Humanitext Reader

特土良 · 致斯卡普拉 §4-5

宽容先例与停止迫害的劝告

第 3 段,共 3 段 · 拉丁语

内容简介

德尔图良通过引用过去宽容总督的先例、塞维鲁皇帝对基督徒的优待、以及亚细亚属州基督徒集体自首的例子,警告总督放宽对基督徒的迫害。

§4Non te terremus, qui nec timemus, sed velim, ut omnes salvos facere possimus monendo μὴ θεομαχεῖν.
我们并非在恐吓你,因为我们自己并不害怕;但我希望,我们能够通过警告大家不要与神对抗来拯救所有人。
Potes et officio iurisdictionis tuae fungi et humanitatis meminisse, vel quia et vos sub gladio estis.
你既可以履行你的司法职责,又可以记住仁慈,哪怕只是因为你们自己也处于剑下。
Quid enim amplius tibi mandatur quam nocentes confessos damnare, negantes autem ad tormenta revocare? Videtis ergo, quomodo ipsi vos contra mandata faciatis, ut confessos negare cogatis.
因为除了谴责承认有罪的人,而将否认的人重新送去受刑之外,还给你们下达了什么更多的命令呢? 因此,你们看,你们自己是如何违背命令,强迫那些已经承认的人去否认的。
Adeo confitemini innocentes esse nos, quos damnare statim ex confessione non vultis.
你们如此不愿在承认之后立即谴责我们,足见你们承认我们是无罪的。
Si autem contenditis ad elidendos nos, iam ergo innocentiam expugnatis.
但如果你们执意要消灭我们,那么你们现在就是在攻击无罪本身。
Quanti autem praesides et constantiores et crudeliores dissimulaverunt ab huiusmodi causis? ut Cincius Severus, qui Thysdri ipse dedit remedium, quomodo responderent Christiani, ut dimitti possent: ut Vespronius Candidus, qui Christianum quasi tumultuosum civibus suis satisfacere dimisit: ut Asper, qui modice vexatum hominem et statim deiectum nec sacrificium compulit facere, ante professus inter advocatos et adsessores dolere se incidisse in hanc causam.
此外,有多少比你更坚定、更残酷的总督,都对这类案件视而不见? 例如辛基乌斯·塞维鲁,他自己在蒂斯德鲁斯提供了解决方法,教导基督徒该如何回答以便获得释放;又如韦斯普罗尼乌斯·坎迪杜斯,他将一名基督徒视作骚乱分子释放,以平息市民的怨气;又如阿斯佩尔,对于一个受到轻微折磨便立刻屈服的人,他甚至没有强迫其进行祭祀,并且在此之前他就已经在辩护士和助理审判官面前表明,自己对卷入这桩案件感到遗憾。
Pudens etiam missum ad se Christianum in elogio concussione eius intellecta dimisit, scisso eodem elogio, aine accusatore negans se auditurum hominem secundum mandatum.
普登斯也释放了一个被送到他面前的基督徒,因为他从起诉书中看出这是勒索,他撕毁了起诉书,并声称根据法令,如果没有控告者,他就不会审问此人。
Haec omnia tibi et de officio suggeri possunt et ab eisdem advocatis, qui et ipsi beneficia habent Christianorum, licet acclament quae volunt.
这一切既可以从你的职责例规中向你提出建议,也可以由那些辩护士提出,尽管他们口中喊着他们想喊的话,但他们自己也得到了基督徒的好处。
Nam et cuiusdam notarius, cum a daemone praecipitaretur, liberatus est, et quorundam propinquus et puerulus, et quanti honesti viri (de vulgaribus enim non dicimus) aut a daemoniis aut valetudinibus remediati sunt? Ipse etiam Severus, pater Antonini, Christianorum memor fuit.
因为甚至某人的书记员在被恶魔摔打时得到了解救,还有某些人的亲属和幼童,以及多少尊贵的人(我们且不说普通百姓)从恶魔或疾病中得到了治愈? 甚至安敦尼的父亲塞维鲁皇帝本人也记念着基督徒。
