Humanitext Reader

马格努斯·奥索尼乌斯 · 数字三的谜语 §1.1-1.90

关于数字三与九的诸般事物列举

第 2 段,共 2 段 · 拉丁语

内容简介

诗人列举了与数字“三”和“九”相关的各种神话、历史、自然科学、几何学、法律和文学典故,并宣告整首诗恰好由九十行组成。

§1.1Ter bibe vel totiens ternos: sic mystica lex est, §1.2vel tria potanti vel ter tria multiplicanti, §1.3inparibus novies ternis contexere coebum.
饮酒三次,或者饮酒三的三倍(九次):这是神秘的律法,无论是对于饮三次的人,还是对于将三与三相乘的人,都要用奇数的三的九倍(二十七)织成一个立方体。
§1.4Iuris idem tribus est, quod ter tribus: omnia in istis; §1.5forma hominis coepti plenique exactio partus §1.6quique novem novies fati tenet ultima finis, §1.7tris Ope progeniti fratres, tris ordine partae, §1.8Vesta, Ceres et Iuno, secus muliebre, sorores.
数字“三”所拥有的权利,与“三的三倍(九)”相同:万物皆在其中;人类生命的孕育之初,以及足月分娩的完成,还有那掌握着生命终极限度的九的九倍(八十一岁),由欧普斯(瑞亚)所生的三兄弟,以及按相同顺序出生的姐妹们,维斯塔、刻瑞斯和朱诺,均为女性之身。
§1.9inde trisulca Iovis sunt fulmina, Cerberus inde, §1.10inde tridens triplexque Helenae cum fratribus ovum.
因而,朱诺之夫(朱庇特)的雷霆是三叉的,刻耳柏洛斯也因而(有三个头),三叉戟也是,以及海伦与其兄弟们(卡斯托耳、波吕克斯)诞生于其中的三重卵也是。
§1.11ter nova Nestoreos implevit purpura fusos §1.12et totiens trino cornix vivacior.
新的紫色丝线曾三次填满涅斯托尔的(生命)纺锤,而寿命比这三倍岁数还要长寿的乌鸦,也度过了同样多的时光。
aevo. §1.13quam novies terni glomerantem saecula tractus §1.14vincunt aeripedes ter temo Nestore cervi, §1.15tris quorum aetates superat Phoebeius oscen, §1.16quem novies senior Gangeticus anteit ales, §1.17ales cinnameo radiatus tempora nido.
这只积聚了三的九倍(二十七)个世纪世代的乌鸦,被铜蹄的鹿群超越了三倍(八十一代),而涅斯托尔则被超越了三倍(三代);阿波罗的预言之鸟(大乌鸦)超越了这些鹿的三代寿命,而比大乌鸦还要年长九倍的恒河之鸟(不死鸟/凤凰)又超越了它,这只鸟从它那散发着肉桂香气的巢穴中,放射出光芒照亮它的太阳穴。
§1.18Tergemina est Hecate, tria virginis ora Dianae; §1.19tris Charites, tria Fata, triplex vox, trina elementa, §1.20tris in Trinacria Siredones; omnia terna: §1.21tris volucres, tris semideae, tris semipuellae, §1.22ter tribus ad palmam iussae certare camenis, §1.23ore manu flatu buxo fide voce canentes, §1.24tris sophiae partes, tria Punica bella, trimenstres §1.25annorum caelique vices noctisque per umbram §1.26tergemini vigiles, ter clara instantis Eoi §1.27signa canit serus deprenso Marte satelles.
赫卡忒是三重的,处女狄安娜的面孔有三张;三位美惠女神,三位命运女神,三重声音,三种元素,在特里纳克里亚(西西里)的三位塞壬;一切皆为三重:三只鸟,三位半神女,三位半处女,她们被命令与三的三倍(九位)缪斯(卡梅奈)竞争胜利的桂冠,用口、手、气息、黄杨木笛、竖琴和歌声来吟唱,哲学的三个部分,三次布匿战争,每三个月年岁与天体星空的交替更迭,以及在黑夜的阴影中三重的(轮流值班的)守卫,而当马尔斯被捕获时,那迟来的随从(雄鸡)唱出了即将来临的东方的三次清晰的信号。
§1.28et qui conceptus triplicatae vespere noctis §1.29iussa quater ternis adfixit opima tropaeis.
还有那位在三倍延长的黑夜的黄昏中受孕、将被命令的荣耀战利品悬挂在四的三倍(十二个)功绩(勋勋)之上的英雄(赫拉克勒斯)。
§1.30Et lyrici vates numero sunt Mnemosynarum, §1.31tris solas quondam tenuit quas dextera Phoebi: §1.32set Citheron totiens ternas ex aere sacravit
抒情诗人们的数量也等同于记忆女神(姆涅莫绪涅)的女儿们(九位),曾经,阿波罗的右手只扶持了其中的三位;但基泰隆山由于父辈的信仰,将同样数量的三倍(九位)奉献为青铜像,因为他们害怕怠慢了(其余的)六位。
