Humanitext Reader

查士丁尼一世 · 学说汇纂 §9.4.4.pr-9.4.4.3

主人具备制止能力的知情与相关诉讼程序

第 1585 段,共 9271 段 · 拉丁语

内容简介

保罗论述了奴隶不法行为中主人的“知情”意味着有能力加以阻止,并解释了这在直接诉讼与损害赔偿诉讼的提起、转换以及已决案抗辩方面所带来的诉讼程序上的影响。

[PAULUS libro tertio ad edictum. ] §9.4.4.prIn delictis seruorum scientia domini quemadmodum accipienda est? utrum cum consilio? an et si uiderit tantum, quamuis prohibere non potuerit? quid enim si ad libertatem proclamans domino sciente faciat aut qui contemnat dominum? uel cum trans flumen sit seruus, uidente quidem, sed inuito domino noxiam noceat? rectius itaque dicitur scientiam eius accipiendam, qui prohibere potest: et hoc in toto edicto intellegendum est circa scientiae uerbum.
[保罗,《告示评注》第三卷] 在奴隶的不法行为中,主人的知情应当如何理解? 是伴有共谋? 还是即使他仅是看见,尽管无法阻止? 因为,如果一个主张人身自由的奴隶在主人知情的情况下实施了不法行为,或者一个蔑视主人的奴隶如此行事,该如何? 或者,当奴隶在河对岸,在主人确实看见但违背其意愿的情况下造成了损害,又该如何? 因此,更正确的说法是,应当理解为能够阻止者的知情;这在整个告示中关于“知情”一词都应当这样理解。
§9.4.4.1Si extraneus seruus sciente me fecerit eumque redemero, noxalis actio in me dabitur, quia non uidetur domino sciente fecisse, cum eo tempore dominus non fuerim.
如果他人的奴隶在我的知情下实施了行为,而我买下了他,将对我提起损害赔偿诉讼,因为他不能被视为在主人的知情下实施了行为,因为在那个时候我并不是他的主人。
§9.4.4.2Cum dominus ob scientiam teneatur, an serui quoque nomine danda sit actio, uidendum est: nisi forte praetor unam poenam a domino exigi uoluit.
当主人因其知情而承担责任时,是否也应当以奴隶的名义提起诉讼,应当予以考虑:除非法官(裁判官)或许希望仅从主人那里征收一种罚金。
ergo dolus serui impunitus erit? quod est iniquum: immo utroque modo dominus tenebitur, una autem poena exacta, quam actor elegerit, altera tollitur.
那么,奴隶的故意就可以免受惩罚吗? 这是不公正的:相反,主人将以两种方式承担责任,但一旦征收了原告所选择的一种罚金,另一种即告消灭。
§9.4.4.3Si detracta noxae deditione quasi cum conscio domino actum sit, qui non erat conscius: absolutione facta et finito iudicio amplius agendo cum noxae deditione exceptione rei iudicatae summouebitur, quia res in superius iudicium deducta et finita est.
如果排除交出奴隶(免责),把未行知情的合伙主人当作知情的主人起诉:在宣告无罪且诉讼终结后,若再伴有交出奴隶提起诉讼,将因已决案抗辩而被驳回,因为该争议已在前一诉讼中提出并终结。
donec autem prius iudicium agitatur, licentia agenti est, si eum de scientia domini arguenda paeniteat, tunc ad noxalem causam transire.
但在前一诉讼仍在审理期间,原告享有自由,如果他后悔对主人的知情进行举证,此时可以转为损害赔偿之诉。
contra quoque si cum eo qui scit cum noxae deditione actum sit, amplius in dominum detracta noxae deditione danda actio non est: in ipso autem iudicio si uoluerit et scientiam domini arguere, non est prohibendus.
反之亦然,如果对知情的主人已伴有交出奴隶提起诉讼,则不再给予针对主人排除交出奴隶的诉讼;但在诉讼过程中,如果原告也想举证主人的知情,则不应予以禁止。

词汇与语法注释

  1. §9.4.4.prad libertatem proclamans — 这是一个法律专业术语,意为“(在法庭上)主张人身自由者”。该短语及随后的 `qui contemnat dominum`(蔑视主人的奴隶)被作为主人在物理或法律上“无法阻止”(`prohibere non potuerit`)不法行为的具体例子提出。
  2. §9.4.4.1fuerim — 由连词 `cum`(此处表示原因“因为”)引导的从句中的动词,采用虚拟式完成时。由于它阐明了在实施不法行为时被告(`me`)还不是主人这一历史事实,因此针对过去的事实使用了完成时态。
  3. §9.4.4.2an serui quoque nomine danda sit actio — 作为 `uidendum est` 主语的间接疑问从句。意为“是否也应当以奴隶的名义提起诉讼”,展示了关于主人基于知情的责任(直接诉讼)与基于奴隶自身不法行为的损害赔偿责任(损害赔偿诉讼)并存可能性的法律探讨。
  4. §9.4.4.3detracta noxae deditione — 夺格绝对结构,字面意思是“在排除交出奴隶(以代偿)的情况下”。这指的是提起普通的直接诉讼(actio directa),追究主人的直接责任,而不允许通过交出奴隶来免除责任(noxae deditio)。

引用这一段

查士丁尼一世, 学说汇纂 §9.4.4.pr-9.4.4.3. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:9.4.4.pr-9.4.4.3

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。