Humanitext Reader

苏维托尼乌斯 · 恺撒传 §1-6

躲避苏拉迫害与早年从军及涉足政坛

第 1 段,共 19 段 · 拉丁语

内容简介

本章节记述了凯撒的早年生活、在苏拉迫害下的幸存、在亚洲的初期军旅生涯及俘获海盗的经过,以及他重返罗马后的早期政治生涯和婚姻变故。

§1* * * Annum agens sextum decimum patrem amisit;
他在十六岁那年失去了父亲;在随后的执政官任期内,他被指定为朱庇特的祭司。
sequentibusque consulibus flamen Dialis destinatus dimissa Cossutia, quae familia equestri sed admodum diues praetextato desponsata fuerat, Corneliam Cinnae quater consulis filiam duxit uxorem, ex qua illi mox Iulia nata est;
他与科苏蒂亚退婚——她出身骑士阶级但极其富有,是在他还是个身穿宽边红条托加的少年时便订婚的。 随后,他迎娶了曾四度担任执政官的秦纳之女康奈莉娅为妻,不久两人便生下了尤利娅。
neque ut repudiaret compelli a dictatore Sulla ullo modo potuit.
而且,无论如何,独裁官苏拉都无法强迫他与她离婚。
quare et sacerdotio et uxoris dote et gentilicis hereditatibus multatus diuersarum partium habebatur, ut etiam discedere e medio et quamquam morbo quartanae adgrauante prope per singulas noctes commutare latebras cogeretur seque ab inquisitoribus pecunia redimeret, donec per uirgines Vestales perque Mamercum Aemilium et Aurelium Cottam propinquos et adfines suos ueniam impetrauit.
因此,他被剥夺了祭司职位、妻子的嫁妆以及家族继承权,并被视为敌对派系成员。 以至于他被迫淡出公众视野,甚至在患上四日疟疾的情况下,几乎每晚都要更换藏身之所,还必须用金钱向搜捕者赎身,直到通过维斯塔贞女们,以及他的亲属与姻亲马梅尔库斯·埃米利乌斯和奥雷利乌斯·科塔,他才获得了宽免。
satis constat Sullam, cum deprecantibus amicissimis et ornatissimis uiris aliquamdiu denegasset atque illi pertinaciter contenderent, expugnatum tandem proclamasse siue diuinitus siue aliqua coniectura: "uincerent ac sibi haberent, dum modo scirent eum, quem incolumem tanto opere cuperent, quandoque optimatium partibus, quas secum simul defendissent, exitio futurum; nam Caesari multos Marios inesse. "
众所周知,苏拉在面对最亲近且显赫的友人们的恳求时,曾拒绝了相当长一段时间,但由于他们执意坚持,他最终被说服,并凭借神圣的神启或某种推测大声宣告: “让他们获胜并如愿以偿吧,只要他们知道,他们如此渴望保全的这个人,迟早会给他们与他一同捍卫的元老派(优化派)带来毁灭;因为在凯撒身上,有许多个马略。
§2Stipendia prima in Asia fecit Marci Thermi praetoris contubernio;
” 他在亚洲行省开始了第一段军旅生涯,担任长官马尔库斯·特尔穆斯的幕僚。
a quo ad accersendam classem in Bithyniam missus desedit apud Nicomeden, non sine rumore prostratae regi pudicitiae;
他被特尔穆斯派遣去比提尼亚召集舰队,期间滞留在尼科美德斯国王处,并因此传出了他向国王献出贞操的传言。
quem rumorem auxit intra paucos rursus dies repetita Bithynia per causam exigendae pecuniae, quae deberetur cuidam libertino clienti suo.
数日后,他再次前往比提尼亚,名义上是为他的一位释放奴隶庇护民讨债,这使得这一传言更加甚嚣尘上。
reliqua militia secundiore fama fuit et a Thermo in expugnatione Mytilenarum corona ciuica donatus est.
在其余的军事生涯中,他的名声较好,并在特尔穆斯攻克米蒂莱尼的战役中被授予了公民冠。
§3meruit et sub Seruilio Isaurico in Cilicia, sed breui tempore.
他还在基利家跟随塞尔维利乌斯·伊萨乌里库斯服役过,但时间很短。
nam Sullae morte comperta, simul spe nouae dissensionis, quae per Marcum Lepidum mouebatur, Romam propere redit.
因为一得知苏拉的死讯,加之对马尔库斯·雷皮杜斯煽起的新内乱抱有期望,他便急忙返回罗马。
et Lepidi quidem societate, quamquam magnis condicionibus inuitaretur, abstinuit, cum ingenio eius diffisus tum occasione, quam minorem opinione offenderat.
不过,尽管雷皮杜斯以优厚的条件向他发出邀请,他还是拒绝了与之结盟,这既是因为他不信任后者的才能,也是因为他发现机会比预想的要小。
§4ceterum composita seditione ciuili Cornelium Dolabellam consularem et triumphalem repetundarum postulauit;
在内乱平定之后,他起诉了曾任执政官并获得过凯旋式荣誉的科内利乌斯·多拉贝拉贪赃枉法。
