Humanitext Reader

居普良 · 致多纳图斯 §1-3

交谈的邀请与对皈依前疑惑的回想

第 1 段,共 6 段 · 拉丁语

内容简介

西普里安致信多纳图斯,迎接适合交谈与属灵教导的宁静时节。他回顾了自己的皈依经历,回忆起在体验到神圣恩典的力量之前,洗礼所带来的道德转变曾显得多么不可能。

§1Bene admones, Donate carissime: nam et promisisse me memini, et reddendi tempestiuum prorsus hoc tempus est, quo indulgente uindemia solutus animus in quietem sollemnes ac statas anni fatigantis indutias sortiatur.
你提点得极好,我最亲爱的多纳图斯:因为我不仅记得自己曾许下诺言,而且现在也确实是履行诺言的适宜时机,在此时节,因葡萄收获期的休假而得以放松的心灵,可在宁静中获得疲惫的一年里常规而固定的休战。
locus etiam cum die conuenit, et mulcendis sensibus ac fouendis ad lenes auras blandientis autumni hortorum facies amoena consentit: hic iocundum sermonibus diem ducere et studentibus fabulis in diuina praecepta conscientiam pectoris erudire.
场所亦与日子相得益彰,庭院的怡人景致,与媚人的秋日微风相契合,抚慰并滋养着感官:在此通过交谈度过愉快的一天,并借由热切的谈话,将内心的良知教化于神圣的诫命之中。
ac ne loqui nostrum arbiter profanus impediat aut clamor intemperans familiae strepentis obtundat, petamus hanc sedem: dant secessum uicina secreta, ubi dum erratici palmitum lapsus nexibus pendulis per harundines baiulas repunt, uiteam porticum frondea tecta fecerunt.
且为了不让世俗的旁观者阻碍我们的交谈,亦不让喧闹家仆的无节制喧嚣震耳欲聋,让我们前往这处座位:邻近的隐秘处提供了幽静,在那里,当葡萄藤蔓那游走不定的延伸带着垂悬的结节爬过支撑的芦苇时,它们构成了一座由绿叶覆盖、如拱廊般的葡萄架。
bene hic studia in aures damus, et dum in arbores et in uites uidemus, oblectante prospectu oculos amoenamus, animam simul et auditus instruit et pascit obtutus: quamquam tibi sola nunc gratia, sola cura sermonis est, contemptis uoluptariae uisionis inlecebris in me oculos tuos fixus es, qua ore, qua mente totus auditor es et hoc amore quo diligis.
在此我们得以专心听取教益,当瞩目于树木与葡萄藤时,我们以愉悦的远景娱悦双眼,同时听觉启迪着心灵,视觉也滋养着心灵:尽管对你而言,此刻唯有言说之恩,唯有对交谈的关切,你摒弃了耽于享乐的视觉诱惑,将目光凝视于我,无论神态还是心灵,你全然是一个倾听者,因你所怀的这份爱而如此。
§2Ceterum quale uel quantum est, quod in pectus tuum ueniat ex nobis, exilis ingenii angusta mediocritas tenues admodum fruges parit, nullis ad copiam fecundi caespitis culminibus ingrauescit, adgrediar tamen facultate, qua ualeo: nam et materia dicendi facit mecum.
然而,从我们这里传入你心怀的,究竟是何种或何等分量的东西,我那微薄才识的狭隘平庸,只能产出极度贫瘠的果实,并无肥沃土壤之丰饶作物,得以压弯其梢头;然而,我仍将竭我所能去尝试:因为所论的主题亦是在助我一臂之力。
in iudiciis, [contione] pro rostris opulenta facundia uolubili ambitione iactetur: cum de Domino et de Deo uox est, uocis pura sinceritas non eloquentiae uiribus nititur ad fidei argumenta sed rebus.
在法庭上、在[集会]中、或在演说坛前,让那华丽的口才以其圆滑的虚荣大肆炫耀吧:而当言及主与上帝之时,言语的纯粹真实,在寻求信仰的论据时,并非依靠雄辩的力量,而是依靠事实本身。
denique accipe non diserta, sed fortia, nec ad audientiae popularis inlecebram culto sermone fucata, sed ad diuinam indulgentiam praedicandam rudi ueritate simplicia: accipe quod sentitur, antequam discitur, nec per moras emporum longa agnitione colligitur, sed conpendio gratiae maturantis hauritur.
