Humanitext Reader

小塞内卡 · 神圣克劳狄乌斯南瓜化 §13-15

克劳狄乌斯进入冥界与艾阿科斯的断罪

第 6 段,共 6 段 · 拉丁语

内容简介

克劳狄乌斯被拖入阴间,遇到了生前被他处决的牺牲者们,并在艾阿科斯的法廷上被判有罪。他被判处用无底骰子筒玩骰子的惩罚,最后被盖乌斯·恺撒收为奴隶并交由其解放奴隶当下属。

§13Delectabatur laudibus suis Claudius, et cupiebat diutius spectare.
克劳狄乌斯对对他的赞美感到高兴,并渴望多看一会儿。
Inicit illi manum Talthybius deorum et trahit capite obvoluto, ne quis eum possit agnoscere, per campum Martium, et inter Tiberim et viam tectam descendit ad inferos.
神界的塔尔提比乌斯把手伸向他,蒙住他的头,免得有人认出他,将他拖过战神广场,在台伯河与有顶路之间下到了阴间。
Antecesserat iam compendiaria Narcissus libertus ad patronum excipiendum, et venienti nitidus, ut erat a balineo, occurrit et ait: "Quid di ad homines?" "celerius" inquit Mercurius "et venire nos nuntia.
解放奴隶纳尔奇苏斯已经抄近路提前到达,准备迎接他的恩主,他浑身光鲜,正像刚洗完澡的样子,迎面走来对他说:“神明对人类说了什么? ” “快点,”墨丘利说,“去报告我们来了。
" Dicto citius Narcissus evolat.
” 话音未落纳尔奇苏斯就飞奔而去。
Omnia proclivia sunt, facile descenditur.
一切都是下坡路,下去很容易。
Itaque quamvis podagricus esset, momento temporis pervenit ad ianuam Ditis, ubi iacebat Cerberus vel ut ait Horatius "belua centiceps.
因此,尽管他患有痛风,还是在弹指之间就到了迪斯的门口,那里躺着刻耳柏洛斯,或者如贺拉斯所说的“百头巨兽”。
" Pusillum perturbatur—subalbam canem in deliciis habere adsueverat—ut ilium vidit canem nigrum, villosum, sane non quem velis tibi in tenebris occurrere, et magna voce "Claudius" inquit "veniet.
他有些慌张——他平时习惯于养一只白色的小雌犬当宠物——当他看到那只黑色的、毛茸茸的、你绝对不想在黑暗中碰到的狗时。 他大声说:“克劳狄乌斯要来了。
" Cum plausu procedunt cantantes:εὑρήκαμεν, συγχαίρωμεν.
” 人们拍手唱歌,走了出来:“我们找到了,让我们共同欢庆!
Hic erat C. Silius consul designatus, Iuncus praetorius, Sex. Traulus, M. Hel vius, Trogus, Cotta, Vettius Valens, Fabius equites R. quos Narcissus duci iusserat.
” 这里有候任执政官盖乌斯·西利乌斯,前大法官云克斯,塞克斯图斯·特劳鲁斯,马尔库斯·赫尔维乌斯,特罗古斯,科塔,维提乌斯·瓦伦斯,法比乌斯,这些都是纳尔奇苏斯曾下令处决的罗马骑士。
Medius erat in hac cantantium turba Mnester pantomimus, quem Claudius decoris causa minorem fecerat.
在唱歌的人群中间是潘托迈姆演员姆内斯特,克劳狄乌斯为了体面曾把他变矮。
Ad Messalinam—cito rumor percrebuit Claudium venisse—convolant: primi omnium liberti Polybius, Myron, Harpocras, Amphaeus, Pheronactus,quos Claudius omnes, necubi imparatus esset, praemiserat.
他们纷纷聚集到梅萨丽娜那里——关于克劳狄乌斯到来的消息很快传开了:首先是解放奴隶波吕比乌斯、米隆、哈尔波克拉斯、安派乌斯、费罗纳克图斯,克劳狄乌斯为了防止自己在任何地方措手不及,已经把他们全都打发走了。
Deinde praefecti duo Iustus Catonius et Rufrius Pollio.
然后是两位长官尤斯图斯·卡托尼乌斯和鲁弗里乌斯·波里奥。
Deinde amici Saturninus Lusius et Pedo Pompeius et Lupus et Celer Asinius consulares.
接着是执政官级别的友人萨图尔尼努斯·卢修斯、佩多·庞培、卢普斯和塞勒·阿西尼乌斯。
Novissime fratris filia, sororis filia, generi, soceri, socrus, omnes plane consanguinei.
最后是兄长的女儿、姐姐的女儿、女婿们、岳父们、岳母们,显然是所有的血亲。
Et agmine facto Claudio occurrunt.
他们排成队伍,迎面遇上克劳狄乌斯。
Quos cum vidisset Claudius, exclamat: πάντα φίλων πλήρη "quomodo huc venistis vos?" Tum Pedo Pompeius: "Quid dicis, homo crudelissime? Quaeris, quomodo? Quis enim nos alius hue misit quam tu, omnium amicorum interfector? In ius eamus, ego tibi hic sellas ostendam. "
