§23.1ἐπεὶ δὲ στρατηγὸς ἐκπεμφθεὶς μετὰ Κίμωνος ἐπὶ τὸν πόλεμον ἑώρα τόν τε Παυσανίαν καὶ τοὺς ἄλλους ἄρχοντας τῶν Σπαρτιατῶν ἐπαχθεῖς καὶ χαλεποὺς τοῖς συμμάχοις ὄντας, αὐτός τε πρᾴως καὶ φιλανθρώπως ὁμιλῶν καὶ τὸν Κίμωνα παρέχων εὐάρμοστον αὐτοῖς καὶ κοινὸν ἐν ταῖς στρατείαις ἔλαθε τῶν Λακεδαιμονίων οὐχ ὅπλοις οὐδὲ ναυσὶν οὐδʼ ἵπποις, εὐγνωμοσύνῃ δὲ καὶ πολιτείᾳ τὴν ἡγεμονίαν παρελόμενος.
키몬과 함께 전쟁터로 장군으로 파견된 아리스테이데스는, 파우사니아스와 다른 스파르타의 지휘관들이 동맹국들에게 고압적이고 가혹하게 대하는 것을 보았을 때, 자신은 온화하고 친절하게 사귀며 원정 중에 키몬이 그들에게 협조적이고 친근하게 대하도록 함으로써, 무기나 배나 말에 의해서가 아니라 배려와 정치적 수완을 통해 라케다이몬인들로부터 어느샌가 패권을 빼앗았다.
§23.2προσφιλεῖς γὰρ ὄντας τοὺς Ἀθηναίους τοῖς Ἕλλησι διὰ τὴν Ἀριστείδου δικαιοσύνην καὶ τὴν Κίμωνος ἐπιείκειαν ἔτι μᾶλλον ἡ τοῦ Παυσανίου πλεονεξία καὶ βαρύτης ποθεινοὺς ἐποίει.
아리스테이데스의 정의와 키몬의 관대함 덕분에 아테네인들은 이미 그리스인들에게 사랑을 받고 있었으나, 파우사니아스의 탐욕과 오만함은 그들을 더욱더 그리운 존재로 만들었다.
τοῖς τε γὰρ ἄρχουσι τῶν συμμάχων ἀεὶ μετʼ ὀργῆς ἐνετύγχανε καὶ τραχέως, τούς τε πολλοὺς ἐκόλαζε πληγαῖς ἢ σιδηρᾶν ἄγκυραν ἐπιτιθεὶς ἠνάγκαζεν ἑστάναι διʼ ὅλης τῆς ἡμέρας.
그는 동맹국의 지휘관들을 만날 때 늘 분노를 품고 거칠게 대했으며, 일반 병사들을 매질로 처벌하거나 철제 닻을 짊어지게 하여 하루 종일 서 있도록 강요했기 때문이다.
§23.3στιβάδα δʼ οὐκ ἦν λαβεῖν οὐδὲ χόρτον οὐδὲ κρήνῃ προσελθεῖν ὑδρευόμενον οὐδένα πρὸ τῶν Σπαρτιατῶν, ἀλλὰ μάστιγας ἔχοντες ὑπηρέται τοὺς προσιόντας ἀπήλαυνον.
또한 스파르타인들보다 먼저 잠자리용 짚이나 사료를 얻는 것도, 물을 긷기 위해 샘에 접근하는 것도 어느 누구에게도 허용되지 않았으며, 채찍을 든 시종들이 접근하는 자들을 쫓아냈다.
ὑπὲρ ὧν τοῦ Ἀριστείδου ποτὲ βουληθέντος ἐγκαλέσαι καὶ διδάξαι, συναγαγὼν τὸ πρόσωπον ὁ Παυσανίας οὐκ ἔφη σχολάζειν οὐδʼ ἤκουσεν.
이 일들에 대해 언젠가 아리스테이데스가 항의하고 설명하려 하자, 파우사니아스는 얼굴을 찌푸리며 자신은 여유가 없다고 말하고 귀를 기울이지도 않았다.
§23.4ἐκ τούτου προσιόντες οἱ ναύαρχοι καὶ στρατηγοὶ τῶν Ἑλλήνων, μάλιστα δὲ Χῖοι καὶ Σάμιοι καὶ Λέσβιοι, τὸν Ἀριστείδην ἔπειθον ἀναδέξασθαι τὴν ἡγεμονίαν καὶ προσαγαγέσθαι τοὺς συμμάχους πάλαι δεομένους ἀπαλλαγῆναι τῶν Σπαρτιατῶν καὶ μετατάξασθαι πρὸς τοὺς Ἀθηναίους.
