§10.1ἀλλὰ διʼ ἐκεῖνα μᾶλλον ἤχθοντο τῷ Οὐαλλερίῳ καὶ προσέκρουον, ὅτι Βροῦτος μέν, ὃν πατέρα τῆς ἐλευθερίας ἐνόμιζεν ὁ δῆμος, οὐκ ἠξίωσε μόνος ἄρχειν, ἀλλὰ καὶ πρῶτον αὐτῷ συνάρχοντα προσείλετο καὶ δεύτερον
οὑτοσὶ δʼ,
ἔφασαν,
εἰς αὐτόν ἅπαντα συνενεγκάμενος οὐκ ἔστι τῆς Βρούτου κληρονόμος ὑπατείας μηδὲν αὐτῷ προσηκούσης, ἀλλὰ τῆς Ταρκυνίου τυραννίδος. §10.2καίτοι τί δεῖ λόγῳ μὲν Βροῦτον ἐγκωμιάζειν, ἔργῳ δὲ μιμεῖσθαι Ταρκύνιον, ὑπὸ ῥάβδοις ὁμοῦ πάσαις καὶ πελέκεσι κατιόντα μόνον ἐξ οἰκίας τοσαύτης τὸ μέγεθος ὅσην οὐ καθεῖλε τὴν τοῦ βασιλέως; καὶ γὰρ ὄντως ὁ Οὐαλλέριος ᾤκει τραγικώτερον ὑπὲρ τὴν καλουμένην Οὐελίαν οἰκίαν ἐπικρεμαμένην τῇ ἀγορᾷ καὶ καθ ο ρ ῶς αν ἐξ ὕψους ἅπαντα, δυσπρόσοδον δὲ πελάσαι καὶ χαλεπὴν ἔξωθεν, ὥστε καταβαίνοντος αὐτοῦ τὸ σχῆμα μετέωρον εἶναι καὶ βασιλικὸν τῆς προπομπῆς τὸν ὄγκον.
그러나 사람들은 다른 이유로 발레리우스에게 한층 더 원망과 반감을 품었다. 민중이 자유의 아버지로 여겼던 브루투스는 혼자 다스리는 것을 좋게 여기지 않아 먼저 첫 번째 동료 집정관을, 이어서 두 번째 동료를 자신에게 보태어 선출했기 때문이다. "하지만 이 자는," 그들은 말했다. "모든 권력을 자기 혼자에게 집중시켰으니, 자신에게는 아무런 상관도 없는 브루투스 집정관직의 상속인이 아니라, 타르퀴니우스 참주정의 상속인이다." "그렇다면 말로는 브루투스를 찬양하면서, 행동으로는 타르퀴니우스를 모방하여, 모든 속간과 도끼를 한데 거느리고, 허물어진 왕의 궁전도 미치지 못할 만큼 거대한 저택에서 홀로 내려올 필요가 어디에 있는가?" 실제로 발레리우스는 벨리아라고 불리는 언덕 위에 광장을 내려다보며 솟아 있고 외지에서는 접근하기 어렵고 험난한, 다소 과장된 저택에 살고 있었다. 그리하여 그가 내려올 때 그의 모습은 높은 곳에 머물렀고, 호위 행렬의 장엄함은 군주와 같았다.
§10.3ὅσον οὖν ἐν ἀρχῇ καὶ πράγμασι μεγάλοις ἀγαθὸν ἦν ἔχειν ὦτα παρρησίαν ἀντὶ κολακείας προσιέμενα καὶ λόγους ἀληθεῖς, ἔδειξεν.
따라서 그는 권좌에 있고 큰일을 도모할 때 아첨 대신 솔직함을 받아들이는 귀와 진실한 말을 가지는 것이 얼마나 큰 유익인지를 보여주었다.
ἀκούσας γὰρ ὅτι τοῖς πολλοῖς ἁμαρτάνειν ἐδόκει τῶν φίλων διεξιόντων, οὐκ ἐφιλονείκησεν, οὐδʼ ἠγανάκτησεν, ἀλλὰ ταχὺ πολλοὺς συναγαγὼν τεχνίτας ἔτι νυκτὸς οὔσης κατέβαλε τὴν οἰκίαν καὶ κατέσκαψεν εἰς ἔδαφος πᾶσαν,
왜냐하면 많은 친구들이 상세히 이야기해 주는 것을 듣고 자신이 대중에게 잘못을 범하고 있는 것처럼 보인다는 것을 알게 되었을 때, 그는 말다툼을 하지도 않았고 분개하지도 않았으며, 아직 밤일 때 서둘러 많은 장인들을 모아 저택을 허물고 바닥까지 완전히 쓸어버렸기 때문이다.