absolutoque Rhodum secedere statuit, et ad declinandam inuidiam et ut per otium ac requiem Apollonio Moloni clarissimo tunc dicendi magistro operam daret.
在后者被判无罪后,他决定退隐罗德岛,既是为了避开怨恨,也是为了在闲暇和休整中,接受当时最著名的辩论大师阿波罗尼奥斯·莫隆的指导。
huc dum hibernis iam mensibus traicit, circa Pharmacussam insulam a praedonibus captus est mansitque apud eos non sine summa indignatione prope quadraginta dies cum uno medico et cubicularis duobus.
当他在冬季的几个月里横渡彼处时,在法尔马库萨岛附近被海盗俘虏。 他在海盗那里待了将近四十天,身边只有一名医生和两名侍从,这令他感到极大的愤怒。
nam comites seruosque ceteros initio statim ad expediendas pecunias, quibus redimeretur, dimiserat.
因为在开始时,他便立即打发了同伴和其他奴隶去筹集赎金。
numeratis deinde quinquaginta talentis expositus in litore non distulit quin e uestigio classe deducta persequeretur abeuntis ac redactos in potestatem supplicio, quod saepe illis minatus inter iocum fuerat, adficeret.
随后,在付了五十个塔兰同后,他在海岸被释放,他毫不迟疑,立即率领舰队出航,追击那些离去的海盗。 在将他们制服后,他施加了曾在玩笑中多次威胁过他们的刑罚。
uastante regiones proximas Mithridate, ne desidere in discrimine sociorum uideretur, ab Rhodo, quo pertenderat, transiit in Asiam auxiliisque contractis et praefecto regis prouincia expulso nutantis ac dubias ciuitates retinuit in fide.
由于米特里达梯正在蹂躏附近地区,为了不让同盟国在危机中显得自己无所事事,他从原本前往的罗德岛渡海来到亚洲行省,集结了辅助部队,并将国王的将军逐出该省,从而维持了那些动摇不决的城市对罗马的忠诚。
§5Tribunatu militum, qui primus Romam reuerso per suffragia populi honor optigit, actores restituendae tribuniciae potestatis, cuius uim Sulla deminuerat, enixissime iuuit.
在担任军事看守官(军事民政官)——这是他返回罗马后通过人民投票获得的第一项官职——期间,他极力支持那些致力于恢复被苏拉削弱的护民官权力的人。
L. etiam Cinnae uxoris fratri, et qui cum eo ciuili discordia Lepidum secuti post necem consulis ad Sertorium confugerant, reditum in ciuitatem rogatione Plotia confecit habuitque et ipse super ea re contionem.
此外,他还通过《普洛提乌斯法》使他妻子的兄弟卢基乌斯·秦纳,以及在内乱中随秦纳跟随雷皮杜斯并在执政官死后逃往塞托里乌斯处的人,得以返回城邦,他自己也为此发表了民众集会演说。
§6Quaestor Iuliam amitam uxoremque Corneliam defunctas laudauit e more pro rostris.
在担任财务官时,他按照惯例在讲坛上为去世的姑母尤利娅和妻子康奈莉娅发表了悼词。
et in amitae quidem laudatione de eius ac patris sui utraque origine sic refert: "Amitae meae Iuliae maternum genus ab regibus ortum, paternum cum diis inmortalibus coniunctum est.
在为姑母发表的悼词中,他对其与自己父亲两方面的家族起源作了如下阐述: “我的姑母尤利娅,其母系祖先源于国王,其父系祖先则与不朽的神明相连。
nam ab Anco Marcio sunt Marcii Reges, quo nomine fuit mater; a Venere Iulii, cuius gentis familia est nostra.
因为马尔基乌斯·雷克斯(Rex,意为国王)家族源自安库斯·马尔基乌斯,她的母亲就拥有这一姓氏;而尤利乌斯家族则源自维纳斯,我们这一族正是属于这个家族。
est ergo in genere et sanctitas regum, qui plurimum inter homines pollent, et caerimonia deorum, quorum ipsi in potestate sunt reges.
因此,在我们的血统中,既有在人类中最具权势的国王之神圣,又有连国王自己也受其支配的神明之尊严。
" In Corneliae autem locum Pompeiam duxit Quinti Pompei filiam, L. Sullae neptem;
” 在康奈莉娅去世后,他迎娶了库因图斯·庞培之女、卢基乌斯·苏拉的外孙女庞培娅。
cum qua deinde diuortium fecit adulteratam opinatus a Publio Clodio, quem inter publicas caerimonias penetrasse ad eam muliebri ueste tam constans fama erat, ut senatus quaestionem de pollutis sacris decreuerit.
此后,他与她离婚,因为他认为她与普布利乌斯·克洛狄乌斯通奸。 有传言说,克洛狄乌斯在公共祭祀仪式期间,曾身穿女装潜入她处,这一传言如此确凿,以至于元老院决议对这起亵渎神圣仪式的事件展开调查。

