Humanitext Reader

查士丁尼一世 · 学说汇纂 §9.4.2.pr-9.4.2.1

主人知情与不知情下奴隶不法行为责任的区分

第 1583 段,共 9271 段 · 拉丁语

内容简介

本片段探讨了在奴隶实施不法行为时,主人在知情与不知情情况下责任范围的不同,并通过引用塞尔苏斯和尤里安的见解,阐释了《阿奎利亚法》与《十二表法》在解释上的差异。

[ULPIANUS libro octauo decimo ad edictum. ] §9.4.2.prSi seruus sciente domino occidit, in solidum dominum obligat, ipse enim uidetur dominus occidisse: si autem insciente, noxalis est, nec enim debuit ex maleficio serui in plus teneri, quam ut noxae eum dedat.
[乌尔比安《告示评注》第十八卷] 如果奴隶在主人知情的情况下实施了杀人,他将使主人承担全部责任,因为主人自己被视为实施了杀人;但如果是主人不知情,则是损害赔偿诉讼,因为主人不应当因奴隶的不法行为而承担超出将奴隶交出以抵偿损害之外的更重责任。
§9.4.2.1Is qui non prohibuit, siue dominus manet siue desiit esse dominus, hac actione tenetur: sufficit enim, si eo tempore dominus, quo non prohibeat, fuit, in tantum, ut Celsus putet, si fuerit alienatus seruus in totum uel in partem uel manumissus, noxam caput non sequi: nam seruum nihil deliquisse, qui domino iubenti obtemperauit.
未加阻止的人,无论他现在仍是主人,还是已不再是主人,都依本诉讼承担责任:因为只要他在未加阻止的那时是主人就足够了,以至于塞尔苏斯认为,如果该奴隶已被全部或部分转让,或者被释放,损害赔偿责任并不随人身移转:因为服从主人命令的奴隶并未犯下任何不法行为。
et sane si iussit, potest hoc dici: si autem non prohibuit, quemadmodum factum serui excusabimus? Celsus tamen differentiam facit inter legem Aquiliam et legem duodecim tabularum: nam in lege antiqua, si seruus sciente domino furtum fecit uel aliam noxam commisit, serui nomine actio est noxalis nec dominus suo nomine tenetur, at in lege Aquilia, inquit, dominus suo nomine tenetur, non serui.
确实,如果主人下达了命令,可以这样说;但如果他仅仅是没有阻止,我们又该如何为奴隶的行为开脱呢? 然而,塞尔苏斯在《阿奎利亚法》与《十二表法》之间作了区分:因为在古法中,如果奴隶在主人知情的情况下实施了窃盗或其他损害,将以奴隶的名义提起损害赔偿诉讼,主人不以自己的名义承担责任,但塞尔苏斯说,在《阿奎利亚法》中,主人以自己的名义承担责任,而非以奴隶的名义。
utriusque legis reddit rationem, duodecim tabularum, quasi uoluerit seruos dominis in hac re non obtemperare, Aquiliae, quasi ignouerit seruo, qui domino paruit, periturus si non fecisset.
他给出了两部法律的理由:对于《十二表法》,似乎是法律希望奴隶在这件事上不要服从主人;对于《阿奎利亚法》,似乎是宽恕了服从主人的奴隶,因为如果他不这样做,就会丧命。
sed si placeat, quod Iulianus libro octagensimo sexto scribit 'si seruus furtum faxit noxiamue nocuit' etiam ad posteriores leges pertinere, poterit dici etiam serui nomine cum domino agi posse noxali iudicio, ut quod detur Aquilia aduersus dominum, non seruum excuset, sed dominum oneret.
但是,如果赞同尤里安在第八十六卷中所写到的“如果奴隶实施了窃盗或造成了损害”也适用于后来的法律,那么也可以说,能够以奴隶的名义通过损害赔偿诉讼对主人提起诉讼,从而使针对主人赋予的《阿奎利亚法》诉权并不免除奴隶的责任,而是加重主人的负担。
nos autem secundum Iulianum probauimus, quae sententia habet rationem et a Marcello apud Iulianum probatur.
而我们则赞同尤里安的观点,这一见解是合理的,并且在尤里安著作中得到了马尔切鲁斯的赞同。

词汇与语法注释

  1. §9.4.2.prsciente domino — 夺格独立结构(ablativus absolutus),表明主句动词 “occidit” 发生时的环境或条件(“在主人知情的情况下”)。
  2. §9.4.2.1noxam caput non sequi — “对格加不定式”结构(accusativus cum infinitivo)。此处的 Celsus 提出了罗马法一般原则“损害赔偿责任随人身移转(noxa caput sequitur)”的例外:若主人知情或下达命令,即使奴隶转让,该责任也不转移给新主人,而是留在原主人处。
  3. §9.4.2.1periturus si non fecisset — 未来主动分词 “periturus”(源自 perire)与包含虚拟语气过去完成时 “si non fecisset” 的从句构成反事实条件句的归结(“如果他不这样做,就会丧命”)。
  4. §9.4.2.1sed si placeat — 构成了潜能条件从句(使用现在虚拟语气 “placeat”),引出主句动词 “poterit dici”。整个 “quod... scribit” 从句作为 “placeat” 的主语。

引用这一段

查士丁尼一世, 学说汇纂 §9.4.2.pr-9.4.2.1. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:9.4.2.pr-9.4.2.1

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。