Humanitext Reader

小塞内卡 · 致卢基里乌斯道德书简 §70.1-70.9

作为港湾的死亡与如何选择终结生命

第 99 段,共 254 段 · 拉丁语

内容简介

作者因造访卢基里乌斯的故乡庞贝而回想起自己的青年时代,将人生比作航海,阐明死亡并非可怕的暗礁,而是应当驶入的港口。他指出贤者重视的是“很好地活着”而非仅仅维持生命,并探讨了主动结束生命的选择与面对死亡的态度。

§70.1Post longum intervallum Pompeios tuos vidi.
隔了很长时间,我见到了你的庞贝。
In conspectum adulescentiae meae reductus sum.
我被带回了我青年时代的景象中。
Quicquid illic iuvenis feceram, videbar mihi facere adhuc posse et paulo ante fecisse.
我在那里年轻时所做的一切,我似乎觉得自己现在还能做,而且仿佛就在不久前刚做过一样。
§70.2Praenavigavimus, Lucili, vitam et quemadmodum in mari, ut ait Vergilius noster, " Terraeque urbesque recedant, " sic in hoc cursu rapidissimi temporis primum pueritiam abscondimus, deinde adulescentiam, deinde quidquid est illud inter iuvenem et senem medium, in utriusque confinio positum, deinde ipsius senectutis optimos annos.
卢基里乌斯,我们已经航海越过了生活;正如在海上,正如我们的维吉尔所说: "陆地和城市都在后退 "同样在这一极速流逝的时间航程中,首先我们隐去了童年,然后是青年,然后是青年与老年之间的那段处于两者边界上的中期,再后是老年本身最美好的岁月。
Novissime incipit ostendi publicus finis generis humani.
最后,人类共同的终点开始显现。
§70.3Scopulum esse illum putamus dementissimi; portus est, aliquando petendus, numquam recusandus, in quem si quis intra primos annos delatus est, non magis queri debet quam qui cito navigavit.
我们极其愚蠢地认为那是一个暗礁;其实它是一个港口,迟早要驶入,绝不能拒绝,如果有人在最初的岁月中就被带入其中,他不应该比一个航行迅速的人有更多的抱怨。
Alium enim, ut scis, venti segnes ludunt ac detinent et tranquillitatis lentissimae taedio lassant, alium pertinax flatus celerrime perfert.
因为如你所知,迟缓的风捉弄并阻留了这一个人,用极其漫长的风平浪静的无聊使他疲惫不堪,而持续的微风则将另一个人极快地运送过去。
§70.4Idem evenire nobis puta: alios vita velocissime adduxit, quo veniendum erat etiam cunctantibus, alios maceravit et coxit.
把这同样的情况想象在我们身上:生活极快地把一些人带到了即使是迟疑不决者也必须到达的地方,而把另一些人折磨并消耗殆尽。
Quae, ut scis, non semper retinenda est.
如你所知,生命并不总是应当保留的。
Non enim vivere bonum est, sed bene vivere.
因为活着并非善,而很好地活着才是善。
Itaque sapiens vivit, quantum debet, non quantum potest.
因此,贤者活着是因为他应当活,而不是因为他能够活。
§70.5Videbit ubi victurus sit, cum quibus, quomodo, quid acturus.
他会观察他将在何处生活、与谁一起、如何生活、将要做些什么。
Cogitat semper, qualis vita, non quanta sit.
他总是思考生活是怎样的,而不是生活有多少。
Si multa occurrunt molesta et tranquillitatem turbantia, emittit se.
如果出现许多烦人且扰乱平静的事,他就会让自己解脱。
Nec hoc tantum in necessitate ultima facit, sed cum primum illi coepit suspecta esse fortuna, diligenter circumspicit, numquid ideo desinendum sit.
他不仅在极端的必要时刻这样做,而且一旦命运开始令他怀疑,他就会仔细环顾,是否应该就此结束。
Nihil existimat sua referre, faciat finem an accipiat, tardius fiat an citius.
他认为,是由自己画上句号还是接受结局,是发生得迟些还是早些,这对自己都毫无关系。
Non tamquam de magno detrimento timet; nemo multum ex stilicidio potest perdere.
他并不像害怕巨大的损失那样害怕;没有人能从滴落的水滴中失去很多。
§70.6Citius mori aut tardius ad rem non pertinet, bene mori aut male ad rem pertinet.
死得早些还是晚些无关紧要,死得好还是坏才至关重要。
Bene autem mori est effugere male vivendi periculum.
而死得好,就是逃避坏活着的危险。
Itaque effeminatissimam vocem illius Rhodii existimo, qui cum in caveam coniectus esset a tyranno et tamquam ferum aliquod animal aleretur, suadenti cuidam, ut abstineret cibo: "omnia," inquit, "homini, dum vivit, speranda sunt. "
因此,我认为那个罗德斯人的话是极其懦弱的。 当他被僭主投入笼中、像某种野兽一样被饲养时,对一个劝他绝食的人,他说:“人只要活着,就必须对一切抱有希望。
§70.7Ut sit hoc verum, non omni pretio vita emenda est.
” 即使这是真的,生命也不应当以任何代价来换取。
Quaedam licet magna, licet certa sint, tamen ad illa turpi infirmitatis confessione non veniam.
有些事情即使巨大且确定,但我绝不愿通过可耻地承认软弱而达到它们。
Ego cogitem in eo, qui vivit, omnia posse fortunam, potius quam cogitem in eo, qui scit mori, nil posse fortunam?
我难道应该认为命运能对活着的人主宰一切,而不去认为命运对懂得如何死去的人一无所能吗?
§70.8Aliquando tamen, etiam si certa mors instabit et destinatum sibi supplicium sciet, non commodabit poenae suae manum; sibi commodaret.
然而有时,即使确定的死亡即将临头,并且他知道为自己预定的刑罚,他也不会为自己的惩罚搭一把手;因为他是在帮自己的忙。
Stultitia est timore mortis mori.
因害怕死亡而死是愚蠢的。
Venit qui occidat.
来杀你的人正在走来。
Expecta.
等着吧。
Quid occupas? Quare suscipis alienae crudelitatis procurationem? Utrum invides carnifici tuo an parcis?
你为什么抢先? 你为什么要承担别人残忍的职责? 你是嫉妒你的刽子手,还是在怜惜他?
§70.9Socrates potuit abstinentia finire vitam et inedia potius quam veneno mori.
苏格拉底本可以通过绝食来结束生命,死于饥饿而不是毒药。
Triginta tamen dies in carcere et in expectatione mortis exegit, non hoc animo tamquam omnia fieri possent, tamquam multas spes tam longum tempus reciperet, sed ut praeberet se legibus, ut fruendum amicis extremum Socraten daret.
然而他在监狱里、在对死亡的等待中度过了三十天,这并不是抱着一切皆有可能、如此长的时间能容纳许多希望的想法,而是为了顺从法律,为了让朋友们享受最后的苏格拉底。
Quid erat stultius quam mortem contemnere, venenum timere?
还有什么比蔑视死亡却害怕毒药更愚蠢的呢?

