Humanitext Reader

尤维纳利斯 · 讽刺诗集 §1.1-1.85

撰写讽刺诗的缘由与罗马社会的败坏

第 1 段,共 50 段 · 拉丁语

内容简介

诗人对泛滥而空洞的神话诗歌表示不满,并宣称在面对罗马社会充斥的腐败、告密、毒杀和放荡等现实时,自己出于义愤不得不撰写讽刺诗。

§1.1Semper ego auditor tantum? numquamne reponam
我难道永远只能当一个听众吗?
§1.2vexatus totiens rauci Theseide Cordi?
被沙哑的库尔杜斯那部《忒塞伊斯》折磨了这么多次,我难道永远不予以回击吗?
§1.3inpune ergo mihi recitaverit ille togatas, §1.4hic elegos? inpune diem consumpserit ingens
难道那个家伙对我朗诵罗马生活题材的喜剧,这个家伙对我朗诵哀歌,就可以免受惩罚吗?
§1.5Telephus aut summi plena iam margine libri §1.6scriptus et in tergo necdum finitus Orestes?
难道巨大的《忒勒福斯》消耗了我一整天,或者那部在书页边缘已经写满、甚至写到了背面却仍未完结的《奥瑞斯特斯》也可以免受惩罚吗?
§1.7nota magis nulli domus est sua quam mihi lucus §1.8Martis et Aeoliis vicinum rupibus antrum §1.9Vulcani.
没有任何人的家比马尔斯圣林、以及毗邻艾奥里亚岩石的伏尔甘洞穴对我来说更熟悉。
Quid agant venti, quas torqueat umbras §1.10Aeacus, unde alius furtivae devehat aurum §1.11pelliculae, quantas iaculetur Monychus ornos, §1.12Frontonis platani convulsaque marmora clamant §1.13semper et adsiduo ruptae lectore columnae: §1.14expectes eadem a summo minimoque poeta,
风在作什么,埃阿科斯在折磨哪些阴魂,另一个家伙从哪里带回偷来的金羊毛,莫尼库斯投掷了多么巨大的梣树—— 弗龙托的梧桐树和被震碎的大理石总是大声喧嚷,柱子也因读者不断的朗诵而破裂:你可以从最伟大的和最卑微的诗人那里期待同样的东西。
§1.15et nos ergo manum ferulae subduximus, et nos §1.16consilium dedimus Sullae, privatus ut altum §1.17dormiret; stulta est clementia, cum tot ubique §1.18vatibus occurras, periturae parcere chartae.
因此,我们也曾从教师的戒尺下缩回手,我们也曾给苏拉提出建议,让他作为一个平民去安睡;既然到处都会遇到这么多诗人,那么怜惜注定要毁灭的纸张就是愚蠢的仁慈。
§1.19cur tamen hoc potius libeat decurrere campo §1.20per quem magnus equos Auruncae flexit alumnus, §1.21si vacat ac placidi rationem admittitis, edam.
然而,为什么我更喜欢在这片驱驰过奥伦卡伟大之子战车的田野上奔跑,如果你们有空并且心平气和地听我的理由,我就会说明。
§1.22Cum tener uxorem ducat spado, Mevia Tuscum §1.23figat aprum et nuda teneat venabula mamma, §1.24patricios omnis opibus cum provocet unus §1.25quo tondente gravis iuveni mihi barba sonabat, §1.26cum pars Niliacae plebis, cum verna Canopi §1.27Crispinus Tyrias umero revocante lacernas §1.28ventilet aestivum digitis sudantibus aurum, §1.29nec sufferre queat maioris pondera gemmae,
当一个娇弱的太监娶了妻子,当梅维娅刺杀托斯卡纳的野猪,并赤裸着乳房手握猎枪,当单单一个人用财富向所有的贵族挑战,而在我年轻时,沉重的胡须在他的剃刀下沙沙作响,当尼罗河贱民的一员,当卡诺普斯的家奴克里斯皮努斯用肩膀抖动着提尔紫斗篷,用出汗的手指扇动着夏天的金指轮,却无法承受更大宝石的重量时,很难不写讽刺诗。
§1.30difficile est saturam non scribere, nam quis iniquae §1.31tam patiens urbis, tam ferreus, ut teneat se,
