§16διὰ τί λέγεται
"σῖτον ἐν πηλῷ φύτευε, τὴν δὲ κριθὴν ἐν κόνει;
왜 "밀은 진흙에, 보리는 먼지에 심어라"라고 말해지는가?
"
πότερον, ὡς εἰρήκαμεν, ὁ μὲν δύναται πλείονος τροφῆς κατακρατεῖν ἡ δʼ οὐ φέρει τὸ πολὺ καὶ κατακλύζον, ἢ πυκνὸς ὢν ὁ πυρὸς καὶ ξυλώδης φύεται βέλτιον ἐν ὑγρῷ μαλαττόμενος καὶ χυλούμενος, τῇ δὲ κριθῇ διὰ μανότητα σύμφορον ἐν ἀρχῇ τὸ ξηρότερον, ἢ διὰ θερμότητα σύμμετρος καὶ ἀβλαβὴς; ἡ κρᾶσις ψυχρότερον δʼ ἡ κριθή·
그것은 우리가 말했듯이, 한쪽은 더 많은 영양분을 흡수하여 버텨낼 수 있지만, 다른 쪽은 많아서 휩쓸어버리는 영양분을 견디지 못하기 때문인가? 아니면 밀은 조밀하고 목질이어서 습기 속에서 부드러워지고 즙이 생겨날 때 더 잘 자라며, 보리에게는 성긴 밀도 때문에 처음에 더 건조한 것이 유익하기 때문인가? 아니면 [밀의] 열기 덕분에 그 조화(체질)가 적절하고 무해하며, 보리는 더 차갑기 때문인가?
ἢ φοβοῦνται τὸν πυρὸν ἐν ξηρῷ τρίβειν διὰ τοὺς μύρμηκας, εὐθὺς γὰρ ἐπιτίθενται, εἰς δὲ κριθὰς ἧττον φέρονται, δυσβάστακτοι γάρ εἰσι καὶ δυσπαρακόμιστοι διὰ μέγεθος;
아니면 개미들 때문에 건조한 곳에 밀을 비벼 심기를 꺼리기 때문인가? 왜냐하면 개미들은 즉시 공격하지만 보리에는 덜 달려드는데, 보리는 크기 때문에 들어 옮기기 어렵고 운반하기 까다롭기 때문이다.
§17διὰ τί τῶν ἀρρένων ἵππων μᾶλλον ἢ τῶν θηλειῶν τὰς τρίχας εἰς τὴν ὁρμιὰν λαμβάνουσι;
왜 암말보다 수말의 털을 낚싯줄용으로 더 많이 취하는가?
πότερον, ὡς τοῖς ἄλλοις τὸ ἄρρεν τοῦ θήλεος μέρεσι, καὶ ταῖς θριξὶν εὐτονώτερόν ἐστιν·
다른 부위에서도 수컷이 암컷보다 더 강하듯이, 털에서도 더 튼튼하기 때문인가?
ἢ μᾶλλον διὰ τὸ οὖρον οἴονται τὰς τρίχας τῶν θηλειῶν βρεχομένας γίγνεσθαι χείρονας;
아니면 오히려 암말의 털은 오줌에 젖어 질이 떨어진다고 생각하기 때문인가?
§18διὰ τί τευθὶς φαινομένη σημεῖόν ἐστι μεγάλου χειμῶνος;
왜 꼴뚜기가 나타나는 것이 큰 겨울(폭풍우)의 징조가 되는가?
ἦ πάντα φύσει τὰ μαλάκια δύσριγα διὰ γυμνότητα τῆς σαρκὸς καὶ ψιλότητα, μήτʼ ὀστράκῳ μήτε δέρματι μήτε λεπίδι σκεπομένης ἀλλʼ ἐντὸς ἐχούσης τὸ σκληρὸν καὶ ὀστεῶδες, διὸ καὶ κέκληται μαλάκια;
모든 연체동물은 껍데기도 가죽도 비늘도 덮여 있지 않고 도리어 내부에 단단하고 뼈 같은 것을 품고 있어 그 속살이 벌거숭이로 드러나 있기에 본래 추위에 취약하기 때문인가? 그리하여 연체동물이라고 불리는 것이다.
ταχὺ δὴ προαισθάνεται διʼ εὐπάθειαν τοῦ χειμῶνος·
그리하여 추위에 민감하기 때문에 폭풍우를 재빨리 미리 알아챈다.
ὅθεν ὁ μὲν πολύπους εἰς γῆν ἀνατρέχει καὶ τῶν πετριδίων ἀντιλαμβανόμενος σημεῖόν ἐστι πνεύματος ὅσον οὔπω παρόντος, ἡ δὲ τευθὶς ἐξάλλεται, φεύγουσα τὸ ψῦχος καὶ τὴν ἐν βάθει ταραχὴν τῆς θαλάττης·
그리하여 문어는 뭍 쪽으로 도망쳐 올라가고 조그만 돌들을 붙잡는데, 이것은 바람이 이제 곧 닥치리라는 징조이다. 반면에 꼴뚜기는 추위와 바다 깊은 곳의 교란을 피해 물 밖으로 뛰어오른다.
