§93.1In epistula, qua de morte Metronactis philosophi querebaris tamquam et potuisset diutius vivere et debuisset, aequitatem tuam desideravi, quae tibi in omni persona, in omni negotio superest, in una re deest, in qua omnibus.
在信中,你对哲学家梅特罗纳克斯之死表示哀怨,仿佛他本可以活得更久,也本应该活得更久,我因此感到你失去了往常的公正,这种公正你对任何人、任何事都绰绰有余,唯独在这一件事上付之阙如,而在这一件事上人人都缺乏公正。
Multos inveni aequos adversus homines, adversus deos neminem, Obiurgamus cotidie fatum: "quare ille in medio cursu raptus est? Quare ille non rapitur? Quare senectutem et sibi et aliis gravem extendit?"
我发现许多人对人是公正的,但对神却无一人公正。 我们每天都在指责命运:“为什么那个人在半途中被夺走了生命? 为什么那个人没有被夺走? 为什么他要延长那对自己和他人都是沉重负担的老年?
§93.2Utrum, obsecro te, aequius iudicas te naturae an tibi parere naturam? Quid autem interest, quam cito exeas, unde utique exeundum est? Non ut diu vivamus curandum est, sed ut satis; nam ut diu vivas, fato opus est, ut satis, animo.
” 我恳求你,你认为哪一个更公正:是你服从自然,还是自然服从你? 此外,从你无论如何都必须离开的地方,有多快离开又有何区别? 我们应当关心的不是活得长久,而是活得充足;因为要活得长久需要命运,而要活得充足则需要心灵。
Longa est vita, si plena est; impletur autem, cum animus sibi bonum suum reddidit et ad se potestatem sui transtulit.
生命是长久的,只要它是充实的;而当心灵将自身的善归还给自己,并将对自己的掌控权转移给自己时,生命就充实了。
§93.3Quid illum octoginta anni iuvant per inertiam exacti? Non vixit iste, sed in vita moratus est, nec sero mortuus est, sed diu.
那在虚度中度过的八十年,对那个人又有什么益处? 他没有活过,只是在生命中逗留,他不是死得很晚,而是死了很久。
Octoginta annis vixit.
“他活了八十年。
Interest, mortem eius ex quo die numeres.
” 关键在于你从哪一天开始计算他的死亡。
§93.4At ille obiit viridis.
“但他死于英年。
Sed officia boni civis, boni amici, boni filii executus est; in nulla parte cessavit.
”然而他履行了作为一个好公民、好朋友、好儿子的义务;他在任何方面都没有懈怠。
licet aetas eius inperfecta sit, vita perfecta est.
虽然他的年岁是不完整的,但他的生命是完美的。
Octoginta annis vixit.
“他活了八十年。
Immo octoginta annis fuit, nisi forte sic vixisse eum dicis, quomodo dicuntur arbores vivere.
”不,他只是存在了八十年,除非你碰巧说他的活着,就像人们说树木活着那样。
Obsecro te, Lucili, hoc agamus, ut quemadmodum pretiosa rerum sic vita nostra non multum pateat, sed multum pendeat.
卢西里乌斯,我恳求你,让我们致力于此:正如贵重的物品一样,我们的生命也不应宽广(占很多空间),而应沉重(很有分量)。
Actu illam metiamur, non tempore.
让我们用行动而不是用时间来衡量生命。
Vis scire, quid inter hunc intersit vegetum contemptoremque fortunae functum omnibus vitae humanae stipendiis atque in summum bonum eius evectum, et illum, cui multi anni transmissi sunt? Alter post mortem quoque est, alter ante mortem periit.
你想知道,这个充满活力、蔑视命运、履行了人类生活一切义务并被提升至其至善境界的人,与那个虚度了许多岁月的人之间有什么区别吗? 前者在死后依然存在,后者在死前便已消亡。
§93.5Laudemus itaque et in numero felicium reponamus eum, cui quantulumcumque temporis contigit, bene conlocatum est.
因此,让我们赞美并把这样的人列入幸福者的行列:对他而言,无论分到多少微不足道的时间,都被很好地利用了。
Vidit enim veram lucem.
因为他看见了真正的光。
Non fuit unus e multis.
他并非庸俗大众之一。
Et vixit et viguit.
他既生活过,也昌盛过。
Aliquando sereno usus est, aliquando, ut solet, validi sideris fulgor per nubila emicuit.
他有时享受着晴空,有时正如常有的那样,耀眼星辰的光芒穿透云层闪耀出来。
Quid quaeris quamdiu vixerit? Vivit;
你何必探寻他活了多久?
ad posteros usque transiluit et se in memoriam dedit.
他活着;他甚至跨越到了后代,并将自己交托给了记忆。
§93.6Nec ideo mihi plures annos accedere recusaverim, nihil tamen mihi ad beatam vitam defuisse dicam, si spatium eius inciditur.
因此,我不会拒绝增加自己的年岁,但如果我的生命跨度被缩短,我仍会说,对于幸福的生活,我什么也不缺少。
Non enim ad eum diem me aptavi, quem ultimum mihi spes avida promiserat, sed nullum non tamquam ultimum aspexi.
因为我没有让自己去适应那贪婪的希望曾向我许诺的最后一天,而是将每一天都当作最后一天来看待。
Quid me interrogas, quando natus sim, an inter iuniores adhuc censear?
你为什么要问我何时出生,或者我是否仍应被归入年轻人的行列?