§1Scio, Constantine Auguste, et multos et Clementiam tuam quaestionem movere posse cur etiam Geta Antoninus a me tradatur, de cuius priusquam vel vita vel nece dicam, disseram cur et ipsi Antonino a Severo patre sit nomen adpositum, neque enim multa in eius vita dici possunt, qui prius rebus humanis exemptus est quam cum fratre teneret imperium.
皇帝コンスタンティヌス・アウグストゥス陛下、私は、多くの人々、そして陛下のご慈悲もまた、なぜゲタ・アントニヌスについても私によって伝えられるのかと疑問を抱くかもしれないことを知っております。 彼の生涯あるいは死について語る前に、なぜアントニヌスという名前が、父セウェルスによって彼自身にも付けられたのかを論じましょう。 というのも、兄とともに帝国を支配する前に人間界から取り去られた彼の生涯については、多くを語ることはできないからです。
Septimius Severus quodam tempore cum consuluisset ac petisset ut sibi indicaretur quo esset successore moriturus, in somniis vidit Antoninum sibi successurum.
セプティミウス・セウェルスはある時、自分が死んだら誰が後継者になるのかを教えてくれるよう伺いを立てて求めたところ、夢の中で、アントニヌスが自分の後継者になるのを見ました。
quare statim ad milites processit et Bassianum, filium maiorem natu, Marcum Aurelium Antoninum appellavit.
それゆえ彼はすぐに兵士たちのもとへ赴き、長男のバッシアヌスをマルクス・アウレリウス・ アントニヌスと名付けました。
quod cum fecisset, vel paterna cogitatione vel, ut quidam dicunt, a Iulia uxore commonitus, quae gnara erat somnii, quod minori filio hoc facto ipse interclusisset aditum imperandi, etiam Getam, minorem filium, Antoninum vocari iussit.
これを行ったとき、父親としての配慮からか、あるいは一部の人が言うように、夢のことを知っていた妻のユリアから、この行為によって彼自身が下の子の支配への道を閉ざしてしまったと注意されたため、彼は次男のゲタをもアントニヌスと呼ばせるよう命じました。
itaque semper ab eo in epistulis familiaribus dictus est, cum si forte abesset scriberet,
Salutate Antoninos filios et successores meos.
それゆえ彼は、セウェルスがたまたま留守の時に書いた私信の中で、常にこのように呼ばれていました。 すなわち、「我が息子たちであり後継者たちであるアントニヌスたちによろしく。
sed nihil valuit patris cautio, nam ei solus ille successit qui primus Antonini nomen accepit.
」しかし、父の配慮は何も実を結びませんでした。 なぜなら、最初にアントニヌスの名を受け取った者だけが彼の後を継いだからです。
et haec de Antonini nomine.
以上がアントニヌスの名についてです。
§2Geta autem dictus est vel a patrui nomine vel avi paterni, de cuius vita et moribus in vita Severi Marius Maximus primo septenario satis copiose rettulit, fuit autem Antoninus Geta etiam ob hoc ita dictus quod in animo habuit Severus, ut omnes deinceps principes, quemadmodum Augusti, ita etiam Antonini dicerentur, et quidem amore Marci, quem fratrem suum semper dicebat et cuius philosophiam litterarumque institutionem semper imitatus est.
一方、ゲタは、叔父あるいは父方の祖父の名にちなんでそう名付けられました。 その生涯と人柄については、マリウス・ マクシムスがセウェルスの伝記の最初の七巻本において、十分に詳しく報告しています。 また、アントニヌス・ゲタがこのようにも呼ばれたのは、セウェルスが、アウグストゥスたちと同様に、今後のすべての皇帝たちがアントニヌスと呼ばれるようにすることを心に抱いていたからでもあります。 それは、彼が常に自分の兄弟と呼んでいたマルクスへの愛、そして彼が常に模倣していたその哲学と学問的教養への愛からでした。
dicunt aliqui non in Marci honorem tantum Antonini nomini delatum, cum id Marcus adoptivum habuerit, sed in eius qui Pius cognominatus est, Hadriani scilicet successoris, et quidem ob hoc quod Severum ille ad fisci advocationem delegerat ex formulario forensi, cum ad tantos processus ei patuisset dati ab Antonino primi gradus vel honoris auspicium, simul quod nemo ei videretur felicior imperator ad commodandum nomen eo principe cuius proprium nomen iam per quattuor principes cucurrisset.