§1.33relligione patrum, qui sex sprevisse timebant, §1.34trina Tarentino celebrata trinoctia ludo, §1.35qualia bis genito Thebis trieterica Baccho.
在塔兰托竞技(百年祭)中庆祝的三重三夜的祭典,就像在底比斯为双生的巴克科斯(狄奥尼索斯)每三年(隔年)举行一次的祭典。
§1.36tris primas Thraecum pugnas tribus ordine bellis §1.37Iuniadae patrio inferias misere sepulcro, §1.38illa etiam thalamos per trina aenigmata quaerens, §1.39qui bipes et quadrupes foret et tripes, omnia solus, §1.40terruit Aoniam volucris, leo, virgo triformis §1.41sphinx, volucris pennis, pedibus fera, fronte puella.
萨拉基亚人(色雷斯人)最初的三场决斗,在三场战争中依次,尤尼乌斯氏族的人将其作为祭品送往祖先的坟墓(追悼角斗比赛);她(斯芬克斯)也通过三重谜语寻找婚盟,询问谁是两足、四足和三足——而一切皆集于一人之身—— 这只长着翅膀、狮身、处女面容的三态斯芬克斯惊吓了阿奥尼亚(波伊奥蒂亚):翼上是鸟,足上是野兽,额上是少女。
§1.42Trina in Tarpeio fulgent consortia templo, §1.43humana efficiunt habitacula tergenus artes: §1.44parietibus qui saxa locat, qui culmine tigna, §1.45et qui supremo comit tectoria cultu.
在塔佩亚神殿(卡皮托里乌斯神殿)中闪耀着三位同伴(朱庇特、朱诺、密涅瓦),三种艺术构筑了人类的住所:在墙壁上砌石的人,在屋顶上架梁的人,以及用最高超的手艺修饰泥灰的人。
§1.46hinc Bromii quadrantal et hinc Sicana medimna: §1.47hoc tribus, hoc geminis tribus explicat usus agendi.
这里有布罗米乌斯(巴克科斯)的夸德兰塔尔(液体容量),那里有西西里的麦底姆诺斯(谷物容量):这一种在实际使用中展现为三,那一种展现为两个三(六)。
§1.48in physicis tria prima, deus, mundus, data forma: §1.49tergenus omnigenum, genitor, genetrix, generatum. §1.50Per trinas species trigonorum regula currit, §1.51aequilatus vel crure pari vel in omnibus inpar.
在自然学中,有三个第一原理:神、世界和被赋予的形相;三角形的法则贯穿于三种类型:等边,或两边相等(等腰),或在所有方面都不等(不等边)。
§1.52tris coit in partes numerus perfectus,1 ut idem §1.53congrege ter temo per ter tria dissoluatur.
完全数(六)分为三个部分,以便同样地聚集在一起时,通过三的三倍(九)被分解(为九分之三)。
§1.54tris primus par, impar habet mediumque: sed ipse, §1.55ut tris, sic quinque et septem quoque, dividit unus; §1.56et numero in toto positus sub acumine centri §1.57distinguit solidos coebo pergente 2 trientes, §1.58aequipares dirimens partes ex inpare temo: §1.59et paribus triplex medium, cum quattuor et sex §1.60bisque quaternorum secernitur omphalos idem.
第一个奇数(三)包含了偶数、奇数和中间值;但它本身,正如三一样,五和七也是,只有数字“一”能将其整除;并且它在整个数字中处于中心的尖点之下,随着立方体的进行,它区分出实体的三分之一,成为从奇数中分出相等部分的中轴;在偶数中也有三重中间值,当对于四、六、以及二的四倍(八)而言,相同的中心(肚脐)被区分开来。
§1.61Ius triplex, tabulae quod ter sanxere quaternae: §1.62sacrum, privatum et populi commune quod usquam est.
十二表法在三的四倍(十二张)板上制定的三重法律:神圣法、私法,以及在任何地方都属于人民的公法。
§1.63interdictorum trinum genus: unde repulsus §1.64vi fuero aut utrubi fuerit quorumve bonorum,
占有禁令有三种类型:因何我将被暴力驱逐(vi),或在两处的哪一处(utrubi),或属于他们的财产(quorum bonorum)。
§1.65triplex libertas capitisque minutio triplex.
三重自由(市民权的三要素),以及三重人格减等(剥夺市民权)。
§1.66trinum dicendi genus est: sublime, modestum §1.67et tenui filo.