因为有谁对这个不公的城市如此容忍,如此铁石心肠,以至于能克制住自己呢?
§1.32causidici nova cum veniat lectica Mathonis §1.33plena ipso, post hunc magni delator amici §1.34et cito rapturus de nobilitate comesa §1.35quod superest, quem Massa timet, quem munere palpat §1.36Carus et a trepido Thymele summissa Latino?
当律师马托那装满他自己庞大身躯的新轿子过来时,紧随其后的是出卖伟大朋友的密告者,以及很快要从被蚕食的贵族财产中夺走残余之物的人,马萨惧怕他,卡鲁斯用礼物讨好他,颤抖的拉蒂努斯送出蒂梅莱来安抚他。
§1.37cum te summoveant qui testamenta merentur §1.38noctibus, in caelum quos evenit optima summi §1.39nunc via processus, vetulae vesica beatae?
当那些通过夜间的“服务”赢得遗言继承权的人将你挤到一边,对他们而言,如今天堂般的升迁坦途竟是富裕老婆子的好色欲望?
§1.40unciolam Proculeius habet, sed Gillo deuncem, §1.41partes quisque suas ad mensuram inguinis heres,
普罗库莱乌斯只得到十二分之一,而吉洛却得到了十二分之十一,每个人都根据自己腹股沟的尺寸作为继承人得到相应的份额。
§1.42accipiat sane mercedem sanguinis, et sic §1.43palleat ut nudis pressit qui calcibus anguem §1.44aut Lugudunensem rhetor dicturus ad aram.
让他去拿这血汗的酬劳吧,让他像赤脚踩了蛇的人那样青白着脸,或者是像要在卢格杜努姆祭坛前发表流利演说的修辞学家。
§1.45Quid referam quanta siccum iecur ardeat ira, §1.46cum populum gregibus comitum premit hic spoliator §1.47pupilli prostantis et hic damnatus inani
我该如何叙述我的干涸肝脏正燃烧着多么巨大的愤怒,当这个掠夺沦为娼妓的孤儿的强盗在随从群的簇拥下压迫人群,而那个被无用的判决所定罪的人呢?
§1.48iudicio? quid enim salvis infamia nummis?
因为如果钱财无恙,恶名又算得了什么?
§1.49exul ab octava Marius bibit et fruitur dis §1.50iratis, at tu victrix provincia ploras.
被流放的马略从第八个时辰起就饮酒作乐,享受着神明的愤怒,而你,获胜的属州,却在哭泣。
§1.51Haec ego non credam Venusina digna lucerna?
我难道不应该认为这些事情配得上维努西亚的灯火吗?
§1.52haec ego non agitem? sed quid magis Heracleas
我难道不应该抨击这些吗?
§1.53aut Diomedeas aut mugitum labyrinthi §1.54et mare percussum puero fabrumque volantem, §1.55cum leno accipiat moechi bona, si capiendi §1.56ius nullum uxori, doctus spectare lacunar, §1.57doctus et ad calicem vigilanti stertere naso?
但我为什么要更多地歌唱赫拉克勒斯的伟绩,或者迪奥梅德斯的行为,或者迷宫的怒吼,以及被那个孩子击打的大海和飞行的工匠,当拉皮条的丈夫收下奸夫的财产,如果他的妻子没有继承的权利,而他却学会了凝视天花板,学会了在杯前用警醒的鼻子打鼾?
§1.58cum fas esse putet curam sperare cohortis §1.59qui bona donavit praesepibus et caret omni §1.60maiorum censu, dum pervolat axe citato
当他认为自己可以指望获得青年军指挥官的职位时,他把所有的财富都送给了马厩,失去了所有祖先的家产,而他却驾着疾驰的车轴飞越弗拉米尼亚大道,像个年轻的奥托梅东?
§1.61Flaminiam puer Automedon? nam lora tenebat §1.62ipse, lacernatae cum se iactaret amicae.