καὶ γὰρ ἔχει μάλιστα τῶν μαλακίων εὔθρυπτον καὶ ἁπαλὸν τὸ σαρκῶδες.
실로 그것은 연체동물 중에서 가장 부서지기 쉽고 부드러운 살을 가지고 있기 때문이다.
§19διὰ τί τὴν χρόαν ὁ πολύπους ἐξαλλάττει;
왜 문어는 그 색깔을 바꾸는가?
πότερον, ὡς Θεόφραστος ᾤετο, δειλόν ἐστι φύσει ζῷον ὅταν οὖν ταραχθῇ τρεπόμενον τῷ πνεύματι, συμμεταβάλλει τὸ χρῶμα καθάπερ ἄνθρωπος·
테오프라스토스가 생각했듯이 그것은 본래 겁이 많은 동물이어서, 교란을 받아 호흡이 바뀔 때 사람과 마찬가지로 색깔을 함께 변화시키는 것인가?
διὸ καὶ λέλεκται
"τοῦ μὲν γάρ τε κακοῦ τρέπεται χρώς· "
ἢ τοῦτο πρὸς τὴν μεταβολὴν πιθανῶς λέλεκται πρὸς δὲ τὴν ἐξομοίωσιν οὐχ ἱκανῶς;
그렇기에 다음과 같이 말해지기도 한다. "비겁한 자의 안색은 변하는 법이니." 아니면 이 설명이 변화에 대해서는 그럴듯하게 말해졌으나 동화에 대해서는 불충분한 것인가?
μεταβάλλει γὰρ οὕτως, ὥστε τὴν χρόαν αἷς ἂν πλησιάζῃ πέτραις ὁμοιοῦν·
그것은 자신이 가까이 가는 바위들에 그 색깔을 똑같이 맞추어 변화하기 때문이다.
πρὸς ὃ καὶ Πίνδαρος ἐποίησε
"
ποντίου θηρὸς χρωτὶ μάλιστα νόον
προσφέρων πάσαις πολίεσσιν ὁμίλει
"
καὶ Θέογνις
"
πουλύποδος νόον ἴσχε πολυχρόου, ὃς ποτὶ πέτρῃ,
τῇ προσομιλήσῃ, τοῖος· ἰδεῖν ἐφάνη. "
τοῦτο δὴ καὶ τοὺς πανουργίᾳ καὶ δεινότητι ὑπερφέροντας ἔχειν τὸ ἐπιτήδευμα λέγουσιν, ὡς ὑπὲρ τοῦ λαθεῖν καὶ διαφυγεῖν τοὺς πλησίον ἑαυτοὺς ἀεὶ ἀπεικάζειν πολύποδι.
이 점에 대해 핀다로스 역시 다음과 같이 시를 지었다. "바다 야수의 피부에 마음을 가장 잘 맞추어 모든 도시와 어울려라." 그리고 테오그니스도 시를 지었다. "다채로운 색의 문어와 같은 마음을 가져라. 그것은 자신이 달라붙은 바위와 같은 모습으로 보이니 말이다." 진정 교활함과 영악함에서 뛰어난 자들도 이 같은 행태를 보인다고들 하는데, 이는 들키지 않고 주변 사람들을 피해 달아나기 위해 자신을 늘 문어와 같이 만들기 때문이다.
ἢ καθάπερ ἐσθῆτι τῇ χρόᾳ νομίζουσι χρῆσθαι, ῥᾳδίως οὕτως ᾗ βούλεται μετενδυόμενον;
아니면 그것이 색깔을 마치 의복처럼 사용하여, 자신이 원하는 대로 쉽게 갈아입는다고 생각하는 것인가?
ἆρʼ οὖν τὴν μὲν ἀρχὴν αὐτὸς ἐνδίδωσι τοῦ πάθους δείσας, τὰ δὲ κύρια τῆς αἰτίας ἐν ἄλλοις ἐστί;
그렇다면 문어 자신은 두려움 때문에 변화의 시작만을 제공할 뿐이고, 그 원인의 주된 요인들은 다른 것들 속에 있는 것인가?
σκόπει δή, κατʼ Ἐμπεδοκλέα
"γνοὺς ὅτι πάντων εἰσὶν ἀπορροαὶ ὅσσʼ ἐγένοντο· "
οὐ γὰρ ζῴων μόνον οὐδὲ φυτῶν οὐδὲ γῆς καὶ θαλάττης, ἀλλὰ καὶ λίθων ἄπεισιν ἐνδελεχῶς πολλὰ ῥεύματα καὶ χαλκοῦ καὶ σιδήρου·
그렇다면 엠페도클레스에 따라 다음과 같이 생각해보라. "생겨난 모든 것에는 유출물이 있음을 깨닫고." 왜냐하면 동물이나 식물, 땅과 바다뿐만 아니라, 돌과 청동과 철에서도 끊임없이 수많은 흐름이 빠져나가기 때문이다.
