Humanitext Reader

苏维托尼乌斯 · 卡里古拉传 §1-5

日耳曼尼库斯的生平美德与逝世

第 1 段,共 15 段 · 拉丁语

内容简介

记述了日耳曼尼库斯的卓越生涯、可疑的死因、与皮索的冲突、其非凡的身心美德,以及罗马公民和周边民族在其逝世时表现出的前所未有的深切哀悼。

§1Germanicus, C. Caesaris pater, Drusi et minoris Antoniae filius, a Tiberio patruo adoptatus, quaesturam quinquennio ante quam per leges liceret et post eam consulatum statim gessit, missusque ad exercitum in Germaniam, excessu Augusti nuntiato, legiones uniuersas imperatorem Tiberium pertinacissime recusantis et sibi summam rei p. deferentis incertum pietate an constantia maiore compescuit atque hoste mox deuicto triumphauit.
盖乌斯·恺撒的父亲、德鲁苏斯和小安东尼娅之子日耳曼尼库斯,被其叔父提贝里乌斯收养,在法定年龄前五年担任了财务官,紧接着便担任了执政官。 他被派往德意志主持军务,当奥古斯都驾崩的消息传来时,全体军团坚决拒绝承认提贝里乌斯为皇帝,并试图将国家最高权力授于他本,而他——究竟是出于虔敬还是更大的坚毅未可确知——平息了这场骚乱,并在此后不久彻底击败敌人,举行了凯旋式。
consul deinde iterum creatus ac prius quam honorem iniret ad componendum Orientis statum expulsus, cum Armeniae regem deuicisset, Cappadociam in prouinciae formam redegisset, annum agens aetatis quartum et tricensimum diuturno morbo Antiochiae obiit, non sine ueneni suspicione.
随后,他再次当选执政官,并在就职前被派遣去平定东方局势。 在击败亚美尼亚国王、将卡帕多西亚改制为罗马属州后,他在三十四岁那年,因长期患病于安条克去世,这并非没有投毒的嫌疑。
nam praeter liuores, qui toto corpore erant, et spumas, quae per os fluebant, cremati quoque cor inter ossa incorruptum repertum est, cuius ea natura existimatur, ut tinctum ueneno igne confici nequeat.
因为除了遍布全身的黑斑和口中流出的唾沫外,在火化后的骨骸中,他的心脏被发现完好无损,人们认为这种心脏具有一种特性,即浸过毒药后无法被火烧毁。
§2obiit autem, ut opinio fuit, fraude Tiberi, ministerio et opera Cn.
然而,正如人们所普遍认为的那样,他的死源于提贝里乌斯的阴谋,并假手于当时被任命为叙利亚总督的格奈乌斯·皮索。
Pisonis, qui sub idem tempus Syriae praepositus, nec dissimulans offendendum sibi aut patrem aut filium, quasi plane ita necesse esset, etiam aegrum Germanicum grauissimis uerborum ac rerum acerbitatibus nullo adhibito modo adfecit; propter quae, ut Romam rediit, paene discerptus a populo, a senatu capitis damnatus est.
皮索毫不掩饰自己必须得罪父亲或儿子之一,仿佛这完全是迫不得已,他对病中的日耳曼尼库斯施加了极尽刻薄的言词与行动,毫无节制;因此,当皮索回到罗马时,几乎被民众撕成碎片,并被元老院判处死刑。
§3omnes Germanico corporis animique uirtutes, et quantas nemini cuiquam, contigisse satis constat: formam et fortitudinem egregiam, ingenium in utroque eloquentiae doctrinaeque genere praecellens, beniuolentiam singularem conciliandaeque hominum gratiae ac promerendi amoris mirum et efficax studium.
众所周知,日耳曼尼库斯拥有无与伦比的身心美德,非任何人所能及:他容貌俊美、英勇非凡,在雄辩和学术两方面都具有杰出的才华,极为仁慈,并且拥有争取他人好意和赢得人们爱戴的惊人而有效的热忱。
formae minus congruebat gracilitas crurum, sed ea quoque paulatim repleta assidua equi uectatione post cibum.
他的腿部过于纤细,与其体态不甚相称,但由于饭后坚持骑马,这一缺陷也逐渐得以弥补。
hostem comminus saepe percussit.
他曾多次在肉搏战中击杀敌人。
orauit causas etiam triumphalis; atque inter cetera studiorum monimenta reliquit et comoedias Graecas.
即便作为曾获凯旋式殊荣的将军,他依然出庭辩护,在众多的学术著作中还留下了希腊语喜剧。
domi forisque ciuilis, libera ac foederata oppida sine lictoribus adibat.
他在国内国外都保持着谦逊温和的市民姿态,进入自由城市和同盟城市时不带扈从。
sicubi clarorum uirorum sepulcra cognosceret, inferias Manibus dabat.
每当他发现名人的陵墓,便会向亡灵献祭。
caesorum clade Variana ueteres ac dispersas reliquias uno tumulo humaturus, colligere sua manu et comportare primus adgressus est.
在准备将瓦鲁斯惨败中阵亡士兵零散多年的遗骨合葬于一座坟墓时,他率先亲自动手收集并搬运这些遗骨。
obtrectatoribus etiam, qualescumque et quantacumque de causa nanctus esset, lenis adeo et innoxius, ut Pisoni decreta sua rescindenti, clientelas diuexanti non prius suscensere in animum induxerit, quam ueneficiis quoque et deuotionibus impugnari se comperisset; ac ne tunc quidem ultra progressus, quam ut amicitiam ei more maiorum renuntiaret mandaretque domesticis ultionem, si quid sibi accideret.
即使对待中伤他的人,无论对方是谁,出于何种原因,他都极其宽大温和、毫无敌意,以至于对于取消其法令、骚扰其保护民的皮索,直到发现自己甚至受到毒药和诅咒的侵害时,才终于在心中对其产生怒意;即便在那种情况下,他也只是按照古老的习俗宣布与皮索断绝交情,并嘱咐家人,若自己遭遇不测,务必进行报复。
§4quarum uirtutum fructum uberrimum tulit, sic probatus et dilectus a suis, ut Augustus—omitto enim necessitudines reliquas— diu cunctatus an sibi successorem destinaret, adoptandum Tiberio dederit; sic uulgo fauorabilis, ut plurimi tradant, quotiens aliquo adueniret uel sicunde discederet, prae turba occurrentium prosequentiumue nonnumquam eum discrimen uitae adisse, e Germania uero post compressam seditionem reuertenti praetorianas cohortes uniuersas prodisse obuiam, quamuis pronuntiatum esset, ut duae tantum modo exirent, populi autem Romani sexum, aetatem, ordinem omnem usque ad uicesimum lapidem effudisse se.
他收获了这些美德最丰硕的果实:他深受亲友的器重和爱戴,以至于奥古斯都——姑且隐去其他亲属关系不提——在长期犹豫是否要指定他为继承人之后,最终将他交给提贝里乌斯收养;他深受普通民众的喜爱,以至于许多人记载,每当他到达某地或从某地离开时,由于迎送的人群过于拥挤,他有时甚至面临生命危险。 事实上,当他在平息叛乱从德意志归来时,尽管朝廷下令只准两个大队出迎,但全体近卫军大队都出城迎接,而罗马人民不分性别、年龄、阶层,全都涌出城外,一直延伸到第二十个里程碑。
§5tamen longe maiora et firmiora de eo iudicia in morte ac post mortem extiterunt.
然而,对他远为伟大和坚定不移的评价,是在其去世之时及去世之后显现出来的。
quo defunctus est die, lapidata sunt templa, subuersae deum arae, Lares a quibusdam familiares in publicum abiecti, partus coniugum expositi.
在他去世的那天,神庙被投掷石块,神坛被推倒,一些人甚至把家神扔到了街上,妻子们遗弃了刚出生的婴儿。
quin et barbaros ferunt, quibus intestinum quibusque aduersus nos bellum esset, uelut in domestico communique maerore consensisse ad indutias; regulos quosdam barbam posuisse et uxorum capita rasisse ad indicium maximi luctus; regum etiam regem et exercitatione uenandi et conuictu megistanum abstinuisse, quod apud Parthos iustiti instar est.
甚至有记载称,无论是内部混战的蛮族,还是与我们交战的蛮族,都一致同意休战,仿佛共同沉浸于家庭式的悲痛中;一些小王剃去胡须,剃光妻子的头发,以此表示极大的哀悼;甚至众王之王也停止了狩猎训练和与重臣的宴会,这在巴提亚人中相当于国家哀悼。