因为他自己拿着缰绳,当时他正在向穿着斗篷的情妇炫耀。
§1.63Nonne libet medio ceras inplere capaces
难道人们不想在十字路口的中央填满容量巨大的蜡板吗?
§1.64quadrivio, cum iam sexta cervice feratur §1.65hinc atque inde patens ac nuda paene cathedra §1.66et multum referens de Maecenate supino §1.67signator falsi, qui se lautum atque beatum
当现在有六个人用脖子抬着,在两边敞开、几乎是裸露的轿椅上,让人联想到懒散的梅塞纳斯,那个伪造遗嘱的人正被抬过去。
§1.68exiguis tabulis et gemma fecerit uda?
他用简短的蜡板和湿润的印章,让自己变得高雅和富有。
§1.69Occurrit matrona potens, quae molle Calenum §1.70porrectura viro miscet sitiente rubetam §1.71instituitque rudes melior Lucusta propinquas §1.72per famam et populum nigros efferre maritos,
权势显赫的主妇迎面走来,她准备将柔和的卡莱努姆酒递给口渴的丈夫,却在里面掺入了蟾毒,作为一个更出色的洛库斯塔,她训练朴素的近亲女眷们穿过流言和人群去抬出她们发黑的丈夫。
§1.73aude aliquid brevibus Gyaris et carcere dignum, §1.74si vis esse aliquid; probitas laudatur et alget.
如果你想成为个人物,就去干点配得上狭窄的居阿罗斯岛和监狱的事吧;正直受到赞扬,却在挨冻。
§1.75criminibus debent hortos praetoria mensas, §1.76argentum vetus et stantem extra pocula caprum,
人们的庭园、府邸、宴桌、古银以及杯上凸显的公羊雕像,全都得归功于他们的罪恶。
§1.77quem patitur dormire nurus corruptor avarae, §1.78quem sponsae turpes et praetextatus adulter?
诱奸贪财儿媳的公公,不贞的新娘以及穿着童装的奸夫,怎能让我安睡?
§1.79si natura negat, facit indignatio versum §1.80qualemcumque potest, quales ego vel Cluvienus.
如果自然拒绝,义愤也会写出诗篇,尽其所能,就像我或者克鲁维埃努斯所写的那样。
§1.81Ex quo Deucalion nimbis tollentibus aequor §1.82navigio montem ascendit sortesque poposcit, §1.83paulatimque anima caluerunt mollia saxa §1.84et maribus nudas ostendit Pyrrha puellas, §1.85quidquid agunt homines, votum timor ira voluptas
自从丢卡利翁在暴雨抬高海面之时,乘船登上山顶并请求神谕,柔软的石头在生命的气息下逐渐变暖,皮拉向男子们展示裸露的姑娘以来,人类所做的一切——期盼、恐惧、愤怒、享乐——就是我们书中的大杂烩。

词汇与语法注释

  1. 1.3recitaverit — 将来完成时直陈语气(或完成时虚拟语气)。用于修辞性疑问句中,表示对某人可以毫无顾忌、免受惩罚地朗诵其作品这一设想的愤慨与难以置信。
  2. 1.15manum ferulae subduximus — 意为“从戒尺下缩回手”的惯用语。指达到不再受学校教师体罚的年龄,从而表明自己已经完成了修辞学校的初等教育。
  3. 1.48quid enim salvis infamia nummis? — 省略了动词(如 est 或 prodest)的句子。其中‘salvis nummis’为夺格绝对结构(“在钱财无恙的情况下”)。构成了一个讽刺性的修辞问句:“只要钱还在,名声扫地又有何妨?”
  4. 1.79facit indignatio versum — 字面意思是“义愤写出诗篇”。表明即使缺乏天赋的诗才(natura),针对社会邪恶的道德“义愤”(indignatio)正是创作讽刺诗的根本动力。这是尤维纳利斯创作宗旨的著名宣言。

引用这一段

尤维纳利斯, 讽刺诗集 §1.1-1.85. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1276.phi001.humanitext-lat2:1.1-1.85

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。