克劳狄乌斯一看到他们,就惊呼道:“到处都是朋友! 你们是怎么到这儿来的? ” 这时佩多·庞培说:“你在说什么,最残忍的人? 你问怎么来的? 除了你,这个杀害所有朋友的凶手,还有谁把我们送到这儿来? 去法庭吧,我在这里给你指指审判椅。
§14Ducit illum ad tribunal Aeaci: is lege Cornelia quae de sicariis lata est, quaerebat.
” 他把他带到艾阿科斯的法庭:艾阿科斯正根据关于刺客的科尔内利乌斯法进行审理。
Postulat, nomen eius recipiat; edit subscriptionem: occisos senatores XXXV, equites R. CCXXI, ceteros ὅσα ψάμαθός τε κόνις τε.
他要求受理他的名字;公布起诉状:杀害元老院议员三十五人,罗马骑士二百二十一人,其余的人“多如沙尘”。
. Advocatum non invenit.
他找不到辩护人。
Tandem procedit P. Petronius, vetus convictor eius, homo Claudiana lingua disertus, et postulat advocationem.
终于,他的旧酒友、精通“克劳狄乌斯语”的普布利乌斯·佩特罗尼乌斯走上前来,要求辩护。
Non datur.
没被允许。
Accusat Pedo Pompeius magnis clamoribus.
佩多·庞培大声控诉。
Incipit patronus velle respondere.
辩护人开始想要回应。
Aeacus, homo iustissimus, vetat, et illum altera tantum parte audita condemnat et ait: αἴκε πάθοι τά τʼ ἔρεξε, δίκη κʼ ἰθεῖα γένοιτο.
极其公正的艾阿科斯,予以阻止,在仅听取单方面陈述的情况下判他有罪,并说:“如果一个人遭受他所做的事,那才是正直的审判。
Ingens silentium factum est.
” 全场一片寂静。
Stupebant omnes novitate rei attoniti, negabant hoc unquam factum.
所有人都对这件新鲜事感到震惊而目瞪口呆,说这种事从未发生过。
Claudio magis iniquum videbatur quam novum.
对克劳狄乌斯来说,这似乎更是不公,而不是新鲜。
De genere poenae diu disputatum est, quid illum pati oporteret.
关于刑罚的种类,他们争论了很久,他应该承受什么。
Erant qui dicerent, Sisyphum satis diu laturam fecisse, Tantalum siti periturum nisi illi succurreretur, aliquando Ixionis miseri rotam sufflaminandam.
有人说西西弗斯搬石头的时间够长了,坦塔罗斯如果不被搭救就会渴死,可怜的伊克西翁的轮子也该刹车了。
Non placuit ulli ex veteribus missionem dari, ne vel Claudius unquam simile speraret.
大家都不赞成给任何老犯人免刑,免得连克劳狄乌斯也抱有同样的希望。
Placuit novam poenam constitui debere, excogitandum illi laborem irritum et alicuius cupiditatis speciem sine effectu.
大家一致认为应该设立一种新的刑罚,必须为他设计一种徒劳的劳役,以及某种没有结果的欲望表象。
Tum Aeacus iubet illum alea ludere pertuso fritillo.
于是艾阿科斯命令他用底上有洞的骰子筒玩骰子。
Et iam coeperat fugientes semper tesseras quaerere et nihil proficere.
而他已经开始寻找那些总是逃跑的骰子,却毫无成效。
§15" Nam quotiens missurus erat resonante fritillo, utraque subducto fugiebat tessera fundo.
“因为每当他要从发出声响的骰子筒里掷出骰子,底被抽掉后,两颗骰子就都逃之夭夭。
Cumque recollectos auderet mittere talos, fusuro similis semper semperque petenti, decepere fidem: refugit digitosque per ipsos fallax adsiduo dilabitur alea furto.
而当他敢于投掷收集起来的骰子时,他总是像要倒出来又总是像在寻找,骰子背叛了信任:欺骗的骰子往回逃,在不断的偷窃中从手指缝间溜走。
Sic cum iam summi tanguntur culmina montis, irrita Sisyphio volvuntur pondera collo. " Apparuit subito C. Caesar et petere ilium in servitutem coepit;
就这样,当已经触及最高山峰的顶端时,徒劳的重负从西西弗斯的脖子上滚落下来。
producit testes, qui illum viderant ab illo flagris, ferulis, colaphis vapulantem.
” 突然,盖乌斯·恺撒出现,并开始要求将他收为奴隶;他出示了目击他被盖乌斯用皮鞭、木尺、拳头殴打的证人。
Adiudicatur C. Caesari; Caesar illum Aeaco donat.
他被判归盖乌斯·恺撒所有;恺撒把他送给了艾阿科斯。
Is Menandro liberto suo tradidit, ut a cognitionibus esset.
艾阿科斯把他交给了他的解放奴隶梅纳德罗斯,让他担任诉讼调查的书记官。

