Humanitext Reader

居普良 · 致德美特里阿努斯 §1-3

保持沉默的缘由与世界的衰老与没落

第 1 段,共 9 段 · 拉丁语

内容简介

作者向敌视基督教的德米特里安解释了自己此前保持沉默的原因,并指出当前世界的各种衰退和灾难并非基督徒的过错,而是世界本身已经衰老并走向没落的自然法则使然。

§1Oblatrantem te et aduersus Deum qui unus et uerus est ore sacrilego et uerbis impiis obstrepentem frequenter, Demetriane, contempseram uerecundius et melius existimans errantis inperitiam silentio spernere quam loquendo dementis insaniam prouocare.
德米特里安啊,对于你频繁地用亵渎的口和不敬的言语,针对那唯一且真实的上帝吠叫和喧闹,我此前一直予以轻蔑的默然对待,认为以沉默蔑视迷途者的愚昧,比通过言语激怒疯子的疯狂更为得体和妥当。
nec hoc sine magisterii diuini auctoritate faciebam, cum scriptum sit: in aures inprudentis noli quicquam dicere, ne quando audierit inrideat sensatos sermones tuos, et iterum: noli respondere inprudenti ad inprudentiam eius ne similis fias illi, et sanctum quoque iubeamur intra conscientiam nostram tenere nec inculcandum porcis et canibus exponere loquente Domino et dicente: ne dederitis sanctum canibus neque miseritis margaritas uestras ante porcos, ne inculcent eas pedibus suis.
我这样做并非没有神圣教诲的权威,因为经上写着:“不要在愚昧人的耳中说话,免得他听了就蔑视你明智的言语”;又说:“不要照愚昧人的愚妄回答他,免得你与他一样”;并且我们也奉命将圣物保留在我们的良心之中,而不应将其暴露给猪狗去践踏,正如主所说、所言:“不要把圣物给狗,也不要把你们的珍珠丢在猪前,免得它们用脚践踏了珍珠”。
nam cum ad me saepe studio magis contradicendi quam uoto discendi uenires et clamosis uocibus personans malles tua inpudenter ingerere quam nostra patienter audire, ineptum uidebatur congredi tecum, quando facilius esset et leuius turbulenti maris concitos fluctus clamoribus retundere quam tuam rabiem tractatibus coercere.
因为当你常常来到我这里,与其说是怀着学习的期盼,不如说是怀着反驳的热忱,大声喧哗,宁愿厚颜无耻地塞进你自己的话,也不愿耐心地听我们说话,与你交锋便显得不合时宜,因为要用喊叫来平息汹涌的大海那被激起的波涛,比用论证来约束你的狂暴要容易和轻松得多。
certe et labor inritus et nullus effectus offerre lumen caeco, sermonem surdo, sapientiam bruto, cum nec sentire brutus possit nec caecus lumen admittere nec surdus audire.
确实,向瞎子提供光芒、向聋子提供言语、向畜类提供智慧,既是徒劳无功,也毫无效果,因为畜类既不能感知,瞎子也不能接纳光芒,聋子也不能听见。
§2Haec considerans saepe conticui et inpatientem patientia uici, cum nec docere indocilem possem nec impium religione comprimere nec furentem lenitate cohibere.
考虑到这些,我常常保持沉默,以耐心战胜了那缺乏耐心的人,因为我既无法教导不愿受教的人,也无法用宗教约束不敬的人,更无法用温和遏制疯狂的人。
sed enim cum dicas plurimos conqueri et quod bella crebrius surgant, quod lues, quod fames saeuiant, quodque imbres et pluuias serena longa suspendant nobis imputari, tacere ultra non oportet, ne iam non uerecundiae, sed diffidentiae esse incipiat quod tacemus, et dum criminationes falsas contemnimus refutare, uideamur crimen agnoscere.
然而,既然你说有极多的人在抱怨,说战争更频繁地爆发、瘟疫与饥荒肆虐,以及漫长的晴天阻碍了雨水降临,这些都归咎于我们,那么便不应再保持沉默了,免得我们保持沉默被开始归结于畏缩而非谦逊,且当我们不屑于驳斥虚假的指控时,倒显得我们承认了罪名。
respondeo igitur et tibi, Demetriane, pariter et ceteris quos tu forsitan concitasti et aduersum nos odia tuis maledicis uocibus seminando comites tibi plures radicis adque originis tui pullulatione fecisti: quos tamen sermonis nostri admittere credo rationem.
因此,德米特里安,我也同样回答你,以及那些也许被你煽动起来、因你用毁谤之言播下对我们的仇恨而通过你根源的萌芽成为你同伙的其他人:然而,我相信他们会接受我们论述的理。
nam qui ad malum motus est mendacio fallente multo magis ad bonum mouebitur ueritate.
因为那因虚妄的谎言而被驱使向恶的人,必将更容易被真理驱使向善。
