§1Oblatrantem te et aduersus Deum qui unus et uerus est ore sacrilego et uerbis impiis obstrepentem frequenter, Demetriane, contempseram uerecundius et melius existimans errantis inperitiam silentio spernere quam loquendo dementis insaniam prouocare.
데메트리아누스여, 유일하고 참되신 하느님을 대적하여 모독하는 입과 불경한 말로 자주 짖어대고 소란을 피우는 당신에 대해, 나는 침묵으로 헤매는 자의 무지를 비웃는 것이 말함으로써 미치광이의 광기를 자극하는 것보다 더 신중하고 더 낫다고 생각하여, 참으로 정중하게 무시해 왔었다.
nec hoc sine magisterii diuini auctoritate faciebam, cum scriptum sit: in aures inprudentis noli quicquam dicere, ne quando audierit inrideat sensatos sermones tuos, et iterum: noli respondere inprudenti ad inprudentiam eius ne similis fias illi, et sanctum quoque iubeamur intra conscientiam nostram tenere nec inculcandum porcis et canibus exponere loquente Domino et dicente: ne dederitis sanctum canibus neque miseritis margaritas uestras ante porcos, ne inculcent eas pedibus suis.
내가 이를 신성한 가르침의 권위 없이 행한 것은 아니니, 성경에 이렇게 기록되어 있기 때문이다. “어리석은 자의 귀에 아무 말도 하지 말라. 그가 듣고 네 명철한 말을 비웃을까 염려된다.” 또한 “어리석은 자의 어리석음에 따라 그에게 대답하지 말라. 너도 그와 같아질까 염려된다.” 그리고 우리는 또한 거룩한 것을 우리 양심 안에 간직하고 돼지와 개들이 짓밟도록 내주지 말라는 명령을 받았으니, 주님께서 말씀하시고 이르시기를 “거룩한 것을 개들에게 주지 말고, 너희 진주를 돼지 앞에 던지지 말라. 그것들이 발로 그것들을 짓밟지 않게 하라” 하셨기 때문이다.
nam cum ad me saepe studio magis contradicendi quam uoto discendi uenires et clamosis uocibus personans malles tua inpudenter ingerere quam nostra patienter audire, ineptum uidebatur congredi tecum, quando facilius esset et leuius turbulenti maris concitos fluctus clamoribus retundere quam tuam rabiem tractatibus coercere.
왜냐하면 당신이 배우려는 바람보다는 반박하려는 열의를 가지고 내게 자주 와서, 시끄러운 목소리를 울리며 우리의 말을 참을성 있게 듣기보다 당신의 의견을 뻔뻔스럽게 밀어붙이기를 선호했을 때, 당신과 맞서는 것은 부적절해 보였기 때문이다. 요동치는 바다의 요동하는 파도를 소리쳐 잠재우는 것이, 당신의 광기를 논증으로 억누르는 것보다 더 쉽고 수월할 것이기 때문이다.
certe et labor inritus et nullus effectus offerre lumen caeco, sermonem surdo, sapientiam bruto, cum nec sentire brutus possit nec caecus lumen admittere nec surdus audire.
참으로 눈먼 이에게 빛을, 귀먹은 이에게 말을, 짐승에게 지혜를 건네는 것은 헛된 수고이자 아무런 효과도 없는 일이니, 짐승은 느낄 수 없고, 눈먼 이는 빛을 받아들일 수 없으며, 귀먹은 이는 들을 수 없기 때문이다.
§2Haec considerans saepe conticui et inpatientem patientia uici, cum nec docere indocilem possem nec impium religione comprimere nec furentem lenitate cohibere.
이러한 점들을 고려하여 나는 자주 침묵을 지켰고, 인내로써 조급한 자를 이겨냈으니, 배움이 없는 자를 가르칠 수도 없었고, 불경한 자를 신앙으로 억누를 수도 없었으며, 미쳐 날뛰는 자를 온화함으로 제어할 수도 없었기 때문이다.
sed enim cum dicas plurimos conqueri et quod bella crebrius surgant, quod lues, quod fames saeuiant, quodque imbres et pluuias serena longa suspendant nobis imputari, tacere ultra non oportet, ne iam non uerecundiae, sed diffidentiae esse incipiat quod tacemus, et dum criminationes falsas contemnimus refutare, uideamur crimen agnoscere.
그러나 전쟁이 더 자주 일어나고, 전염병과 기근이 맹위를 떨치며, 기나긴 가뭄이 비와 소나기를 멈추게 하는 것이 우리 탓으로 돌려진다고 많은 이들이 불평한다고 당신이 말하는 이상, 더 이상 침묵하는 것은 옳지 않다. 우리가 침묵하는 것이 이제는 신중함이 아니라 자신 없음에서 비롯된 것으로 보이기 시작하고, 우리가 거짓된 비난을 반박하는 것을 무시하는 동안 그 죄를 인정하는 것처럼 보이지 않게 하기 위해서이다.
respondeo igitur et tibi, Demetriane, pariter et ceteris quos tu forsitan concitasti et aduersum nos odia tuis maledicis uocibus seminando comites tibi plures radicis adque originis tui pullulatione fecisti: quos tamen sermonis nostri admittere credo rationem.