词汇与语法注释

  1. 70.1videbar mihi facere adhuc posse — 动词 videor 的亲自称结构(省略了主语 ego),直接修饰主格不定式 facere posse 与 fecisse,意为“我似乎觉得自己能够做”。其中的 mihi 是表示判断主体的与格(判断与格)。
  2. 70.5sua referre — 无人称动词 refert(与……有利害关系)的用法。根据语法规则,当表示利害当事人为代词时,不使用属格,而是使用物主形容词的阴性单数夺格(或源自宾格的古形)meā, tuā, suā 等。整句的逻辑主语是后面接续的间接疑问从句。
  3. 70.7Ut sit hoc verum — 伴随虚拟式现在时 sit 的 ut 引导让步从句(“即使这是真的”)。在上下文语境中,它作为对罗德斯人“只要活着就有希望”这一前提的假设性承认而使用。
  4. 70.8sibi commodaret — 虚拟式未完成过去时 commodaret 表示省略了条件从句的虚拟语气(或者带有“若是如此,才会搭手”之含意的潜在用法)的归结。其意思可补充解释为:“(如果他以急于求死的方式搭手,那也不是为了刽子手,而)是为了给自己图个方便(使自己获利)吧”。

引用这一段

小塞内卡, 致卢基里乌斯道德书简 §70.1-70.9. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1017.phi015.humanitext-lat2:70.1-70.9

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。