§3Dixisti per nos fieri et quod nobis debeant inputari omnia ista quibus nunc mundus quatitur et urguetur, quod dii uestri a nobis non colantur.
你说,目前世界所遭受和苦难的一切动荡,都是因我们而起,且必须归咎于我们,因为你们的神明没有受到我们的崇拜。
qua in parte qui ignarus diuinae cognitionis et ueritatis alienus es illud primo in loco scire debes senuisse iam saeculum, non illis uiribus stare quibus prius steterat nec uigore et robore ipso ualere quo antea praeualebat.
在这一方面,你这个对神圣知识一无所知且与真理疏远的人,首先应当知道,世界已经衰老了,它不再以先前的力量立足,也不再以从前所具有的那种活力与强壮而强盛。
hoc etiam nobis tacentibus et nulla de scripturis sanctis praedicationibusque diuinis documenta promentibus mundus ipse iam loquitur et occasum sui rerum labentium probatione testatur.
即使我们保持沉默,不从圣经和神圣的宣告中提出任何证据,世界本身也已经表明了这一点,并通过事物衰退的证明来见证自身的没落。
non hieme nutriendis seminibus tanta imbrium copia est, non frugibus aestate torrendis solita flagrantia est nec sic uerna de temperie sua laeta sunt nec adeo arboreis fetibus autumna fecunda sunt.
冬日里没有那么丰沛的雨水来滋养种子,夏日里没有那惯常的热量来烤熟庄稼,春季的气候不再那么温和宜人,秋季的树木果实也不再那么丰硕。
minus de ecfossis et fatigatis montibus eruuntur marmorum crustae, minus argenti et auri opes suggerunt exhausta iam metalla et pauperes uenae breuiantur in dies singulos.
从被开采和耗尽的山体中掘出的大理石板变少了,现在已经枯竭的矿藏所提供的金银财富也变少了,日渐贫瘠的矿脉每天都在收缩。
et decrescit ac deficit in aruis agricola, in mari nauta, miles in castris, innocentia in foro, iustitia in iudicio, in amicitiis concordia, in artibus peritia, in moribus disciplina.
并且,在田野里农夫减少并衰退,在海上是水手,在营房里是士兵,在广场上是无辜,在法庭上是正义,在友谊中是和谐,在艺术中是技能,在道德中是纪律。
putasne tu tantam posse substantiam rei senescentis existere, quantum prius potuit nouella adhuc et uegeta iuuenta pollere? minuatur necesse est quicquid fine iam proximo in occidua et extrema deuergit.
你以为,一个正在衰老之物的物质(力量),能够像它在依然崭新而充满活力的青年时期那样强大吗? 任何已经临近终点、倾斜向衰落和极点的事物,都必然会减少。
sic sol in occasu suo radios minus claro et igneo splendore iaculatur, sic declinante iam cursu exoletis cornibus luna tenuatur, et arbor quae fuerat ante uiridis et fertilis arescentibus ramis fit postmodum sterilis, senectute deformis, et fons qui exundantibus prius uenis largiter profluebat senectute deficiens uix modico sudore destillat.
因此,太阳在落山时射出的光芒不再那么明亮和炽热;因此,月亮在运行衰落时以磨损的角而变窄;曾经翠绿丰饶的树木,后来因枝条枯萎而变得不育、因年老而变形;而先前因水源充沛而源源不断流淌的泉水,因年老衰退,如今几乎只滴下些微的水汽。
haec sententia mundo data est, haec Dei lex est ut omnia orta occidant et aucta senescant et infirmentur fortia et magna minuantur et cum infirmata et deminuta fuerint finiantur.
这一判决已被赐予世界:这就是上帝的法则,即一切产生之物皆要消亡,成长之物皆要衰老,强壮之物皆要变弱,伟大之物皆要减少,而当它们变弱并减少时,便会走向终结。
Christianis inputas quod minuantur singula mundo senescente.
你把世界衰老过程中个别事物的减少归咎于基督徒。

词汇与语法注释

  1. §1contempseram — 过去完成时 `contempseram` 表达了作者过去长期以来对德米特里安持续不断的指责保持沉默、予以默然对待的态度。
  2. ¦10¦uerecundiae, sed diffidentiae esse — 属格 `uerecundiae` 和 `diffidentiae` 作连系动词 `esse` 的表语(叙述性属格),表示性质或归属,即“是谦逊的表现”或“是畏缩的表现”。
  3. ¦20¦senuisse iam saeculum — 这是由 `scire debes` 引导的带对格的不定式(A.C.I.)结构,其中 `saeculum` 为主格对格,完成时不定式 `senuisse` 为谓语,意为“世界已经衰老了”。

引用这一段

居普良, 致德美特里阿努斯 §1-3. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:stoa0104a.stoa002.humanitext-lat1:1-3

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。