§13ἀλλὰ τί δεῖ περὶ ταῦτα διατρίβειν, ἃ σαφὲς οὐδὲν οὐδʼ ὡρισμένον ἔχει τῷ καὶ τὰ πράγματα συγχυθῆναι τῶν Ῥωμαίων καὶ διαφθαρῆναι τοὺς ἐπʼ αὐτῶν ὑπομνηματισμούς, ὡς Λίβιος ἱστόρηκε;
하지만 리비우스가 기록한 바와 같이, 로마인들의 상황이 혼란해지고 그에 관한 기록들이 소실되었기 때문에, 아무런 명확함도 확실함도 가지지 못한 이러한 일들에 대해 왜 시간을 낭비해야 하겠는가?
τὰ γὰρ ὕστερον μᾶλλον ὄντα δῆλα καὶ καταφανῆ δεικνύει τὴν τῆς Τύχης εὐμένειαν, ᾗ ἔγωγε τίθεμαι καὶ τὴν Ἀλεξάνδρου τελευτήν, ἀνδρὸς εὐτυχήμασι μεγάλοις καὶ κατορθώμασι λαμπροῖς ὑπὸ θάρσους ἀμάχου καὶ φρονήματος ὥσπερ ἄστρου φερομένου καὶ διᾴττοντος ἐπὶ δυσμὰς ἐξ ἀνατολῶν καὶ βάλλοντος ἤδη τὰς τῶν ὅπλων αὐγὰς εἰς τὴν Ἰταλίαν, ὡς πρόφασις μὲν ἦν αὐτῷ τῆς στρατείας ὁ Μολοττὸς Ἀλέξανδρος ὑπὸ Βρεττίων καὶ Λευκανῶν περὶ Πανδοσίαν κατακεκομμένος· ὁ δʼ ἄγων αὐτὸν ὡς ἀληθῶς ἐπὶ πάντας ἀνθρώπους δόξης ἔρως καὶ ἡγεμονίας ζῆλον ἔσχε καὶ ἅμιλλαν ὑπερβαλέσθαι τὰ Διονύσου καὶ Ἡρακλέους πέρατα τῆς στρατηλασίας.
그 이후의 일들이 한결 명백하고 뚜렷하여 운명의 호의를 보여주고 있기 때문이며, 나로서는 알렉산드로스의 죽음 역시 그 덕분으로 돌린다. 그는 위대한 행운과 찬란한 업적을 안고, 무적의 용기와 자부심에 이끌려 마치 별처럼 동쪽에서 서쪽으로 옮겨가고 번쩍이며 이미 이탈리아로 무기의 광채를 던지고 있었던 인물이었다. 에페이로스의 알렉산드로스가 판도시아 부근에서 브레티인들과 루카니아인들에 의해 난도질당해 죽은 것이 그에게는 원정의 구실이었으나, 진정으로 그를 온 인류로 이끌었던 것은 명예에 대한 사랑과 지배에 대한 열망, 그리고 디오뉘소스와 헤라클레스의 원정 한계를 넘어서고자 하는 경쟁심이었다.
τῆς δʼ Ἰταλίας ἐπυνθάνετο τὴν ἐν Ῥώμῃ δύναμιν καὶ ἀλκὴν ὥσπερ στόμωμα προτεταγμένην ὄνομα γὰρ καὶ δόξα τούτων ἐπιφανεστάτη διεπέμπετο πρὸς αὐτὸν ὥσπερ ἀθλητῶν μυρίοις ἐγγεγυμνασμένων πολέμοις.
그리고 이탈리아에 대해서는, 로마의 힘과 용맹함이 마치 최전선의 칼날처럼 전면에 배치되어 있다는 것을 그는 전해 들었다. 왜냐하면 수많은 전쟁으로 단련된 운동선수의 그것처럼, 그들의 지극히 현저한 이름과 명성이 그에게 전달되었기 때문이다.
"οὐ γὰρ ἀναιμωτί γε διακρινθήμεναι οἴω,"
συμπεσόντων ὅπλοις ἀνικήτοις φρονημάτων ἀδουλώτων.
“피를 흘리지 않고는 결코 갈라설 수 없으리라 생각하노라,” 정복되지 않은 정신이 무적의 무기와 충돌한다면 말이다.
πλῆθος μὲν γὰρ ἦσαν οὗτοι τρισκαίδεκα μυριάδων οὐκ ἐλάττους, πολεμικοὶ δὲ καὶ ἀνδρώδεις ἅπαντες,
"
ἐπιστάμενοι μὲν ἀφʼ ἵππων
ἀνδράσι μάρνασθαι καὶ ὅθι χρὴ πεζὸν ἐόντα. "
이들은 수에 있어서 13만 명보다 적지 않았고, 모두가 전투적이고 용맹하여, “말 위에서 사람들과 싸울 줄 알며, 또한 필요한 곳에서는 보병으로서 싸울 줄 아는” 자들이었다.