그러므로 데메트리아누스여, 당신과 아울러, 어쩌면 당신이 선동하여 우리에 대한 증오를 당신의 비방하는 목소리로 뿌림으로써 당신의 뿌리와 기원의 싹으로 당신의 동료로 만든 다른 많은 이들에게도 대답하고자 한다. 하지만 그들 역시 우리의 연설이 담고 있는 이성을 받아들이리라 믿는다.
nam qui ad malum motus est mendacio fallente multo magis ad bonum mouebitur ueritate.
거짓된 거짓말에 속아 악으로 움직인 자는 진리에 의해 선으로 움직이기가 훨씬 더 쉬울 것이기 때문이다.
§3Dixisti per nos fieri et quod nobis debeant inputari omnia ista quibus nunc mundus quatitur et urguetur, quod dii uestri a nobis non colantur.
당신은 현재 세계가 흔들리고 고통받고 있는 이 모든 재앙들이 우리 때문에 일어나고 있으며 우리 탓으로 돌려져야 한다고 말했으니, 그것은 너희의 신들이 우리에 의해 숭배되지 않기 때문이라는 것이다.
qua in parte qui ignarus diuinae cognitionis et ueritatis alienus es illud primo in loco scire debes senuisse iam saeculum, non illis uiribus stare quibus prius steterat nec uigore et robore ipso ualere quo antea praeualebat.
이 점에서, 신성한 인식에 무지하고 진리에서 멀어진 당신은 먼저 세상이 이미 늙었으며, 이전의 힘으로 서 있지 않고, 예전에 지배적이었던 그 활력과 강인함으로 기능하지 못하고 있다는 사실을 알아야 한다.
hoc etiam nobis tacentibus et nulla de scripturis sanctis praedicationibusque diuinis documenta promentibus mundus ipse iam loquitur et occasum sui rerum labentium probatione testatur.
이는 우리가 침묵하고 성경과 신성한 선포에서 아무런 증거를 제시하지 않더라도, 세상 자체가 이미 말하고 있으며 쇠퇴해가는 사물들의 증거를 통해 스스로의 몰락을 입증하고 있는 바이다.
non hieme nutriendis seminibus tanta imbrium copia est, non frugibus aestate torrendis solita flagrantia est nec sic uerna de temperie sua laeta sunt nec adeo arboreis fetibus autumna fecunda sunt.
겨울에는 씨앗을 기르기 위한 비의 양이 그토록 풍부하지 않고, 여름에는 곡식을 익히기 위한 예전의 뜨거움이 없으며, 봄의 온화함이 그토록 기쁘지 않고, 가을의 나무 열매가 그토록 풍성하지 않다.
minus de ecfossis et fatigatis montibus eruuntur marmorum crustae, minus argenti et auri opes suggerunt exhausta iam metalla et pauperes uenae breuiantur in dies singulos.
채굴되고 피폐해진 산에서 대리석 판을 캐내는 일이 줄어들고, 이미 고갈된 광산은 은과 금의 부를 덜 제공하며, 가난해진 광맥은 하루가 다르게 줄어들고 있다.
et decrescit ac deficit in aruis agricola, in mari nauta, miles in castris, innocentia in foro, iustitia in iudicio, in amicitiis concordia, in artibus peritia, in moribus disciplina.
그리고 들에서는 농부가, 바다에서는 선원이, 병영에서는 군인이, 광장에서는 무죄함이, 재판에서는 정의가, 우정에서는 화합이, 예술에서는 기술이, 도덕에서는 규율이 감소하고 쇠퇴해가고 있다.
putasne tu tantam posse substantiam rei senescentis existere, quantum prius potuit nouella adhuc et uegeta iuuenta pollere? minuatur necesse est quicquid fine iam proximo in occidua et extrema deuergit.
당신은 늙어가는 사물의 힘이 여전히 새롭고 활기찬 청춘이었을 때 발휘할 수 있었던 만큼 크게 존재할 수 있다고 생각하는가? 종말에 이미 가까워져 몰락과 한계로 기울어지는 것은 무엇이든 감소할 수밖에 없다.
sic sol in occasu suo radios minus claro et igneo splendore iaculatur, sic declinante iam cursu exoletis cornibus luna tenuatur, et arbor quae fuerat ante uiridis et fertilis arescentibus ramis fit postmodum sterilis, senectute deformis, et fons qui exundantibus prius uenis largiter profluebat senectute deficiens uix modico sudore destillat.
이처럼 태양은 저물어 갈 때 그 광선을 덜 밝고 덜 뜨거운 빛으로 쏘아 보내며, 이처럼 달은 운행이 기울어 갈 때 닳아버린 뿔 모양으로 가늘어지고, 이전에는 푸르고 풍요로웠던 나무는 나중에 가지가 마르면서 불임이 되고 늙어 흉해지며, 이전에는 넘쳐흐르는 맥으로 풍부하게 흐르던 샘은 늙어 쇠하여 이제 겨우 적은 습기만을 떨어뜨릴 뿐이다.
haec sententia mundo data est, haec Dei lex est ut omnia orta occidant et aucta senescant et infirmentur fortia et magna minuantur et cum infirmata et deminuta fuerint finiantur.
이 판결이 세상에 내려졌으니, 태어난 모든 것은 소멸하고, 자란 것은 늙으며, 강한 것은 약해지고, 큰 것은 감소하여, 약해지고 감소했을 때 종말을 맞이하는 것이 하느님의 법이다.
Christianis inputas quod minuantur singula mundo senescente.
당신은 세상이 늙어가면서 개별적인 것들이 감소하는 것을 그리스도인들의 탓으로 돌리고 있는 것이다.