词汇与语法注释

  1. 13Quid di ad homines? — 省略了动词(如 `dicunt` 或 `faciunt`)的口语或语录式表达,意为“神明对人类说了/做了什么?”表达了对来自阳世的突然来客的惊讶或讽刺。
  2. 13ut erat a balineo — 介词 `a`(`ab`)在此表示时间或状态上的“刚从……出来”或“紧接着”,`ut` 作解释性小词(“正如他当时……”)。这描绘了纳尔奇苏斯刚洗完澡、浑身光鲜亮丽的状态。
  3. 13non quem velis tibi in tenebris occurrere — `velis` 是动词 `volo` 的虚拟式现在时(第二人称单数,表示潜在性的虚拟式,“你会希望”)。在关系从句中表示属性或潜在可能,将刻耳柏洛斯描绘为一只“你绝不会希望在黑暗中遇到的狗”。
  4. 13decoris causa minorem fecerat — `minorem` 是修饰宾语 `quem`(指姆内斯特)的宾语补足语。这句双关语既可以指“使变矮”(指被斩首),也可以指“贬低/降低身份”,或者指“阉割”。
  5. 13necubi imparatus esset — 复合词 `necubi`(意为“免得在任何地方”、“以防在某处……”)引导否定目的从句,搭配未完成过去时虚拟式 `esset`。讽刺克劳狄乌斯在生前预先杀掉随从送往阴间,以免自己在死后世界感到手足无措。
  6. 14altera tantum parte audita — 夺格绝对结构(由 `altera parte`、过去分词 `audita` 以及 `tantum` 构成,意为“仅听取了单方陈述”)。生前经常在不听取双方申辩的情况下判人有罪的克劳狄乌斯,在阴间也遭到了完全相同的审判方式,构成了极具讽刺意味的因果报应。
  7. 15fusuro similis semper semperque petenti — `similis` 支配与之搭配的与格(此处为动词 `fundo` 的将来主动分词 `fusuro` 和现在主动分词 `petenti`),意为“总是像要洒出来,又总是像在寻找”。生动地描绘了由于骰子筒无底,他反复试图抓住掉落骰子的徒劳动作。
  8. 15ut a cognitionibus esset — `ut` 引导目的从句,搭配虚拟式 `esset`。短语 `a cognitionibus` 是罗马帝国负责司法审理(`cognitio`)的秘书官职的正式称呼。生前掌握至高司法权的克劳狄乌斯,在阴间落得成为一个解放奴隶手下的低级司法办事员,构成了全篇讽刺的顶点。

引用这一段

小塞内卡, 神圣克劳狄乌斯南瓜化 §13-15. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1017.phi011.humanitext-lat2:13-15

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。