Humanitext Reader

罗马皇帝群像 · 盖塔传 §1-3

盖塔的命名、死后神化与凶兆

第 1 段,共 2 段 · 拉丁语

内容简介

叙述塞维鲁皇帝如何将“安敦尼”之名赋予次子盖塔、其兄卡拉卡拉在谋杀他后将其神化的轶事,以及预示盖塔悲惨命运的各种征兆。

§1Scio, Constantine Auguste, et multos et Clementiam tuam quaestionem movere posse cur etiam Geta Antoninus a me tradatur, de cuius priusquam vel vita vel nece dicam, disseram cur et ipsi Antonino a Severo patre sit nomen adpositum, neque enim multa in eius vita dici possunt, qui prius rebus humanis exemptus est quam cum fratre teneret imperium.
皇帝君士坦丁·奥古斯都,我知道,许多人以及您的仁慈(Clementiam tuam)都可能会提出这样一个疑问:为什么连盖塔·安敦尼也要由我来立传。 在谈论他的生平或死因之前,我将先论述为什么他的父亲塞维鲁也把安敦尼这个名字加于他,因为在他的生平中不能说很多事情,他在与兄弟共同统治帝国之前就已离开人世。
Septimius Severus quodam tempore cum consuluisset ac petisset ut sibi indicaretur quo esset successore moriturus, in somniis vidit Antoninum sibi successurum.
塞普蒂米乌斯·塞维鲁有一次在占卜并请求向他示明自己死后将由谁继位时,在梦中看见安敦尼将继承他的王位。
quare statim ad milites processit et Bassianum, filium maiorem natu, Marcum Aurelium Antoninum appellavit.
因此,他立即走向士兵,将长子巴希亚纳斯命名为马可·奥勒留· 安敦尼。
quod cum fecisset, vel paterna cogitatione vel, ut quidam dicunt, a Iulia uxore commonitus, quae gnara erat somnii, quod minori filio hoc facto ipse interclusisset aditum imperandi, etiam Getam, minorem filium, Antoninum vocari iussit.
他做了这件事之后,或许出于父亲的考量,或者正如一些人所说,是在知晓这个梦的妻子尤利娅的提醒下——因为通过这一行为,他自己切断了次子的统治之路——他也下令让次子盖塔被称为安敦尼。
itaque semper ab eo in epistulis familiaribus dictus est, cum si forte abesset scriberet, Salutate Antoninos filios et successores meos.
因此,在他们偶尔分离而他写信时,他在给家人的信中总是这样称呼他: “向我的儿子和继承人们安敦尼问好。
sed nihil valuit patris cautio, nam ei solus ille successit qui primus Antonini nomen accepit.
” 但父亲的防范毫无效果,因为唯有那首先获得安敦尼之名的人继承了他的王位。
et haec de Antonini nomine.
以上是关于安敦尼之名。
§2Geta autem dictus est vel a patrui nomine vel avi paterni, de cuius vita et moribus in vita Severi Marius Maximus primo septenario satis copiose rettulit, fuit autem Antoninus Geta etiam ob hoc ita dictus quod in animo habuit Severus, ut omnes deinceps principes, quemadmodum Augusti, ita etiam Antonini dicerentur, et quidem amore Marci, quem fratrem suum semper dicebat et cuius philosophiam litterarumque institutionem semper imitatus est. dicunt aliqui non in Marci honorem tantum Antonini nomini delatum, cum id Marcus adoptivum habuerit, sed in eius qui Pius cognominatus est, Hadriani scilicet successoris, et quidem ob hoc quod Severum ille ad fisci advocationem delegerat ex formulario forensi, cum ad tantos processus ei patuisset dati ab Antonino primi gradus vel honoris auspicium, simul quod nemo ei videretur felicior imperator ad commodandum nomen eo principe cuius proprium nomen iam per quattuor principes cucurrisset.
而盖塔之所以得名,或是来自他叔父的名字,或是来自他祖父的名字。 关于祖父的生平与品德,马里乌斯· 马克西穆斯在《塞维鲁传》的第一个七卷本中已有相当详尽的记载。 然而,安敦尼·盖塔之所以也被这样称呼,还因为塞维鲁心里打算,此后的所有皇帝都像“奥古斯都”一样,也被称为“安敦尼”,这确实是出于对马可的爱,他总是称马可为自己的兄弟,并总是模仿其哲学和学术修养;一些人说,安敦尼之名获得如此尊崇,不仅是为了纪念马可(因为马可这个名字也是通过收养获得的),而且是为了纪念那被称为“虔诚者”的人,即哈德良的继承人。 这确实是因为那人将塞维鲁从法庭书记官选拔为国库代理人,通过安敦尼所赐予的第一步官阶或荣耀的吉兆,为他开启了通往如此巨大晋升的道路;同时也因为,在借用名字方面,似乎没有哪个皇帝比这位其本名已被四位皇帝沿用的帝王更为幸运了。
