Humanitext Reader

小塞内卡 · 论闲暇 §8.1-8.4

现实城邦的缺陷与贤者退居闲暇的必然性

第 8 段,共 8 段 · 拉丁语

内容简介

塞内卡援引克律西波斯的观点论证道,由于现实中的所有国家都存在严重缺陷,没有一个国家适合贤者参与,因此对贤者而言,选择闲暇的生活是必然的选择。

§8.1Adice nunc, quod e lege Chrysippi vivere otioso licet; non dico, ut otium patiatur, sed ut eligat.
现在还要加上这一点,即根据克律西波斯的规则,人被允许生活在闲暇之中;我不是说让他去忍受闲暇,而是说让他去选择闲暇。
Negant nostri sapientem ad quamlibet rem publicam accessurum; quid autem interest, quomodo sapiens ad otium veniat, utrum quia res publica illi deest, an quia ipse rei publicae, si non ubivis futura res publica est? Semper autem deerit fastidiose quaerentibus.
我们学派的人否认贤者会参与任何国家;但是,如果国家并非无处不在,那么贤者如何走向闲暇,究竟是因为国家缺少了他,还是他缺少了国家,这有什么区别呢? 但对于挑剔地寻找国家的人来说,国家总是会缺少的。
Interrogo, ad quam rem publicam sapiens sit accessurus.
我且问,贤者将要参与哪一个国家?
Ad Atheniensium, in qua Socrates damnatur, Aristoteles, ne damnetur, fugit? in qua opprimit invidia virtutes? Negabis mihi accessurum ad hanc rem publicam sapientem.
是阿提卡人的国家吗? 在那个国家里,苏格拉底被判有罪,亚里士多德为了不被判罪而逃亡,在那个国家里,嫉妒压制了美德? 你会对我说,贤者不会参与这个国家。
§8.2Ad Carthaginiensium ergo rem publicam sapiens accedet, in qua adsidua seditio et optimo cuique infesta libertas est, summa aequi ac boni vilitas, adversus hostes inhumana crudelitas, etiam adversus suos hostilis? Et hanc fugiet.
那么贤者会参与迦太基人的国家吗? 在那个国家里,内讧不断,自由对所有最优秀的人都有害,公正与善良的价值极其低微,对敌人有着非人道的残酷,甚至对自家人也视如仇敌? 这个国家他也会避开。
§8.3Si percensere singulas voluero, nullam inveniam, quae sapientem aut quam sapiens pati possit.
如果我想逐个审视,我将找不到任何一个既能容纳贤者、又能让贤者忍受的国家。
Quodsi non invenitur illa res publica, quam nobis fingimus, incipit omnibus esse otium necessarium, quia quod unum praeferri poterat otio, nusquam est.
但如果找不到我们自己所构想的那个国家,闲暇就对所有人开始变得必要了,因为唯一可以优先于闲暇的东西,在任何地方都不存在。
§8.4Si quis dicit optimum esse navigare, deinde negat navigandum in eo mari, in quo naufragia fieri soleant et frequenter subitae tempestates sint, quae rectorem in contrarium rapiant, puto hic me vetat navem solvere, quamquam laudet navigationem.
如果有人说航海是最好的,接着又说不应该在那个常发生海难、且频繁出现将舵手冲向相反方向的突发风暴的海域航行,我认为这个人虽然赞美航海,实际上却是在禁止我启航。

词汇与语法注释

  1. §8.1vivere otioso licet — 无人称动词 `licet`(被允许)带有所格 `otioso`(闲暇之人),该所格充当不定式 `vivere` 的逻辑主语。由于受到 `licet` 的支配,此处使用了与格而非宾格的 `otiosum`。
  2. §8.1utrum quia res publica illi deest, an quia ipse rei publicae — 省略句结构。在后半句 `an quia ipse rei publicae` 中,省略了前半句的动词 `deest`,需补全理解为:“或者因为他自己对于国家而言是缺失的(即他不适合该国家)”。
  3. §8.3quae sapientem aut quam sapiens pati possit — 并行结构,其中主格和宾格关系代词对称性地反转。在前半句 `quae sapientem...` 中,关系代词 `quae` 为主格(国家),`sapientem` 为宾格(贤者,作为 `pati` 的宾语);在后半句 `quam sapiens...` 中,`quam` 为宾格(国家,作为 `pati` 的宾语),而 `sapiens` 为主格(贤者)。
  4. §8.4puto hic me vetat — 动词 `puto`(我认为)以插入语或引导主句的形式出现,后面接主句 `hic me vetat...`(此人禁止我……)。此处的 `hic` 是指示代名词,充当 `vetat` 的主语,指代条件句中假设的那个人。

引用这一段

小塞内卡, 论闲暇 §8.1-8.4. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:stoa0255.stoa011.humanitext-lat2:8.1-8.4

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。