§2.1ἕβδομον ἐνιαυτὸν ἡ Ῥώμη καὶ τριακοστὸν ἤδη Ῥωμύλου βασιλεύοντος ᾠκεῖτο·
로물루스가 통치한 지 이미 서른일곱째 해에 로마는 영위되고 있었다.
πέμπτῃ δὲ ἱσταμένου μηνός, ἣν νῦν ἡμέραν νώνας Καπρατίνας καλοῦσι, θυσίαν τινὰ δημοτελῆ πρὸ τῆς πόλεως ὁ Ῥωμύλος ἔθυε περὶ τὸ καλούμενον Αἰγὸς ἕλος, καὶ παρῆν ἥ τε βουλὴ καὶ τοῦ δήμου τὸ πλεῖστον.
이 달의 초닷새 날, 즉 지금 사람들이 '카프라티나의 노나에'라고 부르는 날에, 로물루스는 도시 앞의 이른바 '염소 늪' 근처에서 공적인 희생 제사를 지내고 있었고, 원로원과 민중의 대부분이 그 자리에 함께 있었다.
§2.2ἐξαίφνης δὲ μεγάλης περὶ τὸν ἀέρα τροπῆς γενομένης καὶ νέφους ἐπὶ τὴν γῆν ἐρείσαντος ἅμα πνεύματι καὶ ζάλῃ, τὸν μὲν ἄλλον ὅμιλον ἐκπλαγέντα συνέβη φυγεῖν καὶ σκεδασθῆναι, τὸν δὲ Ῥωμύλον ἀφανῆ γενέσθαι, καὶ μήτε αὐτὸν ἔτι μήτε σῶμα τεθνηκότος εὑρεθῆναι, χαλεπὴν δὲ τινʼ ὑπόνοιαν ἅψασθαι τῶν πατρικίων, καὶ ῥυῆναι λόγον ἐν τῷ δήμῳ κατʼ αὑτῶν ὡς πάλαι βαρυνόμενοι τὸ βασιλεύεσθαι καὶ μεταστῆσαι τὸ κράτος εἰς αὑτοὺς θέλοντες ἀνέλοιεν τὸν βασιλέα, καὶ γάρ ἐδόκει τραχύτερον ἤδη προσφέρεσθαι καὶ μοναρχικώτερον αὐτοῖς.
그런데 갑자기 대기 속에 큰 이변이 일어나고 폭풍우와 함께 구름이 지상으로 내려앉으면서, 다른 무리들은 경악하여 도망치고 흩어지게 되었으나, 로물루스는 자취를 감추었고 그 자신도 죽은 몸도 다시는 발견되지 않았다. 이에 패트리키(귀족)들에 대한 불온한 의혹이 싹텄고, 민중 사이에는 그들이 오랫동안 왕정을 무겁게 여겨 권력을 자신들에게로 돌리고자 왕을 살해했다는 소문이 그들을 겨냥하여 유포되었다. 실제로 그가 이미 그들에게 더 엄하고 독재적으로 대하는 것처럼 보였기 때문이다.
§2.3ἀλλὰ ταύτην μὲν τὴν ὑποψίαν ἐθεράπευον εἰς θεῶν τιμὰς ἀνάγοντες ὡς οὐ τεθνηκότα τὸν Ῥωμύλον, ἀλλὰ κρείττονος ὄντα μοίρας·
그러나 귀족들은 로물루스가 죽은 것이 아니라 더 훌륭한 운명을 얻은 것이라 하여, 그를 신들의 반열로 올림으로써 이 의혹을 가라앉히고자 했다.
καὶ Πρόκλος, ἀνὴρ ἐπιφανής, διωμόσατο Ῥωμύλον ἰδεῖν εἰς οὐρανὸν σὺν τοῖς ὅπλοις ἀναφερόμενον, καὶ φωνῆς ἀκοῦσαι κελεύοντος αὐτὸν ὀνομάζεσθαι Κυρῖνον.
그리고 명망 있는 인물인 프로쿨루스는 로물루스가 무장을 한 채 하늘로 올라가는 것을 보았으며, 자신을 '퀴리누스'라 부르라고 명하는 목소리를 들었다고 맹세하였다.
§2.4ἑτέρα δὲ ταραχὴ καὶ στάσις κατελάμβανε τὴν πόλιν ὑπὲρ τοῦ μέλλοντος ἀποδειχθήσεσθαι βασιλέως, οὔπω τῶν ἐπηλύδων κομιδῇ τοῖς πρώτοις συγκεκραμένων πολίταις, ἀλλʼ ἔτι τοῦ τε δήμου πολλὰ κυμαίνοντος ἐν ἑαυτῷ καὶ τῶν πατρικίων ἐν ὑποψίαις ἐκ τοῦ διαφόρου πρὸς ἀλλήλους ὄντων, οὐ μὴν ἀλλὰ βασιλεύεσθαι μὲν ἐδόκει πᾶσιν, ἤρισαν δὲ καὶ διέστησαν οὐχ ὑπὲρ ἀνδρὸς μόνον, ἀλλὰ καὶ γένους, ὁπότερον παρέξει τὸν ἡγεμόνα, καὶ γάρ οἱ μετὰ Ῥωμύλου·
하지만 새로이 임명될 왕을 둘러싸고 또 다른 혼란과 파쟁이 도시를 덮쳤으니, 이주민들이 아직 최초의 시민들과 완전히 융합되지 않았을 뿐만 아니라, 민중은 여전히 그들 내부에서 크게 술렁이고 있었고 패트리키들 역시 서로 간의 이해 상충으로 의구심을 품고 있었기 때문이다. 그럼에도 불구하고 왕의 통치를 받아야 한다는 점에는 모두가 동의하였으나, 어떤 인물인가뿐만 아니라 어느 종족이 지도자를 배출할 것인가를 두고 다투며 분열하였다.