De hoc eodem Severus, gnarus geniturae illius, cuius, ut plerique Afrorum, peritissimus fuit, dixisse fertur: Mirum mihi videtur, Iuvenalis amantissimus, Geta noster divus futurus, cuius nihil imperiale in genitum video , erat enim Iuvenalis praefectus eius praetorii, nec eum fefellit, nam Bassianus, cum eum occidisset ac vereretur tyrannicam ex parricidio notam audiretque posse mitigari facinus, si divum fratrem appellaret, dixisse fertur, Sit divus, dum non sit vivus.
关于这同一个盖塔,深知其星盘(塞维鲁像大多数阿非利加人一样对此极为精通)的塞维鲁据传曾说: “亲爱的尤维纳利斯,在我看来真是奇妙,我们的盖塔将来竟然会成为神,而我在他的星盘里看不到任何帝王之气。 ” 因为尤维纳利斯是他的近卫军长官。 这并没有欺骗他,因为巴希亚纳斯在杀害他之后,害怕因弑亲而留下暴君的恶名,并听说如果称弟弟为“神” 就可以减轻罪行,据传曾说: “让他成为神吧,只要他不活着。
denique eum inter divos rettulit atque ideo utcumque rediit cum fama in gratiam parricida.
” 最终他将他列入神灵之列,因此这个弑亲者设法在名声上达成了某种和解。
§3Natus est Geta Severo et Vitellio consulibus Mediolani, etsi aliter alii prodiderunt, VI kal.
盖塔于塞维鲁和维特里乌斯担任执政官时出生于米兰(尽管其他人有不同的记载),于五月二十七日由尤利娅所生。
Iunias ex Iulia, quam idcirco Severus uxorem duxerat quod eam in genitura habere compererat ut regis uxor esset, isque privatus sed iam optimi in re publica loci.
塞维鲁娶她为妻,是因为他发现在她的星盘中注定要成为国王的妻子,当时他仍是一介平民,但在国家中已处于极佳的地位。
statim ut natus est, nuntiatum est ovum gallinam in aula peperisse purpureum, quod cum allatum Bassianus frater eius accepisset et quasi parvulus adplosum ad terram fregisset, Iulia dixisse ioco fertur, Maledicte parricida, fratrem tuum occidisti.
他一出生,就有人报告说,院子里的母鸡产下了一枚紫色的蛋。 当这枚蛋被送来时,他的哥哥巴希亚纳斯接了过去,像个小孩子一样把它在地上摔碎了。 据传尤利娅开玩笑说: “该死的弑亲者,你杀了你的兄弟。
idque quod ioco dictum est Severus altius quam quisquam praesentium accepit, a circumstantibus autem postea velut divinitus effusum adprobatum est.
” 而对于这个玩笑话,塞维鲁比在场的任何人都要看得更深,而周围的人后来也认为这是神灵的启示。
fuit etiam aliud omen: nam cum in villa cuiusdam Antonini, plebei hominis, agnus natus esset, qui vellus in fronte purpureum haberet, eadem die atque hora qua Geta natus est, audissetque ille ab haruspice post Severum Antoninum imperaturum, ac de se ille auguraretur sed tamen talis fati timeret indicium, ferro eum adegit, quod et ipsum signo fuit Getam ab Antonino interimendum, ut postea satis claruit.
还有另一个征兆:在某个名叫安敦尼的平民的别墅里,在盖塔出生的同一天同一小时,生下了一只额头上有紫色羊毛的羔羊。 那人从占卜师那里听说塞维鲁之后将由安敦尼统治,他虽然预占自己,但仍然害怕这种命运的征兆,于是用刀刺杀了它。 这件事本身就是盖塔将被安敦尼杀害的征兆,正如后来十分明显的那样。
fuit etiam aliud omen ingens, ut postea exitus docuit, huius facinoris quod evenit: nam cum infantis Getae natalem Severus commendare vellet, hostiam popa nomine Antoninus percussit.
还有另一个巨大的征兆,正如后来的结局所表明的,预示着这件发生的大祸:因为当塞维鲁想要为婴儿盖塔的生日祈福时,一个名叫安敦尼的祭祀屠宰者(popa)击杀了牺牲兽。
quod tunc nec quaesitum nec animadversum, post vero intellectum est.
这在当时既未被探究也未被注意,但后来被理解了。

词汇与语法注释

  1. 1.1Clementiam tuam — 对皇帝的尊称(抽象名词宾格)。
  2. 1.5interclusisset — 虚拟语气过去完成时。在 quod 从句中表示主语(塞维鲁)或提醒他的尤利娅的主观想法。
  3. 2.9Sit divus, dum non sit vivus — 让步/祈使虚拟语气 sit(“让他成为神吧”)与表示限制/条件的 dum +虚拟语气现在时 sit(“只要他不活着”)的句式。
  4. 3.5ferro eum adegit — 意为“用铁器(ferro,工具夺格)刺向它(eum,指羔羊)”,即宰杀。

引用这一段

罗马皇帝群像, 盖塔传 §1-3. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi2331.phi014.humanitext-lat2:1-3

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。