演讲的文体有三种类型:高雅的、中庸的、以及纤细之线织成的(简朴的)。
triplex quoque forma medendi, §1.68cui logos aut methodos cuique experientia nomen, §1.69et medicina triplex: servare, cavere, mederi,
治疗的形式也同样是三重的,它们的名字分别是理性派(Logos)、系统派(Methodos)和经验派(Experience),且医学也是三重的:保持健康、预防疾病和治疗。
§1.70tris oratorum cultus; regnata Colosso §1.71quem Rhodos, Actaeae quem dilexistis Athenae §1.72et quem de scaenis tetrica ad subsellia traxit §1.73prosa Asiae, in causis numeros imitata chororum.
雄辩家有三种风格;受到巨像统治的罗得岛啊,以及你们所热爱的阿提卡的雅典,还有那被亚洲的散文从舞台拖拽到严肃的法庭席位上的风格,亚洲散文在诉讼中模仿了合唱队的旋律。
§1.74Orpheos hinc tripodes, quia sunt tria, terra, aqua, flamma.
奥菲斯的三脚祭坛便源于此,因为有三种元素:地、水、火。
§1.75triplex sideribus positus, distantia, forma.
天体有三重属性:位置、距离和形状。
§1.76et modus et genetrix modulorum musica triplex, §1.77mixta libris, secreta astris, vulgata theatris.
音乐,既是度量,又是度量之母,也是三重的,融合于书籍中,隐藏于星辰中,流传于剧场中。
§1.78Martia Roma triplex: equitatu, plebe, senatu, §1.79hoc numero tribus et sacro de monte tribuni.
战神的罗马是三重的:骑兵、平民和元老院;凭借这个数字划分了部族(Tribe),且从圣山中诞生了护民官(Tribune)。
§1.80tres equitum turmae, tria nomina nobiliorum.
骑兵有三个大队,高贵者有三个名字(个人名、氏族名、家族名)。
§1.81nomina sunt chordis tria, sunt tria nomina mensi.
琴弦有三个名字,月份也有三个名字。
§1.82Geryones triplices, triplex conpago Chimaerae: §1.83Scylla triplex, commissa tribus: cane, virgine, pisce.
三重的格律翁,喀迈拉的三重结合;三重的斯库拉,由三种结合而成:狗、处女和鱼。
§1.84Gorgones Harpalycaeque et Erinyes agmine temo, §1.85et tris fatidicae, nomen commune, Sibyllae, §1.86quarum tergemini fatalia carmina libri, §1.87quos ter quinorum servat cultura virorum.
戈耳工们、哈耳庇厄们和复仇女神们在其队伍中也是三个,且有三位拥有共同名字的、预言命运的西比拉,她们那写有命运之诗的三的二倍(六本,或三组)书籍,被三的五倍(十五位)男人们(十五人委员会)的祭仪所保存。
§1.88Ter bibe.
饮酒三次。
tris numerus super omnia, tris deus unus.
数字“三”超越万物;神是一而三(三位一体)。
§1.89hic quoque ne ludus numero transcurrat inerti, §1.90ter decies ternos habeat deciesque novenos.
在这里,为了不让这个文字游戏在松散的行数中流逝,让我们使它拥有三的十倍(三十行)与十的九倍(九十行)。

词汇与语法注释

  1. 1.3inparibus novies ternis contexere coebum — contexere 是不定式,用以解释 1.1 中的 mystica lex 或补充目的。coebum 是 cubum(立方体)的异体字,指奇数 27(三的九倍)构成了三的立方(3^3)。
  2. 1.13quam — 关系代词单数女性宾格,先行词是前一行(1.12)的 cornix(乌鸦)。它是 1.14 中 vincunt 的直接宾格。
  3. 1.23canentes — 现在分词,修饰 1.22 中的 camenis(缪斯们,与格)。虽然在形式上呈主格/宾格,但在语义上作为同格形容词性用法修饰这些歌唱的主体。
  4. 1.52perfectus — 指数论中的“完全数”(等于其所有真因子之和的数,此处指 6 = 1 + 2 + 3)。1.53 的 dissoluatur 描述了该数如何分解为其组成部分。
  5. 1.89ne ... transcurrat — 否定目的从句:“免得这一文字游戏(ludus)在松散、无序的行数中流失”。1.90 的 habeat 是主句的劝诱语气虚拟式。

引用这一段

马格努斯·奥索尼乌斯, 数字三的谜语 §1.1-1.90. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:stoa0045.stoa015.humanitext-lat2:1.1-1.90

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。