§2.5πρῶτοι συνοικίσαντες τὴν πόλιν οὐκ ἀνασχετὸν ἐποιοῦντο πόλεως καὶ χώρας τοὺς Σαβίνους μεταλαβόντας ἄρχειν βιάζεσθαι τῶν ἐπὶ ταῦτα δεξαμένων, καὶ τοῖς Σαβίνοις ἦν τις εὐγνώμων λόγος, ἐπεὶ Τατίου τοῦ βασιλέως αὑτῶν ἀποθανόντος οὐκ ἐστασίασαν πρὸς Ῥωμύλον, ἀλλʼ εἴασαν ἄρχειν μόνον, αὖθις ἀξιούντων τὸν ἄρχοντα γενέσθαι παρʼ αὑτῶν, οὔτε γάρ ἐκ ταπεινοτέρων κρείττοσι προσγενέσθαι, καὶ προσγενόμενοι πλήθει τε ῥῶσαι καὶ προαγαγεῖν εἰς ἀξίωμα πόλεως ἐκείνους μεθʼ ἑαυτῶν, ὑπὲρ μὲν οὖν τούτων ἐστασίαζον.
왜냐하면 로물루스와 함께, 처음으로 도시를 함께 개척한 이들은, 도시와 토지를 나누어 받은 사비니인들이 자신들을 받아들여 준 자들을 지배하려 드는 것을 도저히 용납할 수 없다고 여겼고, 사비니인들에게도 나름의 타당한 논리가 있었으니, 자신들의 왕 타티우스가 사망했을 때 로물루스에게 반란을 일으키지 않고 그가 단독으로 다스리도록 내버려 두었으므로, 이제 다시 지배자가 자신들 중에서 나와야 한다고 요구했기 때문이다. 그들은 더 비천한 자로서 더 우월한 자들에게 합류한 것이 아니며, 합류함으로써 인구 면에서 저들을 강화하고 자신들과 함께 도시를 존엄한 격으로 이끌어 주었기 때문이라는 것이다. 그리하여 이들은 이러한 일들을 두고 대립하고 있었다.
§2.6ὅπως δὲ μὴ σύγχυσιν ἐκ τῆς ἀναρχίας ἡ στάσις ἀπεργάσεται, μετεώρου τοῦ πολιτεύματος ὄντος, ἔταξαν οἱ πατρίκιοι, πεντήκοντα καὶ ἑκατὸν ὄντων αὑτῶν, ἕκαστον ἐν μέρει τοῖς βασιλικοῖς παρασήμοις κοσμούμενον θύειν τε τοῖς θεοῖς τὰ νενομισμένα καὶ χρηματίζειν ἓξ μὲν ὥρας τῆς νυκτός, ἓξ δὲ τῆς ἡμέρας.
무정부 상태로 인한 파쟁이 혼란을 낳지 않도록 하기 위해, 국정이 불안정한 상태에서 패트리키들은, 자신들이 백오십 명이었는데, 각자가 번갈아 왕의 표식을 갖추고 신들에게 관습적인 제사를 지내며 밤에 여섯 시간, 낮에 여섯 시간 동안 정무를 보기로 규정하였다.
§2.7καὶ γὰρ ἡ διανομὴ τῶν καιρῶν ἑκατέρου πρὸς ἱσότητα καλῶς ἔχειν ἐδόκει τοῖς ἄρχουσι, καὶ πρὸς τὸν δῆμον ἡ μεταβολὴ τῆς ἐξουσίας ἀφαιρεῖν τὸν φθόνον, ὁρῶντα τῆς αὐτῆς ἡμέρας καὶ νυκτὸς τὸν αὐτὸν ἰδιώτην ἐκ βασιλέως γινόμενον.
시간의 이러한 분배는 지배자들 각자에게 평등이라는 면에서 합당해 보였고, 권력의 이러한 교체는 민중의 시기심을 없애 주는 것으로 여겨졌기 때문이다. 민중은 같은 낮과 밤 동안에 동일한 인물이 왕에서 평민으로 돌아가는 것을 목격하게 되기 때문이었다.
τὸ δὲ σχῆμα τοῦτο τῆς ἀρχῆς μεσοβασιλείαν Ῥωμαῖοι καλοῦσιν.
이러한 통치 형태를 로마인들은 '메소바실레이아(간왕기)'라고 부른다.