词汇与语法注释

  1. 1incertum pietate an constantia maiore — 中性形容词 incertum 省略了 [sit],作为独立插入句发挥作用,意为“……尚未可知”。pietate 和 constantia 是手段或原因夺格,而 maiore 仅修饰后者,意为“以更大的坚毅”。
  2. 1non sine ueneni suspicione — 使用双重否定(non sine)的缓叙法(litotes),意为“带有强烈的怀疑”。ueneni 为宾格性属格。
  3. 2nec dissimulans offendendum sibi aut patrem aut filium — 分词 dissimulans 的宾语是带对格的不定式结构(省略了 esse 的 offendendum)。offendendum 是动形容词结构,sibi 是施事与格,意为“自己(与格施事 sibi)必须得罪父亲或儿子之一”。
  4. 3non prius... quam... — 关联结构 non prius ... quam ...(直到……才……)。in animum inducere 是惯用表达,意为“下决心,使自己产生……的想法”,后接不定式 suscensere。
  5. 5quod apud Parthos iustiti instar est — 关系代词 quod 指代前述的整个从句(国王停止狩猎和宴会)。instar 是名词,意为“相当于……”,后接属格 iustiti。iustitium 指法庭或公务的中止、国家级的哀悼。

引用这一段

苏维托尼乌斯, 卡里古拉传 §1-5. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1348.abo014.humanitext-lat2:1-5

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。