καὶ γὰρ φθείρεται πάντα καὶ ὄδωδε τῷ ῥεῖν ἀεί τι καὶ φέρεσθαι συνεχῶς·
실제로 모든 것은 항상 무언가가 흘러나오고 끊임없이 운반됨으로써 닳아 없어지며 냄새를 풍긴다.
καὶ γὰρ ἕλξεις ἢ ἐπιπηδήσεις ποιοῦσι ταῖς ἀπορροαῖς, οἱ μὲν ἐμπλοκὰς αὐτῶν οἱ δὲ πληγὰς οἱ δʼ ὤσεις τινὰς καὶ περιελάσεις ὑποτιθέμενοι.
실제로 유출물들에 의해 끌어당김이나 튕겨나감이 생겨나는데, 어떤 이들은 그것들의 뒤얽힘을, 어떤 이들은 충돌을, 또 어떤 이들은 밀어냄과 회전 운동을 원인으로 가정한다.
μάλιστα δὲ τῶν παράλων πετρῶν ἐπιρραινομένων καὶ ψηχομένων ὑπὸ τῆς θαλάττης, ἀπιέναι μέρη καὶ θραύσματα πολλὰ καὶ λεπτὰ εἰκὸς συνεχῶς, ἃ τοῖς χρώμασιν ἀλλήλων διαφέροντα τοῖς μὲν ἄλλοις οὐ προσίσχεται σώμασιν ἀλλὰ λανθάνει περιολισθάνοντα τῶν πυκνοτέρους ἐχόντων πόρους ἢ διεκθέοντα τῶν μανοτέρους.
특히 해안의 바위들이 바닷물에 씻기고 깎일 때, 수많은 미세한 파편과 조각들이 끊임없이 빠져나가는 것이 당연하다. 이것들은 서로 색깔이 다른데, 다른 물체들에는 붙지 않고, 구멍이 더 조밀한 것들의 표면에서는 미끄러져 떨어지거나 더 성긴 것들의 구멍은 그냥 통과해 버려 보이지 않게 된다.
ὁ δὲ πολύπους τήν τε σάρκα προσιδεῖν αὐτόθεν ἀνθρηνιώδης καὶ πολύπορος καὶ δεκτικὸς ἀπορροῶν ἐστιν·
반면에 문어는 그 살을 바로 보아도 벌집 모양이고 구멍이 많아 유출물을 받아들이기 쉽다.
ὅταν δὲ δείσῃ, τῷ πνεύματι τρεπόμενος καὶ τρέπων οἷον ἔσφιγξε τὸ σῶμα καὶ συνήγαγεν, ὥστε προσδέχεσθαι καὶ στέγειν ἐπιπολῆς τὰς τῶν ἐγγὺς ἀπορροάς·
그리고 그것이 두려워할 때, 호흡이 바뀌고 스스로를 바꿈으로써 자신의 몸을 죄어 수축시키는 셈이 되어, 가까이 있는 것들의 유출물을 표면에 받아들여 붙잡아두게 된다.
καὶ γὰρ ἡ τραχύτης μετὰ τῆς μαλακότητος ἕλικας παρέχουσα τοῖς ἐπιφερομένοις μέρεσι μὴ σκεδαννυμένοις ἀλλʼ ἀθροιζομένοις καὶ προσμένουσι, σύγχρουν ἀπεργάζεται τὴν ἐπιφάνειαν τοῖς ἐγγύτατʼ οὖσιν.
실로 그것의 거침과 부드러움이 어우러져, 흘러 들어오는 미립자들에게 똬리를 제공함으로써, 미립자들이 흩어지지 않고 모여 머물게 하여, 표면을 가장 가까이 있는 것들과 같은 색깔이 되게 만드는 것이다.
τεκμήριον δὲ τῆς αἰτίας μέγα τὸ μήτε τοῦτον πᾶσιν ἐξομοιοῦσθαι τοῖς πλησίον μήτε τὸν χαμαιλέοντα τοῖς λευκοῖς χρώμασιν, ἀλλὰ μόνοις ἑκάτερον, ὧν ταῖς ἀπορροαῖς πόρους συμμέτρους ἔχουσιν.
이 원인의 커다란 증거는, 이 동물(문어)이 주변의 모든 것과 동화하는 것도 아니고, 카멜레온이 하얀 색깔들과 동화하는 것도 아니며, 오직 각자가 그 유출물에 맞는 크기의 구멍을 가진 대상들에만 동화한다는 사실이다.