Nam et Proculum Christianum, qui Torpacion cognominabatur, Euhodiae procuratorem, qui eum par oleum aliquando curaverat, requisivit et in palatio suo habuit usque ad mortem eius; quem et Anto(??)s optime noverat lacte Christiano educatus.
因为他曾寻找被称为托尔帕基翁的基督徒普罗库鲁斯——他是尤霍迪亚的管家,曾用油治愈过皇帝——并将他留在自己的宫殿里直至其去世;安敦尼也非常熟悉此人,因为他曾由基督徒的乳汁抚育长大。
Sed et clarissimas feminas et clarissimes viros Severus, sciens huius sectae esse, non modo non laesit, verum et testimonio exornavit et populo furenti in nos pala(??) restitit.
而且塞维鲁知道极显贵的妇女和极显贵的男子属于这个派别,不仅没有伤害他们,反而以证言赞美他们,并公开抵制那些对我们发狂的民众。
Marcus quoque Aurelius in Gemanica expeditione Christianorum militum orationibus ad deum fectis imbres in siti illa impetrarit Quande non geniculationibus et ieiunationibus nostris etiam siccitates sunt depulsae? Tunc et populus adclamans duo deorum, qui solus potens, in Ievis nomine deo nostre testimonium reddidit.
马可·奥勒留也在日耳曼远征中,通过基督徒士兵向神献上的祷告,在那场干渴中求得了雨水。 什么时候干旱不曾因我们的屈膝祷告和斋戒而被驱散呢? 那时,民众也高呼着“向那唯一有力量的神中之神”,以朱庇特之名向我们的神作了见证。
Praeter haec depositum non abnegamus, matrimonium nullius adulteramus, pupilles pie tractamus, indigentibus refrigeramus, nulli malum pro male reddimus.
除此以外,我们不拒绝归还托付的财物,不通奸玷污任何人的婚姻,虔敬地对待孤儿,给贫困者带来抚慰,不以恶报恶。
Viderint qui sectam mentiuntur, quos et ipsi recusamus.
至于那些假冒我们派别的人,让他们自便吧,因为我们自己也排斥他们。
Quis denique de nobis alio nomine queritur? Quod aliud negotium patitur Christianus, nisi suae sectae, quam incestam, quam crudelem tanto tempore nemo probavit? Pro tanta innocentia, pro tanta probitate, pro iustitia, pro pudicitia, pro fide, pro veritate, pro deo vivo cremamur, quod nec sacrilegi nec hostes publici veri nec tot maiestatis rei pati solent.
总之,有谁因别的罪名指责我们呢? 基督徒除了因自己的派别之外,还承受过什么其他的官司? 而这么长时间以来,根本没有人能证明这个派别是乱伦或残酷的。 为了如此伟大的无罪、如此伟大的正直、为了正义、贞洁、信仰、真理以及活生生的神,我们竟被付之一炬;这种惩罚,是渎神者、真正的国家公敌,乃至那么多犯下叛国罪的人都不常遭受的。
Nam et nunc a praeside Legionis et a praeside Mauritaniae vexatur hoc nomen, sed gladio tenus, sicut et a primordio mandatum est animadverti in huiusmodi.
因为即使是现在,军团总督和毛里塔尼亚总督也在迫害这个名字,但仅限于用剑,正如起初被命令对这类人进行惩罚一样。
Sed maiora certamina, maiora praemia.
但更伟大的斗争,有更伟大的奖赏。
§5Grudelitas vestra gloria est nostra.
你们的残酷是我们的荣耀。
Vide tantum, ne hoc ipso, quod talia sustinemus, ad hoc solum videamur erumpere, ut hoc ipsum probemus, nes haec non timere, sed ultro vocare.
只须注意,免得正因为我们承受着这些,我们似乎只是为了证明这一件事而冲出来:即我们不害怕这些,反而主动去寻求它们。
Arrius Antoninus in Asia cum persequeretur instanter, omnes illius civitatis Christiani ante tribunalia eius se manu facta obtulerunt.