§10.4ὥστε μεθʼ ἡμέραν τούς Ῥωμαίους ὁρῶντας καὶ συνισταμένους τοῦ μὲν ἀνδρὸς ἀγαπᾶν καὶ θαυμάζειν τὴν μεγαλοφροσύνην, ἄχθεσθαι δὲ τῆς οἰκίας καὶ ποθεῖν τὸ μέγεθος καὶ τὸ κάλλος, ὥσπερ ἀνθρώπου, διὰ φθόνον οὐ δικαίως καταλελυμένης, τοῦ δὲ ἄρχοντος, ὥσπερ ἀνεστίου, παρʼ ἑτέροις οἰκοῦντος.
그리하여 이튿날 이를 본 로마인들이 모여들어, 그의 대담하고 너그러운 기품에는 감탄하고 감동하면서도, 저택에 대해서는 마치 살아있는 인간이 질투로 인해 부당하게 파멸당한 것처럼 그 거대함과 아름다움을 아쉬워하며 탄식하였고, 통치자가 마치 집 없는 사람처럼 타인의 집에 얹혀사는 것을 안타까워했다.
ἐδέχοντο γὰρ οἱ φίλοι τὸν Οὐαλλέριον ἄχρι οὗ τόπον ἔδωκεν ὁ δῆμος αὐτῷ καὶ κατεσκεύασεν οἰκίαν ἐκείνης μετριωτέραν, ὅπου νῦν ἱερόν ἐστιν Οὐίκας Πότας ὀνομαζό μενον.
친구들은 민중이 발레리우스에게 땅을 내어주고 그 저택보다 겸손한 집을 지어줄 때까지 그를 맞아주었다. 그 자리에는 지금 비카 포타라고 불리는 신전이 서 있다.
§10.5βουλόμενος δὲ μὴ μόνον ἑαυτὸν, ἀλλὰ καὶ τὴν ἀρχὴν ἀντὶ φοβερᾶς χειροήθη καὶ προσφιλῆ ποιεῖν τοῖς πολλοῖς, τούς τε πελέκεις ἀπέλυσε τῶν ῥάβδων, αὐτάς τε τὰς ῥάβδους εἰς ἐκκλησίαν παριὼν ὑφῆκε τῷ δήμῳ καὶ κατέκλινε, μέγα ποιῶν τὸ πρόσχημα τῆς δημοκρατίας, καὶ τοῦτο μέχρι νῦν διαφυλάττουσιν οἱ ἄρχοντες.
그는 자신뿐만 아니라 그의 권력 또한 두려운 것 대신 민중에게 다루기 쉽고 친근한 것으로 만들고자 했기에, 속간에서 도끼를 제거하였고, 민회에 참석할 때는 속간 자체를 민중을 향해 숙이고 내렸으니, 이는 민주주의의 외관을 크게 드높인 것이었으며, 집정관들은 오늘날까지 이 관습을 지켜오고 있다.
§10.6ἐλάνθανε δὲ τούς πολλοὺς οὐχ ἑαυτὸν, ὡς ᾤοντο, ποιῶν ταπεινόν, ἀλλὰ τὸν φθόνον τῇ μετριότητι ταύτῃ καθαιρῶν καὶ κολούων, αὐτῷ δὲ προστιθεὶς τοσοῦτον μέγεθος δυνάμεως ὅσον ἀφαιρεῖν ἐδόκει τῆς ἐξουσίας, ὑποδυομένου μεθʼ ἡδονῆς αὐτῷ τοῦ δήμου καὶ φέροντος ἑκουσίως, ὥστε καὶ Ποπλικόλαν ἀνηγόρευσεν αὐτόν σημαίνει δὲ τοὔνομα δημοκηδῆ·
그러나 그는 대중이 생각한 것처럼 자신을 비하한 것이 아니라, 이 겸손함을 통해 질투를 가라앉히고 깎아내렸으며, 권한을 깎아내는 것처럼 보이면서도 그만큼 강력한 실권을 자신에게 더하고 있었다. 민중은 기꺼이 그의 지배에 순종하고 자발적으로 따랐기 때문이다. 그리하여 민중은 그를 '포플리콜라'라고 부르게 되었다. 이 이름은 '민중을 보살피는 자'를 뜻하며, 그의 옛 이름들보다 더 널리 쓰이게 되었다.
καὶ τοῦτο μᾶλλον ἴσχυσε τῶν ἀρχαίων ὀνομάτων, ᾧ καὶ ἡμεῖς χρησόμεθα τὸν λοιπὸν βίον τοῦ ἀνδρὸς ἱστοροῦντες.
우리 역시 이 인물의 남은 생애를 기록함에 있어서 이 이름을 사용할 것이다.