§1In animo mihi est, Diocletiane Auguste, tot principum maxime, non solum eos qui principum locum in hac statione quam temperas retentarunt, ut usque ad divum Hadrianum feci, sed illos etiam qui vel Caesarum nomine appellati sunt nec principes aut Augusti fuerunt vel quolibet alio genere aut in famam aut in spem principatus venerunt, cognitioni numinis tui sternere, quorum praecipue de Helio Vero dicendum est, qui primus tantum Caesaris nomen accepit, adoptione Hadriani familiae principum adscitus, et quoniam nimis pauca dicenda sunt, nec debet prologus inormior esse quam fabula, de ipso iam loquar.
迪奥克里先·奥古斯都,在众多皇帝中最为伟大者啊,我意欲将不仅是在您所治理的这一职位上保持了皇帝地位的人(正如我直到神圣的哈德良为止所做的那样),而且也是那些虽被冠以恺撒之名却非皇帝或奥古斯都的人,或以其他任何方式获得了帝位的名望或希望的人,呈献于您神圣的睿见之前。 在他们之中,必须特别谈到埃利乌斯·维鲁斯,他是第一个仅获得恺撒之名的人,通过哈德良的收养而被接纳进皇帝的家族,既然要说的事情极少,且前言不应比故事本身更为冗长,我现在就谈谈他本人。
§2Ceionius Commodus, qui et Helius Verus appellatus est, quem sibi Hadrianus aevo ingravescente morbis tristioribus pressus peragrato iam orbe terrarum adoptavit, nihil habet in sua vita memorabile, nisi quod primus tantum Caesar est appellatus, non testamento, ut antea solebat, neque eo modo quo Traianus est adoptatus, sed eo prope genere quo nostris temporibus a vestra clementia Maximianus atque Constantius Caesares dicti sunt quasi quidam principum filii veri et designati augustae maiestatis heredes.
凯奥尼乌斯·科莫杜斯,他也被称为埃利乌斯·维鲁斯,哈德良在历经世界之后,因年事渐高、饱受重病折磨而收养了他作为自己的养子,他的生平没有什么值得纪念的事,除了他是第一个仅被称为恺撒的人,这既非像以前那样通过遗嘱,也非以特拉真被收养的方式,而是几乎以我们这个时代中,由于您的仁慈,马克西米安和君士坦提乌斯被称为恺撒的那种方式,他们仿佛是皇帝的真正儿子,以及被指定的奥古斯都尊严的继承人。
Et quoniam de Caesarum nomine in huius praecipue vita est aliquid disputandum, qui hoc solum nomen indeptus est, Caesarem vel ab elephanto, qui lingua Maurorum caesai dicitur, in proelio caeso, eum qui primus sic appellatus est doctissimi viri et eruditissimi putant dictum, vel quia mortua matre et ventre caeso sit natus, vel quod cum magnis crinibus sit utero parentis effusus, vel quod oculis caesus et ultra humanum morem viguerit.
既然关于恺撒的名字,特别是在这位仅获得此名的人的传记中必须进行一些探讨,最博学、最睿智的人们认为,那第一个如此被命名的人,或者是由于在战斗中杀死了一只在毛里人语言中被称为caesai的公象而得名,或者是由于母亲去世、剖腹而生,或者是由于他从母亲腹中坠地时带着浓密的头发,或者是由于他长着青灰色的眼睛,且其精力超乎常人。
certe quaecumque illa, felix necessitas fuit, unde tam clarum et duraturum cum aeternitate mundi nomen effloruit.
无论起因究竟是哪一个,这都是一个幸运的契机,由此绽放出了如此显赫、并与世界的永恒共同持久的名字。
Hic ergo, de quo sermo est, primum Lucius Aurelius Verus est dictus, sed ab Hadriano adscitus in Heliorum familiam, hoc est in Hadriani, transcriptus 1ueri et Obrecht and others; uiri et P; uirtute Peter, following Bernhardy. 2 al' adeptus P corr. et appellatus est Caesar, huic pater Ceionius Commodus fuit, quem alii Verum, alii Lucium Aurelium, multi Annium prodiderunt.
因此,我们正在谈论的这位,起初被称为卢修斯·奥勒留·维鲁斯,但被哈德良接纳进埃利乌斯家族(即哈德良的家族),办理了过户手续,并被称为恺撒。 他的父亲是凯奥尼乌斯·科莫杜斯,有些人称他为维鲁斯,有些人称他为卢修斯·奥勒留,许多人称他为安尼乌斯。
maiores omnes nobilissimi, quorum origo pleraque ex Etruria fuit vel ex Faventia.
他的祖先全是最显赫的贵族,他们的渊源大多来自伊特鲁里亚或法文蒂亚。
et de huius quidem familia plenius in vita Lucii Aurelii Ceionii Commodi Veri Antonini, filii huiusce, quem sibi adoptare Antoninus iussus est, disseremus.
关于他的家族,我们确实将在他的儿子卢修斯·奥勒留·凯奥尼乌斯·科莫杜斯·维鲁斯·安敦尼的传记中进行更详尽的论述,安敦尼曾被命令收养其为子。
is enim liber debet omnia quae ad stemma generis pertinent continere, qui habet principem de quo plura dicenda sunt.
因为那部包含有更多可说之事的皇帝的著作,理应容纳所有属于家族谱系的内容。