Humanitext Reader

小塞内卡 · 俄狄浦斯 §977-1061

约卡斯塔自尽与俄狄浦斯流亡

第 12 段,共 12 段 · 拉丁语

内容简介

俄狄浦斯在自残双眼后出现,此时合唱团正歌唱着命运的不可逆性。约卡斯塔因自己的罪孽而痛苦万分,用丈夫兼儿子的剑刺穿自己的子宫自杀。俄狄浦斯随后离开底比斯,将所有的灾祸与瘟疫一并带走。

§977inventa thalamis digna nox tandem meis.
终于找到了配得上我洞房的黑夜。
§978rigat ora foedus imber et lacerum caput §979largum revulsis sanguinem venis vomit.
污秽的雨淋湿了脸庞,撕裂的头部从扯断的血管中喷吐出大量的鲜血。
§980Fatis agimur: cedite fatis; §981non sollicitae possunt curae §982mutare rati stamina fusi.
我们被命运所驱使:屈服于命运吧;焦虑的忧虑无法改变已定纺锤的丝线。
§983quicquid patimur mortale genus, §984quicquid facimus venit ex alto, §985servatque suae decreta colus. §986Lachesis nulla revoluta manu.
凡我们凡人所承受的,凡我们所做的都来自高天,并遵守其纺锤的法令,不曾被拉刻西斯的任何一只手倒转。
§987omnia secto tramite vadunt §988primusque dies dedit extremum: §989non illa deo vertisse licet §990quae nexa suis currunt causis.
一切都沿着既定的轨道运行,第一天就已决定了最后一天:即便神明也不得改变那些与自身因果相连而运行的事物。
§991it cuique ratus prece non ulla §992mobilis ordo: multis ipsum §993metuisse nocet, multi ad fatum §994venere suum dum fata timent.
每个人都有确定的秩序,没有任何祈求能够动摇:对许多人来说,单是害怕畏惧本身就带来了伤害,许多人在惧怕命运的同时走向了自己的命运。
§995Sonuere fores atque ipse suum. §996duce non ullo molitur iter §997luminis orbus.
门扉作响,他自己在没有任何向导的情况下艰难前行,失去了光明。
§998Bene habet, peractum est: iusta persolvi patri, §999iuvant tenebrae, quis deus tandem mihi §1000placatus atra nube perfundit caput?
很好,完成了:我已向父亲偿清了应尽的债务,黑暗令人愉悦,究竟是哪位神明终于对我熄怒,用黑云笼罩了我的头部?
§1001quis scelera donat? conscium evasi diem.
是谁宽恕了我的罪行? 我已逃离了见证罪恶的白昼。
§1002nil, parricida, dexterae debes tuae: §1003lux te refugit, vultus Oedipodam hic decet.
弑父者啊,你不欠你右手什么了:光明避开了你,这样的面容才配得上俄狄浦斯。
§1004En ecce, rapido saeva prosiluit gradu §1005Iocasta vaecors, qualis attonita et furens §1006Cadmea mater abstulit gnato caput §1007sensitque raptum, dubitat afflictum alioqui, §1008cupit pavetque.
看啊,以急促的步伐冲上前来疯狂的约卡斯塔,如同惊愕而狂乱的卡德摩斯的母亲夺取了儿子的头颅并意识到那残酷的行径;她犹豫不决,即便已被彻底击垮,她既渴望又害怕。
iam malis cessit pudor, §1009set haeret ore prima vox.
如今羞耻心已向不幸妥协,但最初的声音却卡在口中。
ioc. Quid te vocem?
约卡斯塔:我该怎么称呼你?
§1010gnatumue? dubitas? gnatus es: gnatum pudet?
儿子吗? 你迟疑吗? 你就是儿子:你为做儿子而感到羞耻吗?
§1011invite loquere gnate— quo avertis caput §1012vacuosque vultus?
不情愿也请说吧,儿子——你把头转往何处,还有你空洞的面容?
§1012bQuis frui tenebris vetat?
俄狄浦斯:是谁禁止我享受黑暗?
§1013quis reddit oculos? matris, en matris sonus!
是谁还我双眼? 看啊,是母亲,是母亲的声音!
§1014perdidimus operam, congredi fas amplius §1015haut est.
我们枉费了心机,再行相见绝不合乎法理。
nefandos dividat vastum mare §1016dirimatque tellus abdita et quisquis sub hoc §1017in alia versus sidera ac solem avium §1018dependet orbis alterum ex nobis ferat.
让浩瀚的大海将不洁之人分开,让隐藏的大地将我们隔绝,在这世界之下转向其他星辰与遥远太阳的另一个世界高悬着,愿它带走我们中的一个。
§1019Fati ista culpa est: nemo fit fato nocens.
约卡斯塔:那是命运的罪过:没有人会因命运而变得有罪。
§1020Iam parce verbis, mater, et parce auribus: §1021per has reliquias corporis trunci peto, §1022per inauspicatum sanguinis pignus mei, §1023per omne nostri nominis fas ac nefas.
俄狄浦斯:现在请省省您的话吧,母亲,也省省我的耳朵:我凭着这具残缺身体的遗存向您恳求,凭着我那不祥的血脉信物,凭着我们名号中一切神圣与不洁之物。
§1024Quid, anime, torpes? socia cur scelerum dare §1025poenas recusas? omne confusum' perit,
