§8.1Adice nunc, quod e lege Chrysippi vivere otioso licet;
さらに次のことを加えよ。 クリューシッポスの規則によれば、閑暇のうちに生きることが(賢者に)許されている。
non dico, ut otium patiatur, sed ut eligat.
私は、彼が閑暇を堪え忍ぶべきだと言っているのではなく、それを選ぶべきだと言っているのだ。
Negant nostri sapientem ad quamlibet rem publicam accessurum;
私たちの学派の人々は、賢者はいかなる国家にも携わるわけではないと言う。
quid autem interest, quomodo sapiens ad otium veniat, utrum quia res publica illi deest, an quia ipse rei publicae, si non ubivis futura res publica est? Semper autem deerit fastidiose quaerentibus.
しかし、もし国家がどこにでも存在するわけではないとするならば、賢者がどのようにして閑暇に至るか、すなわち、国家が彼に欠けているからなのか、それとも彼自身が国家に欠けているからなのかに、何の関わりがあろうか。 しかし、えり好みして探す人々には、(国家は)常に欠けているであろう。
Interrogo, ad quam rem publicam sapiens sit accessurus.
私は問う、賢者はいかなる国家に携わろうとするのか。
Ad Atheniensium, in qua Socrates damnatur, Aristoteles, ne damnetur, fugit? in qua opprimit invidia virtutes? Negabis mihi accessurum ad hanc rem publicam sapientem.
ソクラテスが有罪宣告され、アリストテレスが有罪宣告を免れるために逃亡した、あの主権者たるアテナイ人の国家にか。 そこでは嫉妬が徳を抑圧している。 君は、賢者がこの国家には携わらないだろうと私に否定する(言う)だろう。
§8.2Ad Carthaginiensium ergo rem publicam sapiens accedet, in qua adsidua seditio et optimo cuique infesta libertas est, summa aequi ac boni vilitas, adversus hostes inhumana crudelitas, etiam adversus suos hostilis? Et hanc fugiet.
では、カルタゴ人の国家に賢者は携わるだろうか。 そこでは絶え間ない内紛があり、自由は最も優れた人々にとって有害であり、公正と善への評価は極めて低く、敵に対しては非人間的な残酷さがあり、身内の者に対しても敵対的である。 この国家をも彼は避けるだろう。
§8.3Si percensere singulas voluero, nullam inveniam, quae sapientem aut quam sapiens pati possit.
もし私が一つ一つを数え上げようと欲するなら、賢者を受け入れられる国家、あるいは賢者が耐えられる国家を、一つも見出さないであろう。
Quodsi non invenitur illa res publica, quam nobis fingimus, incipit omnibus esse otium necessarium, quia quod unum praeferri poterat otio, nusquam est.
だが、もし私たちが思い描くようなあの国家が見つからないならば、すべての人にとって閑暇が必要なものになり始める。 なぜなら、閑暇よりも優先され得た唯一のものが、どこにも存在しないからである。
§8.4Si quis dicit optimum esse navigare, deinde negat navigandum in eo mari, in quo naufragia fieri soleant et frequenter subitae tempestates sint, quae rectorem in contrarium rapiant, puto hic me vetat navem solvere, quamquam laudet navigationem.
もしある人が、航海することは最善であると言いながら、その一方で、難破が起こるのが常であり、操舵手を逆方向に押し流す突発的な嵐が頻繁に起こるようなあの海においては、航海すべきではないと言うならば、彼が航海を称賛しているにもかかわらず、私に出航することを禁じているのだと私は考える。