이로 인해 그리스인들의 함대 사령관들과 장군들, 특히 키오스인, 사모스인, 레스보스인들이 나아와 아리스테이데스에게 패권을 넘겨받고, 오래전부터 스파르타인들로부터 벗어나 아테네인들에게로 전향하기를 바랐던 동맹국들을 포섭하라고 설득했다.
ἀποκριναμένου δʼ ἐκείνου τοῖς μὲν λόγοις αὐτῶν τό τε ἀναγκαῖον ἐνορᾶν καὶ τὸ δίκαιον, ἔργου δὲ δεῖσθαι τὴν πίστιν, ὃ πραχθὲν οὐκ ἐάσει πάλιν μεταβαλέσθαι τοὺς πολλούς, §23.5οὕτως οἱ περὶ τὸν Σάμιον Οὐλιάδην καὶ τὸν Χῖον Ἀνταγόραν συνομοσάμενοι περὶ Βυζάντιον ἐμβάλλουσιν εἰς τὴν τριήρη τοῦ Παυσανίου, προεκπλέουσαν ἐν μέσῳ λαβόντες.
아리스테이데스가 그들의 말에서 필요성과 정의를 모두 보았으나, 확증을 위해서는 그것이 실행되었을 때 민중이 다시 변심하는 것을 허용하지 않을 어떤 행동이 필요하다고 대답하자, 그리하여 사모스인 울리아데스와 키오스인 안타고라스 일당은 맹약을 맺고, 비잔티움 부근에서 앞서 항해하던 파우사니아스의 삼단노선을 가운데에 가두고 들이받았다.
ὡς δὲ κατιδὼν ἐκεῖνος ἐξανέστη καὶ μετʼ ὀργῆς ἠπείλησεν ὀλίγῳ χρόνῳ τοὺς ἄνδρας ἐπιδείξειν οὐκ εἰς τὴν αὐτοῦ ναῦν ἐμβεβληκότας, ἀλλʼ εἰς τὰς ἰδίας πατρίδας, ἐκέλευον αὐτὸν ἀπιέναι καὶ ἀγαπᾶν τὴν συναγωνισαμένην τύχην ἐν Πλαταιαῖς·
파우사니아스가 이를 보고 일어나 분노하며, 조만간 그들이 들이받은 것이 자신의 배가 아니라 그들 자신의 조국임을 보여주겠다고 위협하자, 그들은 그에게 물러나서 플라타이아이에서 함께 싸워준 그 운명에 감사하며 만족하라고 말하였다.
ἐκείνην γὰρ ἔτι τοὺς Ἕλληνας αἰσχυνομένους μὴ λαμβάνειν ἀξίαν δίκην παρʼ αὐτοῦ·
왜냐하면 그리스인들은 아직도 그 운명을 공경하여 그로부터 마땅한 벌을 거두지 않고 있는 것이기 때문이라는 것이었다.
τέλος δʼ ἀποστάντες ᾤχοντο πρὸς τοὺς Ἀθηναίους.
결국 그들은 반항하여 아테네인들에게 가버렸다.
§23.6ἔνθα δὴ καὶ τὸ φρόνημα τῆς Σπάρτης διεφάνη θαυμαστόν.
이리하여 스파르타의 고결한 기상 또한 놀라울 정도로 드러났다.
ὡς γὰρ ᾔσθοντο τῷ μεγέθει τῆς ἐξουσίας διαφθειρομένους αὐτῶν τοὺς ἄρχοντας, ἀφῆκαν ἑκουσίως τὴν ἡγεμονίαν καὶ πέμποντες ἐπὶ τὸν πόλεμον ἐπαύσαντο στρατηγούς, μᾶλλον αἱρούμενοι σωφρονοῦντας ἔχειν καὶ τοῖς ἔθεσιν ἐμμένοντας τοὺς πολίτας ἢ τῆς Ἑλλάδος ἄρχειν ἁπάσης.
권력의 크기 때문에 자신들의 지휘관들이 타락하는 것을 알아차리자, 그들은 자발적으로 패권을 포기하고 전쟁에 장군들을 파견하는 것을 중단했으니, 온 나라 그리스를 지배하는 것보다 시민들이 절제를 지키고 관습을 고수하는 것을 더 선호했기 때문이다.