词汇与语法注释

  1. §1Annum agens sextum decimum — 现在分词 agens 与序数词(sextum decimum,第十六)连用表示年龄,意为“在第十六个年头”(即满15岁)。
  2. §1sequentibusque consulibus — 夺格绝对结构(ablative absolute),意为“在接下来的执政官任期内”,这是罗马人用执政官名字来纪年的习惯,表示第二年。
  3. §1neque ut repudiaret compelli ... potuit — 被动不定词 compelli(源自 compello,意为“被强迫”)支配 ut 引导的从句(ut repudiaret),表示被强迫做出的行为内容。
  4. §1uincerent ac sibi haberent — 间接引语中的命令语气(虚拟式未完成过去时),对应直接引语中的命令式,因主句主动词为过去时(proclamasse)而采用未完成过去时。
  5. §2prostratae regi pudicitiae — 属格短语,采用了所谓的“ab urbe condita”结构,其中分词(prostratae)承载了核心动作概念,意为“向国王献出贞操的传言”,而非单纯修饰“贞操”。
  6. §4non distulit quin ... persequeretur — 短语 non distulit quin 接虚拟式,意为“毫不延迟地去做……”。因为 distulit 是完成时,所以 quin 从句中的动词 persequeretur 采用虚拟式未完成过去时。
  7. §6adulteratam opinatus — 异态动词 opinor 的完成分词 opinatus(意为“认为”,作主动解),引导一个省略了 esse 的间接引语(adulteratam esse),表示“认为她通奸”。

引用这一段

苏维托尼乌斯, 恺撒传 §1-6. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1348.abo011.humanitext-lat2:1-6

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。