当阿里乌斯·安敦尼在亚细亚进行残酷迫害时,该城所有的基督徒结成一队,主动来到他的审判席前。
Tum ille paucis duci iussis reliquis ait, Ὦ δειλοὶ, εἰ θέλετε ἀποθνήσκειν, κρημνοὺς ἢ βρόχους ἔχετε.
于是,他命令将少数人拉去处决,对其余的人说:“胆小鬼们,如果你们想死,你们有悬崖和绳索!
Hoc si placuerit et hic fieri, quid facies de tantis milibus hominum, tot viris ac feminis, omnis sexus, omnis aetatis, omnis dignitatis, offerentibus se tibi? Quantis ignibus, quantis gladiis opus erit? Quid ipsa Carthago passura est, decimanda a te, cum propinquos, cum contubernales suos illic unusquisque cognoverit, cum viderit illic fortasse et tui ordinis viros et matronas et principales quasque personas et amicorum tuorum vel propinquos vel amicos? Parce ergo tibi, si non nobis.
”如果这也在这里发生,面对向你自首的成千上万的人,这么多男女,各种性别、各种年龄、各种身份,你将怎么办? 需要多少烈火,需要多少利剑? 要被你抽十分之一处死的世界大都市迦太基自身将承受怎样的痛苦? 那时每个人都会在其中认出自己的亲属和同伴,在其中甚至可能会看到与你同等阶级的男子、贵妇以及各位要人,或者你朋友的亲属或朋友。 因此,即使不为我们,也请为你自己留情。
Parce Carthagini, si non tibi.
即使不为你自己,也请为迦太基留情。
Parce provinciae, quae visa intentione tua obnoxia facta est concussionibus et militum et inimicorum suorum cuiusque.
请为这个属州留情,因为一旦看出你的意图,它就已经暴露在士兵们和每个人的仇敌的勒索之下了。
Magistrum neminem habemus, nisi deum solum.
除了独一的神之外,我们没有任何主人。
Hic ante te est nec abscondi potest, sed cui nihil facere possis.
祂就在你面前,且无法被隐藏,但祂是你无法对其做出任何伤害的。
Ceterum quos putas tibi magistros, homines sunt, et ipsi morituri quandoque.
至于你认为是自己主人的人,他们不过是凡人,他们自己也终有一天会死。
Nec tamen deficiet haec secta, quam tunc magis aedificari scias, cum caedi videtur.
然而这个派别并不会消亡,你应该知道,当它似乎被砍伐时,它反而被建设得更加稳固。
Quisque enim tantam tolerantiam spectans, ut aliquo scrupulo percussus, et inquirere accenditur, quid sit in causa, et ubi cognoverit veritatem, et ipse statim sequitur.
因为任何人看到如此伟大的坚忍,都会仿佛被某种疑虑触动,从而被激发起去探寻其缘由的热情,而一旦认识了真理,他自己也立刻会追随而去。

词汇与语法注释

  1. §4vel quia et vos sub gladio estis — 连词 vel 的解释。它直接与前句 Potes... meminisse 相连,为总督展示仁慈提供了额外动机(“因为你们自己也处于更高权力——即皇帝或神的审判——的剑下”)。
  2. §4εἰ θέλετε ἀποθνήσκειν, — 虚拟或形容词性分词 deiectum 的解释。意为“沮丧的”或“屈服的”(即放弃信仰的),作定语修饰宾语 hominem,指在轻微迫害下便放弃信仰的基督徒,总督阿斯佩尔因而没有对这种人做进一步的祭祀强求。
  3. §4ἀποθνήσκειν, κρημνοὺς — 属格单数 cuiusdam 指代某位显贵人物(可能是一个异教官员),其“书记员”(notarius)被基督徒从恶魔手中解救了出来。
  4. §5decimanda a te — 动形容词 decimanda(源自 decimo,意为抽取十分之一处死)修饰主语 Carthago。此处比喻性地将罗马军队的“十一抽杀律”(decimatio)应用于对迦太基市民的迫害和处决,以此警告迦太基的荒废。

引用这一段

特土良, 致斯卡普拉 §4-5. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:stoa0275.stoa003.humanitext-lat1:4-5

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。