因此,请接纳并非辞藻华丽、而是坚实有力的言语;亦非用修饰的词句加以粉饰、以取悦于大众听众的诱惑,而是以质朴的真理而显得简单,旨在宣扬神圣的恩典:请接纳这在被理解之前便已被感知、非经由岁月的延宕与长期的认知积聚而成,而是借由那加速成全的恩典之捷径所汲取的东西。
§3Ego cum in tenebris atque in nocte caeca iacerem cumque in salo iactantis saeculi nutabundus ac dubius uestigiis oberrantibus fluctuarem uitae meae nescius, ueritatis ac lucis alienus, difficile prorsus ac durum pro illis tunc moribus opinabar, quod in salutem mihi diuina indulgentia pollicebatur, ut quis renasci denuo posset utque in nonam uitam lauacro aquae salutaris animatus, quod prius fuerat, exponeret et corporis licet manente conpage hominem animo ac mente mutaret.
当我正躺卧在黑暗与盲目的黑夜之中,在动荡尘世的波涛里摇晃不定、游移迟疑,伴着迷失的步伐而漂泊,对自己的生命一无所知,与真理和光明无缘:在当时我的性情看来,那神圣的恩典为了我的救赎而向我许诺的事,是极其困难且艰涩的:即,人竟能重新再次获得新生,并借由救赎之水的洗礼而被赋予新生命的活力,卸去其先前之所是,且纵使肉体的躯壳依然留存,却能在心灵与思想中将人加以蜕变。
qui possibilis, aiebam, tanta conuersio, ut repente ac perniciter exuatur, quod uel genuinum situ materiae naturalis obduruit uel usurpatum diu senio uetustatis inoleuit? alta haec et profunda penitus radice sederunt.
“如此巨大的转变,何以可能? ”我常自问,“那些因自然物质的境况而生来便已僵化的旧习,或是因长期的因循而在岁月的衰朽中根深蒂固的恶习,又怎能在转瞬之间便被迅速剥除? ”这些东西早已深深扎下了极其深沉的根基。
quando parcimoniam discit, qui epularibus cenis et largis dapibus adsueuit? et qui pretiosa ueste conspicuus in auro atque in purpura fulsit, ad plebeium se ac simplicem cultum quando deponit? fascibus ille oblectatus et honoribus esse priuatus et inglorius non potest.
那习惯了奢华宴席与丰盛佳肴的人,何时能学会节制? 而那身着华贵衣饰、在黄金与紫衣中闪耀夺目的人,何时能降尊纡贵地换上平民般朴素的装装束? 那曾耽溺于权标与荣耀的人,无法容忍自己沦为一介平民且默默无闻。
hic stipatus clientium cuneis, frequentiore comitatu officiosi agminis honestatus, poenam putat esse, cum solus est.
此人曾被大批门客所簇拥,因那履行职责的浩荡侍从行列而显得尊荣,一旦独处,便视之为一种惩罚。
tenacibus semper inlecebris necesse est, ut solebat, uinolentia inuitet, inflet superbia, iracundia inflammet, rapacitas inquietet, crudelitas stimulet, ambitio delectet, libido praecipitet.
在那些始终顽固的诱惑之下,正如往常一般,酗酒必将引诱,傲慢必将膨胀,愤怒必将点燃,贪婪必将扰乱,残忍必将刺激,野心必将取悦,而色欲必将使其堕落。

词汇与语法注释

  1. §1diem ducere... erudire — 不定式短语 ducere... erudire 在上下文里可以理解为省略了 est 或 licet 的补足语,或是承接前一句的 conuenit(相适宜)。此处将其译作叙述性的“(在这里……是适宜的)”。
  2. §1oculos tuos fixus es — 此处使用了类似于希腊语中动语态的被动分词用法(即保留宾语或关系夺格),被动形式的 fixus es(专注于)直接带宾语 oculos tuos(你的双眼)。
  3. §2moras emporum — 所供文本中的 emporum 应当是 temporum(时间的)之笔误,因此按照“时间的延宕”来理解并翻译。
  4. §3in nonam uitam — 文本中的 nonam(第九的)在洗礼的语境中说不通,应为 nouam(新的)之讹误。因此译作“进入新的生命”。
  5. §3opinabar... ut quis renasci — 虽然 opinabar(我认为)通常带对格加不定式结构,但在此处,引导名词性从句的 ut 从句(ut... posset)与前面的关系代词从句 quod... pollicebatur(神圣恩典所许诺的事)形成同位语关系,用以具体说明其内容。

引用这一段

居普良, 致多纳图斯 §1-3. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:stoa0104a.stoa001.humanitext-lat1:1-3

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。