθεῖν πλεῖστʼ ἀγαθά.
그리고 그는 이전에도 이미 많은 성공을 거두었으나, 이 일보다 더 나은 결정을 내린 적은 단 한 번도 없었다고 생각되었다.\n 왜냐하면 키프로스로의 도래를 통해 그에게 가장 큰 유익을 베풀고 또 받는 일이 일어났기 때문이다.
πρῶτον μὲν γὰρ οὐκ ἔφθασαν ἀλλήλοις πλησιάσαντες καὶ περὶ πλείονος ἐποιήσαντο σφᾶς αὐτοὺς ἢ τοὺς πρότερον οἰκείους ὄντας.
먼저, 그들은 서로 가까워지자마자 예전부터 가깝게 지내던 이들보다 서로를 더 중하게 여겼다.
ἔπειτα περί τε τῶν ἄλλων ὁμονοοῦντες ἅπαντα τὸν χρόνον διετέλεσαν καὶ περὶ τῆς ἡμετέρας πόλεως τὴν αὐτὴν γνώμην εἶχον. §54ὁρῶντες γὰρ αὐτὴν ὑπὸ Λακεδαιμονίοις οὖσαν καὶ μεγάλῃ μεταβολῇ κεχρημένην λυπηρῶς καὶ βαρέως ἔφερον, ἀμφότεροι προσήκοντα ποιοῦντες·
다음으로, 다른 일들에 대해서도 항상 뜻을 같이했으며 우리 도시에 대해서도 같은 생각을 유지했다.\n 그들은 그녀(아테네)가 라케다이몬인들의 지배 아래 놓여 큰 격변을 겪은 것을 보고 고통스럽고 무겁게 받아들였으며, 둘 다 자신에게 걸맞은 행동을 하였다.
τῷ μὲν γὰρ ἦν φύσει πατρίς, τὸν δὲ διὰ πολλὰς καὶ μεγάλας εὐεργεσίας νόμῳ πολίτην ἐπεποίηντο.
즉, 한 사람에게는 태어난 조국이었고, 다른 한 사람에게는 많고 큰 은혜 덕분에 법에 따라 시민으로 삼아 준 곳이었기 때문이다.
σκοπουμένοις δʼ αὐτοῖς ὅπως τῶν συμφορῶν αὐτὴν ἀπαλλάξουσι, ταχὺν τὸν καιρὸν Λακεδαιμόνιο παρεσκεύασαν·
그들이 어떻게 하면 그녀를 불행에서 건져낼 수 있을지 고심하고 있을 때, 라케다이몬인들이 이내 기회를 제공했다.
ἄρχοντες γὰρ τῶν Ἑλλήνων καὶ κατὰ γῆν καὶ κατὰ θάλατταν εἰς τοῦτʼ ἀπληστίας ἦλθον, ὥστε καὶ τὴν Ἀσίαν κακῶς ποιεῖν ἐπεχείρησαν. §55λαβόντες δʼ ἐκεῖνοι τοῦτον τὸν καιρὸν καὶ τῶν στρατηγῶν τῶν βασιλέως ἀπορούντων ὅ τι χρήσωνται τοῖς πράγμασιν, ἐδίδασκον αὐτοὺς μὴ κατὰ γῆν ἀλλὰ κατὰ θάλατταν ποιεῖσθαι τὸν πόλεμον τὸν πρὸς Λακεδαιμονίους, νομίζοντες, εἰ μὲν πεζὸν στρατόπεδον καταστήσαιντο καὶ τούτῳ περιγένοιντο, τὰ περὶ τὴν ἤπειρον μόνον καλῶς ἕξειν, εἰ δὲ κατὰ θάλατταν κρατήσειαν, ἅπασαν τὴν Ἑλλάδα τῆς νίκης ταύτης μεθέξειν.
그들은 육지와 바다 모두에서 그리스인들을 다스리며 탐욕의 극치에 이르러, 아시아마저도 괴롭히고자 시도했기 때문이다.\n 그들은 이 기회를 잡았고, 페르시아 왕의 장수들이 사태를 어떻게 다루어야 할지 몰라 당황하고 있을 때, 그들에게 라케다이몬인들과의 전쟁을 육지가 아니라 바다에서 수행하라고 설득했다. 그들은 만일 보병대를 조직하여 그것으로 승리한다면 대륙의 상황만 좋게 유지될 뿐이지만, 만일 바다에서 승리한다면 그리스 전체가 이 승리를 나누어 가지게 될 것이라 생각했기 때문이다.