一部の人々は、アントニヌスの名にこの栄誉が与えられたのは、ただマルクスを称えるためだけではなく(なぜならマルクス自身、その名を養子縁組によって得たからです)、ピウスと渾名された者、すなわちハドリアヌスの後継者のためであったと言います。 それは、彼がセウェルスを法廷の書記から国庫代理人に選んだからであり、これによってセウェルスには、アントニヌスから与えられた最初の地位すなわち官職の吉兆によって、それほどの出世への道が開かれたからです。 同時に、彼の名を提供(commodandum)するのに、すでに四人の皇帝を通じて受け継がれてきたその固有の名前を持つあの皇帝ほど、幸運な皇帝は他にはいないと思われたからでもあります。
De hoc eodem Severus, gnarus geniturae illius, cuius, ut plerique Afrorum, peritissimus fuit, dixisse fertur:
Mirum mihi videtur, Iuvenalis amantissimus, Geta noster divus futurus, cuius nihil imperiale in genitum video
, erat enim Iuvenalis praefectus eius praetorii, nec eum fefellit, nam Bassianus, cum eum occidisset ac vereretur tyrannicam ex parricidio notam audiretque posse mitigari facinus, si divum fratrem appellaret, dixisse fertur,
Sit divus, dum non sit vivus.
この同じゲタについて、彼の出生図を知っていたセウェルス(彼は多くのアフリカ人と同様に占星術に非常に通じていました)は、次のように言ったと伝えられています。 「親愛なるユウェナリスよ、我々のゲタが神格化されることになるとは、私には奇妙に思える。 彼の誕生図には、皇帝となるべき要素が何も見当たらないのだから。 」というのも、ユウェナリスは彼の近衛隊長であったからです。 そして彼の予想は外れませんでした。 バッシアヌスは、彼を殺害した際、親族殺しによる非道な暴君の悪名を恐れ、またもし弟を神格化して呼べばその犯罪が和らげられ得ると聞いて、こう言ったと伝えられているからです。 「神になるがいい、生きてさえいなければ。
denique eum inter divos rettulit atque ideo utcumque rediit cum fama in gratiam parricida.
」ついに彼は彼を神々の列に加え、それによってどうにかこの親族殺しの犯人は、名声との和解を果たしたのです。
§3Natus est Geta Severo et Vitellio consulibus Mediolani, etsi aliter alii prodiderunt, VI kal.
ゲタは、セウェルスとウィテリウスが執政官の時(他の人々は異なって伝えていますが)、五月二十七日にミラノで、ユリアから生まれました。
Iunias ex Iulia, quam idcirco Severus uxorem duxerat quod eam in genitura habere compererat ut regis uxor esset, isque privatus sed iam optimi in re publica loci.
セウェルスが彼女を妻に娶ったのは、彼女が出生図に「王の妻となる」という運命を持っていることを知ったからであり、当時彼はまだ一私人でしたが、すでに国家において極めて有利な地位を占めていました。
statim ut natus est, nuntiatum est ovum gallinam in aula peperisse purpureum, quod cum allatum Bassianus frater eius accepisset et quasi parvulus adplosum ad terram fregisset, Iulia dixisse ioco fertur,
Maledicte parricida, fratrem tuum occidisti.
彼が生まれるとすぐに、中庭で雌鶏が紫色の卵を産んだと報告されました。 それが運ばれてくると、兄のバッシアヌスがそれを受け取り、幼児のように地面に叩きつけて割ってしまいました。 するとユリアは冗談交じりにこう言ったと伝えられています。 「呪われた親族殺しめ、お前は弟を殺してしまった。
idque quod ioco dictum est Severus altius quam quisquam praesentium accepit, a circumstantibus autem postea velut divinitus effusum adprobatum est.
」そして、この冗談で言われたことを、セウェルスはその場にいた誰よりも深く受け止め、周囲の人々からは後に、神の啓示として語られたと認められました。
fuit etiam aliud omen: nam cum in villa cuiusdam Antonini, plebei hominis, agnus natus esset, qui vellus in fronte purpureum haberet, eadem die atque hora qua Geta natus est, audissetque ille ab haruspice post Severum Antoninum imperaturum, ac de se ille auguraretur sed tamen talis fati timeret indicium, ferro eum adegit, quod et ipsum signo fuit Getam ab Antonino interimendum, ut postea satis claruit.
別の予兆もありました。 アントニヌスという名の、ある平民の別荘で、ゲタが生まれたのと全く同じ日、同じ時間に、額に紫色の羊毛を持つ子羊が生まれました。 そして彼が内臓占い師から、セウェルスの後はアントニヌスが支配することになると聞き、自分について予言されているのだと考えたものの、やはりそのような不吉な運命の現れを恐れて、彼を刀で刺し殺しました。 そしてこのこと自体が、ゲタがアントニヌスによって殺されることになる予兆であり、後に十分に明らかになったことでした。
fuit etiam aliud omen ingens, ut postea exitus docuit, huius facinoris quod evenit: nam cum infantis Getae natalem Severus commendare vellet, hostiam popa nomine Antoninus percussit.
また、後に結果が示したように、起こったこの凶行の、もう一つの巨大な前兆がありました。 すなわち、セウェルスが幼いゲタの誕生日の犠牲式を神に捧げようとした際、アントニヌスという名の犠牲屠殺者(popa)が犠牲獣を屠ったのです。
quod tunc nec quaesitum nec animadversum, post vero intellectum est.
このことは、当時は詮索もされず気付かれもしなかったが、後になって理解されました。