约卡斯塔:我的灵魂啊,你为何麻木? 作为罪恶的同谋,你为何拒绝接受惩罚?
§1026, incesta, per te iuris humani decus: §1027morere et nefastum spiritum ferro exige.
人类法律的一切美好都已因你而混杂并毁坏,你这乱伦的女人:去死吧,用刀剑终结你这不祥的生命。
§1028non si ipse mundum concitans divum sator §1029corusca saeva tela iaculetur manu, §1030umquam rependam sceleribus poenas pares
即便神明之父亲自震动世界,用他凶残的手投掷出闪烁的雷霆,我也永远无法偿还与我罪行等同的惩罚,这无耻的母亲。
§1031mater nefanda, mors placet: mortis via §1032quaeratur, age dum, commoda matri manum, §1033si parricida es.
死是解脱:寻找一条死路吧,来吧,给母亲搭一把手,如果你是个弑父(母)者。
restat hoc operae ultimum: §1034rapiatur ensis; hoc iacet ferro meus §1035coniunx— quid illum nomine haud vero vocas?
这最后一项任务还留着:夺下这把宝剑;靠着这把利刃躺下的,是我的丈夫——你为何用一个不真实的名字称呼他?
§1036socer est.
他是公公。
utrumne pectori infigam meo §1037telum an patenti conditum iugulo inprimam?
我该把这武器刺入我的胸膛,还是深深按入裸露的喉咙?
§1038eligere nescis vulnus: hunc, dextra, hunc pete §1039. uterum capacem, qui virum et gnatos tulit.
你不知如何选择伤口:右手啊,刺向这里,刺向这宽广的子宫,它曾孕育了丈夫和儿子们。
§1040Iacet perempta.
她倒下死去了。
vulneri immoritur manus §1041ferrumque secum nimius eiecit cruor.
她的手死在伤口上,过多的鲜血将利刃连同自身一同冲刷出来。
§1042Fatidice te, te praesidem et veri deum §1043compello: solum debui fatis patrem; §1044bis parricida plusque quam timui nocens §1045matrem peremi: scelere confecta est meo.
俄狄浦斯:预言命运者啊,你,你这真理的保护者与神明我呼唤你:我原本只欠命运一个父亲;如今成了双重弑亲者,比我所惧怕的更加罪恶,我杀死了母亲:她毁于我的罪行。
§10460 Phoebe mendax, fata superavi impia.
噢,虚伪的福玻斯,我超越了我不敬的命运。
§1047Pavitante gressu sequere pallentes vias; §1048suspensa plantis efferens vestigia §1049caecam tremente dextera noctem rege.
用战战兢兢的脚步,走向惨白的道路;提着悬空的脚步,用颤抖的右手引导这盲目的黑暗。
§1050ingredere praeceps, lubricos ponens gradus, §10511 profuge vade— siste, ne in matrem incidas,
急速前行,踏着易滑的脚步,逃跑,走吧——停下,免得撞上你的母亲。
§1052quicumque fessi corpore et morbo graves §1053semanima trahitis pectora, en fugio exeo: §1054relevate colla, mitior caeli status §1055posterga sequitur: quisquis exilem iacens, §1056animam retentat, vividos haustus levis §1057concipiat.
凡是身体疲惫、因病痛而沉重拖着奄奄一息身躯的人们啊,看,我正在逃离,我正在离去:抬起你们的头颈;更加温和的天空正尾随其后:凡是躺卧着的、保留着微弱气息的人,愿他能轻松地吸入充满活力的空气。
ite, ferte depositis opem: §1058mortifera mecum vitia terrarum extraho.
去吧,为垂死之人带来帮助:我正与我一同带走大地上致命的毒害。
§1059violenta Fata et horridus Morbi tremor, §1060Maciesque et atra Pestis et rabidus Dolor, §1061mecum ite, mecum, ducibus his uti libet.
狂暴的命运与病痛那可怕的颤抖,消瘦与黑色的瘟疫、以及狂暴的痛苦啊,与我同行,与我同行,我乐于用这些作为向导。

词汇与语法注释

  1. §986nulla revoluta manu — revoluta 是中性复数完成时被动分词,修饰前文的 decreta(第985行,中性复数宾格)。nulla manu 是表示施事者的夺格,意为“不被任何手”,强调命运的不可逆性。
  2. §1018alterum ex nobis ferat — ferat 是表示愿望的现在时虚拟语气(单数第三人称),其主语是第1018行的 orbis。alterum ex nobis 是宾格,意为“我们中的一个”(ex nobis 代替了表示整体的属格)。表达了希望母亲和儿子被分离到不同世界的愿望。
  3. §1043debui — debere(欠债、有义务)的直陈式完成时单数第一人称。伴随 fatis(对命运,与格)和 patrem(父亲,宾格),意为“我原本只欠命运一个父亲(作为杀害的对象)”。这里对比了原本的预言(杀父)与母亲自杀这一更深重的悲剧,俄狄浦斯将其视为自己的罪责。

引用这一段

小塞内卡, 俄狄浦斯 §977-1061. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1017.phi006.humanitext-lat2:977-1061

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。